Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đối mặt với cơn bão rủi ro từ Trung Đông
Chiến sự leo thang tại Trung Đông đang khiến cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam như "ngồi trên đống lửa". Các tuyến hàng hải chiến lược như kênh đào Suez, Biển Đỏ và eo biển Hormuz đã trở thành những điểm nóng rủi ro cao, buộc nhiều hãng tàu quốc tế phải thay đổi lộ trình hoặc tạm dừng nhận booking. Tình hình này đe dọa trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang nhiều thị trường trọng điểm.
Nỗi lo ách tắc và chi phí đội lên chóng mặt
Theo ông Tạ Quang Huyên, Tổng Giám đốc Công ty Hoàng Sơn 1, doanh nghiệp của ông đang có nhiều container hạt điều vận chuyển qua khu vực Trung Đông. Dù chưa bị ảnh hưởng trực tiếp, nhưng nỗi lo về khả năng ách tắc hàng hóa luôn thường trực. "Nếu xung đột kéo dài, các hãng tàu sẽ phải chuyển hướng qua mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, khiến thời gian vận chuyển tăng thêm cả chục ngày. Điều này kéo theo giá cước và phụ phí bảo hiểm tăng vọt", ông Huyên chia sẻ.
Ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng Giám đốc Vina T&T Group, cũng xác nhận tình trạng tương tự. Các tàu hàng của doanh nghiệp buộc phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng, làm thời gian giao hàng kéo dài thêm 12-20 ngày. "Giá thành sản phẩm bị đội lên khiến đối tác nhập khẩu e dè, chần chừ trong việc chốt đơn hàng dài hạn", ông Tùng nói. Đặc biệt, với mặt hàng trái cây như thanh long, xoài có thời hạn bảo quản ngắn, việc hải trình kéo dài làm tăng nguy cơ hàng hóa bị hư hỏng, dẫn đến khả năng bị từ chối nhận hàng hoặc ép giá.
Ngành thủy sản và gỗ đối mặt với thách thức kép
Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, tác động đối với ngành thủy sản không chỉ dừng ở chi phí vận chuyển tăng cao. Nguy cơ đứt gãy chuỗi lạnh, thiếu nguồn cung cục bộ và biến động giá theo từng phân khúc sản phẩm đang hiện hữu. Chỉ trong vài ngày qua, cước vận tải từ châu Á sang Dubai đã tăng gấp đôi, làm chi phí xuất khẩu thủy sản đội lên đáng kể.
Với ngành gỗ, ông Ngô Sĩ Hoài, Phó chủ tịch Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam, tiết lộ nhiều doanh nghiệp đã nhận thông báo tăng giá từ 2.000 - 4.000 USD mỗi container. Một số tuyến thậm chí tăng gần 100% so với trước đây. "Gỗ là mặt hàng cồng kềnh, chiếm nhiều container và chi phí logistic rất cao. Chiến sự khiến tàu bè phải đi vòng, kéo dài thời gian thêm 10-15 ngày, đẩy chi phí lên cao", ông Hoài phân tích.
Khuyến nghị từ cơ quan chức năng và giải pháp tự cứu
Trước tình hình bất ổn, Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương đã đưa ra hàng loạt khuyến nghị cho doanh nghiệp:
- Đa dạng hóa nguồn cung ứng và tìm kiếm thị trường thay thế để giảm thiểu ảnh hưởng.
- Chú trọng các điều khoản về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm trong hợp đồng.
- Mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa để phòng ngừa rủi ro.
- Thường xuyên trao đổi thông tin với các Bộ, ngành liên quan để kịp thời ứng phó.
- Xây dựng kế hoạch phòng ngừa, thích ứng để giảm thiểu tổn thất.
VASEP cũng nhấn mạnh, doanh nghiệp thủy sản cần chủ động đa dạng hóa tuyến vận chuyển, tăng dự trữ tại kho lạnh khu vực và ưu tiên hợp đồng vận chuyển dài hạn. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng các biện pháp tự bảo vệ như sử dụng 100% container lạnh có công nghệ kiểm soát khí quyển, đàm phán chia sẻ rủi ro với đối tác và tìm kiếm các tuyến đường vòng thay thế.
Tình hình chiến sự tại Trung Đông đang trở thành bài toán khó cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Khả năng thích ứng và chủ động trong việc quản lý rủi ro sẽ là yếu tố then chốt giúp các doanh nghiệp vượt qua giai đoạn đầy thách thức này.
