Doanh nghiệp xuất khẩu TP.HCM đối mặt rủi ro kép từ xung đột Trung Đông
Ngày 21/3, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) đã tổ chức chương trình Café Doanh nhân lần thứ 87, tập trung thảo luận về tác động của xung đột Trung Đông đến hoạt động sản xuất và kinh doanh. Tại sự kiện này, nhiều ý kiến cho thấy các biến động quốc tế đang dần phản ánh rõ nét vào các chỉ số kinh tế của TP.HCM, đặc biệt là giá năng lượng và chi phí đầu vào của doanh nghiệp.
Rủi ro gia tăng từ biến động năng lượng và logistics
Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng thuộc Sở Công Thương TP.HCM, nhận định rằng diễn biến hiện nay đang làm gia tăng rủi ro đối với các lĩnh vực then chốt như năng lượng, vận tải biển và thương mại quốc tế. Giá nhiên liệu, bảo hiểm và logistics liên tục biến động đã ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, vận chuyển cũng như hoạt động xuất nhập khẩu. Với vai trò là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, TP.HCM đang chịu tác động lan tỏa khá rõ rệt, nhất là ở các doanh nghiệp có mức độ phụ thuộc cao vào thị trường quốc tế.
Theo ông Hiếu, khi giá năng lượng tăng, tác động không chỉ dừng lại ở chi phí trực tiếp mà còn lan sang các lĩnh vực vận tải, logistics và giá hàng hóa tiêu dùng. Áp lực lạm phát vì vậy có xu hướng gia tăng, tạo thêm gánh nặng cho nền kinh tế địa phương.
Ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh và triển vọng xuất khẩu
Ở chiều xuất khẩu, chi phí logistics tăng cao cũng đang làm suy giảm lợi thế cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các thị trường lớn như Đông Á và Mỹ đều chịu ảnh hưởng gián tiếp từ xung đột, khiến triển vọng xuất khẩu trở nên thận trọng hơn. Một số ngành được đánh giá chịu tác động rõ rệt bao gồm:
- Điện tử
- Dệt may - da giày
- Nông - thủy sản
- Gỗ - nội thất
Trong đó, nhóm điện tử, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu, có nguy cơ ảnh hưởng đến tăng trưởng chung nếu đà suy yếu kéo dài. Bên cạnh đó, chi phí đầu vào tăng, đặc biệt là các nguyên liệu liên quan đến dầu mỏ, đang tạo áp lực kép lên doanh nghiệp: vừa gia tăng giá thành, vừa gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn.
Doanh nghiệp chủ động thích ứng và ưu tiên ổn định
Ở góc độ doanh nghiệp, tác động được ghi nhận khá nhanh và trực diện. Ông Đinh Văn Hiểu, Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh khí hóa lỏng TP.HCM, cho biết thị trường khí đã xuất hiện tình trạng gián đoạn nguồn cung chỉ sau thời gian ngắn, ảnh hưởng đến cả sản xuất và đời sống. Nguồn cung thiếu ổn định khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc xây dựng kế hoạch kinh doanh, trong khi chi phí vận chuyển tăng mạnh. Có những chuyến tàu vận chuyển khí từ Trung Đông về Việt Nam ghi nhận chi phí tăng nhiều lần so với trước.
Trong lĩnh vực dệt may, ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Dệt may TP.HCM, cho biết giá nguyên liệu đã tăng từ 8 - 18% chỉ trong thời gian ngắn, cùng với chi phí logistics tiếp tục leo thang. Nguyên phụ liệu hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành, nên những biến động này ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả sản xuất. Dù ngành vẫn đặt mục tiêu xuất khẩu cao trong năm nay, nhưng áp lực đang gia tăng khi phụ thuộc lớn vào các thị trường như Mỹ và EU.
Trước tình hình đó, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh chiến lược như chia nhỏ đơn hàng, mở rộng thị trường sang Nhật Bản, Canada hay ASEAN để giảm rủi ro. Ở lĩnh vực logistics, ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh chi phí vận tải và bảo hiểm tăng cao, mục tiêu quan trọng không còn chỉ là tối ưu lợi nhuận mà là duy trì hoạt động ổn định và giữ vững thị trường.
Hướng đi dài hạn và sự chuyển dịch năng lượng
Thực tế, nhiều doanh nghiệp đang linh hoạt thích ứng bằng cách đa dạng hóa nguồn cung, tăng dự trữ hàng hóa, kiểm soát dòng tiền và rà soát lại các điều khoản hợp đồng. Đồng thời, xu hướng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng thay thế, đặc biệt là năng lượng xanh, cũng được xem là hướng đi dài hạn nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống và hạn chế rủi ro từ biến động bên ngoài.
Trong bối cảnh này, chiều 13/3, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã có cuộc họp đặc biệt theo hình thức trực tuyến về tình hình Trung Đông. Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã tham dự hội nghị, cho thấy sự quan tâm của khu vực đối với những tác động kinh tế từ xung đột này.
