Căng thẳng Trung Đông ảnh hưởng sâu sắc đến xuất nhẩu khẩu TP.HCM
Chiều ngày 5 tháng 3, tại buổi họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM đã có văn bản trả lời báo chí liên quan đến tác động của căng thẳng chính trị tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là việc Mỹ và Israel thực hiện các cuộc tấn công quân sự vào Iran, đối với hoạt động của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố.
Mối liên kết chặt chẽ với thị trường quốc tế
Hiện nay, TP.HCM có tổng cộng 66 khu chế xuất và khu công nghiệp đang hoạt động. Trong năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong các khu vực này ước đạt khoảng 80 tỉ USD. Mặc dù kim ngạch xuất nhập khẩu với các nước thuộc khu vực Trung Đông chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ, dao động từ 3% đến 5% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, nhưng hoạt động của các doanh nghiệp tại đây có sự liên kết sâu rộng với thị trường quốc tế, cả về thị trường tiêu thụ lẫn nguồn cung nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu. Do đó, những biến động chính trị và quân sự tại Trung Đông trong thời gian gần đây đã tác động không nhỏ đến nhiều lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp.
Chuỗi cung ứng bị gián đoạn nghiêm trọng
Theo thông tin từ Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, căng thẳng tại Iran và khu vực Trung Đông đã làm hạn chế đáng kể chuỗi cung ứng linh kiện, nguyên liệu cũng như thị trường tiêu thụ tại khu vực này. Các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu từ châu Âu thông qua tuyến Biển Đỏ hiện đang phải đối mặt với nguy cơ khan hiếm nguồn cung. Nhiều tuyến vận tải buộc phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 3 đến 4 tuần và chi phí logistics tăng cao đột biến.
Các ngành kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề
Các ngành bị tác động mạnh mẽ nhất bao gồm:
- Ngành điện tử và linh kiện: Thiếu hụt chip và linh kiện bán dẫn nhập khẩu từ châu Âu; giá thành sản phẩm tăng do phí vận chuyển hàng không thay thế bị đẩy lên cao.
- Ngành may mặc và giày da: Đối mặt với nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ các đối tác EU do không đảm bảo được thời gian giao hàng như cam kết.
- Ngành hóa chất: Giá nguyên liệu đầu vào như hạt nhựa, dung môi và phụ gia tăng theo giá dầu thế giới.
- Ngành thực phẩm và thủy hải sản: Đặc biệt là hàng tươi sống và đông lạnh, do không phận khu vực bị hạn chế, các chuyến bay vận tải bị hủy hoặc thay đổi lộ trình, làm tăng cước phí hàng không và gây rủi ro hư hỏng hàng hóa.
- Ngành chế biến nông sản xuất khẩu: Ảnh hưởng đến các doanh nghiệp có thị trường xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và Bắc Phi. Xung đột khiến việc thanh toán quốc tế qua các ngân hàng tại khu vực này bị gián đoạn, đồng thời chi phí logistics tăng phi mã.
- Ngành xăng dầu và hóa chất phân bón: Giá cả tăng, nguồn cung khan hiếm, điều này trực tiếp làm tăng phụ phí nhiên liệu vận tải.
Qua nắm bắt thông tin sơ bộ, những lĩnh vực ngành nghề bị ảnh hưởng nhiều nhất là ngành hóa chất và sản phẩm từ dầu mỏ, điện và điện tử, may mặc, thủy hải sản và các ngành có sử dụng nguyên, nhiên, vật liệu và thị trường tiêu thụ chủ yếu nhập khẩu và xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và EU.
Áp lực lớn đối với ngành logistics
Ngành logistics cũng đang chịu áp lực rất lớn khi chi phí vận chuyển và lưu kho tăng cao do nhiều hãng tàu hủy chuyến, khiến hàng hóa sản xuất xong nhưng không thể xuất đi kịp thời. Kho bãi tại các cảng của TP.HCM rơi vào tình trạng quá tải, phát sinh thêm nhiều chi phí quản lý và bảo quản. Doanh nghiệp còn phải gánh thêm các loại phụ phí như "phụ phí rủi ro chiến tranh" và "phụ phí chuyển hướng hành trình". Đồng thời, việc tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng khiến chu chuyển container kéo dài, dẫn đến tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng TP.HCM để đóng hàng xuất khẩu.
Hỗ trợ kịp thời từ cơ quan quản lý
Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM cho biết đơn vị luôn theo dõi và nắm bắt tình hình của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có nguồn nguyên, vật liệu được cung cấp và thị trường tiêu thụ chủ yếu tại Trung Đông và EU. Đơn vị này cũng tạo điều kiện thuận lợi và giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa như: cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giấy phép lao động cho người lao động nước ngoài...
Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM sẽ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành có liên quan trong việc triển khai thực hiện các giải pháp của Trung ương và Ủy ban nhân dân TP.HCM; đồng thời tham mưu kiến nghị các giải pháp và chính sách phù hợp trong việc hỗ trợ doanh nghiệp để ổn định tình hình, giải quyết kịp thời những khó khăn phát sinh.
