Nguy cơ bất ổn thuế quan toàn cầu sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ
Chuyên gia cảnh báo về một đợt bất ổn thuế quan mới đang nổi lên, khi Tổng thống Donald Trump sử dụng các thẩm quyền pháp lý khác để áp đặt thuế, ngay sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ. Phán quyết này đã bác bỏ thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), dẫn đến việc giảm mức thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ gần một nửa, từ 15,4% xuống còn 8,3%, theo ước tính từ Global Trade Alert.
Phản ứng thị trường và doanh nghiệp
Thị trường đã phản ứng tích cực với các diễn biến này. Chứng khoán Mỹ tăng từ 0,5% đến 0,9%, nhờ phán quyết có thể giảm bớt gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp. Cổ phiếu của Amazon, công ty phụ thuộc nhiều vào nguồn sản phẩm từ Trung Quốc, tăng hơn 2%. Các công ty khác bị ảnh hưởng nặng nề bởi thuế quan như Mattel và Wayfair cũng ghi nhận xu hướng đi lên.
Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ đánh giá phán quyết mang lại "sự chắc chắn rất cần thiết" cho hoạt động thương mại. Ann Robinson, chủ cửa hàng Scottish Gourmet ở Greensboro, Bắc Carolina, bày tỏ sự vui mừng khi nghe tin, vì thuế quan đã khiến bà thiệt hại khoảng 30.000 USD trong mùa thu năm ngoái.
Đáp trả từ Tổng thống Trump và cảnh báo từ chuyên gia
Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh áp thêm 10% thuế bổ sung trên toàn cầu trong 150 ngày, có hiệu lực từ ngày 24/2, như một đáp trả trực tiếp với phán quyết của Tòa án Tối cao. Mike Dickson từ Horizon Investments cho biết giới đầu tư thở phào nhẹ nhõm khi mức thuế mới chỉ là 10%.
Nhưng nhiều chuyên gia phân tích cảnh báo rằng niềm vui này có thể chỉ là ngắn ngủi. Varg Folkman từ European Policy Center nhận định: "Nhìn chung, tôi nghĩ rằng phán quyết chỉ mang đến một thời kỳ bất ổn mới cho thương mại thế giới, khi mọi người cố gắng tìm hiểu chính sách thuế quan của Mỹ sẽ như thế nào trong tương lai."
Các chuyên gia tại ngân hàng đầu tư ING (Hà Lan) đồng quan điểm, cho rằng thuế quan sẽ vẫn tồn tại dù phán quyết có thay đổi. Họ ví von: "Giàn giáo đã được dỡ bỏ, nhưng công trình vẫn xây dựng."
Các biện pháp thay thế và tác động tiềm ẩn
Tổng thống Trump đã sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại 1974 để áp thuế toàn cầu thêm 10%, đồng thời khởi xướng các cuộc điều tra mới theo Điều 301, cho phép áp thuế đáp trả các hành vi thương mại không công bằng. Ông từng dùng Điều 301 trong nhiệm kỳ đầu để áp thuế từ 7,5% đến 25% với khoảng 370 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent ước tính việc sử dụng các thẩm quyền pháp lý thay thế như Điều 122, 232 và 301 sẽ giúp doanh thu thuế quan "gần như không đổi". Năm ngoái, chính quyền Trump đã vận dụng Điều 232 để tăng thuế thép và nhôm, cùng nhiều sản phẩm liên quan.
Những vấn đề chưa rõ ràng và tác động đến người tiêu dùng
Hàng loạt vấn đề vẫn còn mơ hồ, bao gồm việc ông Trump có thể áp thêm loại thuế mới nào, quy trình hoàn thuế cho doanh nghiệp ra sao, và các nền kinh tế đã ký kết với Mỹ có xem xét lại thỏa thuận thuế quan hay không. Ước tính các khoản thuế áp theo IEEPA đã thu về hơn 175 tỷ USD, và chính phủ Mỹ có thể phải hoàn trả số tiền này.
Michael Strain từ Viện Doanh nghiệp Mỹ cảnh báo tác động của phán quyết với người tiêu dùng có thể hạn chế. Ông dự báo: "Ngay cả khi thuế suất giảm, các doanh nghiệp có thể chuyển gánh nặng thuế quan sang người tiêu dùng nhiều hơn so với 2025. Vì vậy, họ khó cảm thấy sự khác biệt lớn." Ông cũng cho rằng giá cả có thể tăng trong năm nay do chính sách thuế được duy trì thông qua các thẩm quyền pháp lý khác.
