ASEAN Ghi Nhận Xu Hướng Tăng Nhập Khẩu Nông, Lâm, Thủy Sản
Theo số liệu từ Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công thương, nhu cầu nhập khẩu các mặt hàng nông, lâm, thủy sản tại khu vực ASEAN đang có xu hướng tăng trưởng ổn định trong thời gian gần đây. Điều này mở ra nhiều cơ hội cho các quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam, nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Thị Trường Malaysia: Rau Quả Tăng Trưởng Mạnh Mẽ
Tại Malaysia, trị giá nhập khẩu rau quả trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2025 đã tăng trưởng với tốc độ bình quân 6,03% mỗi năm, đạt mức cao nhất là 2,95 tỷ USD vào năm 2025. Cơ cấu nhập khẩu của quốc gia này phản ánh rõ sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài, khi nhóm rau củ thiết yếu như hành, tỏi và khoai tây chiếm khoảng 40-45% tổng lượng rau nhập khẩu. Trong khi đó, các loại như cà rốt, bắp cải và súp lơ chiếm khoảng 30%, và các loại rau quả cao cấp phục vụ phân khúc nhà hàng, khách sạn cũng gia tăng mạnh mẽ.
Việt Nam hiện đang là nguồn cung rau quả lớn thứ 7 cho Malaysia, chiếm 3,52% thị phần. Các loại trái cây như thanh long, sầu riêng đông lạnh, xoài và nhãn tiếp tục là những phân khúc có lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Đặc biệt, sầu riêng Ri6 của Việt Nam đang được Malaysia tăng cường nhập khẩu để sử dụng làm nguyên liệu chế biến thực phẩm Halal, phục vụ nhu cầu đặc thù của thị trường này.
Singapore Và Indonesia: Thủy Sản Và Cao Su Ghi Dấu Ấn
Bên cạnh rau quả, nhiều ngành hàng khác cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực từ thị trường ASEAN. Theo Thương vụ Việt Nam tại Singapore, vào năm 2025, Việt Nam đã vươn lên trở thành nhà cung cấp thủy sản lớn thứ 3 cho Singapore với kim ngạch đạt 125,5 triệu SGD, chiếm 10,3% thị phần. Trong đó, nhóm phi-lê cá và thịt cá ướp lạnh hoặc cấp đông đạt 63 triệu SGD, chiếm 29,7% thị phần và tiếp tục là nhóm sản phẩm chủ lực của ngành thủy sản Việt Nam.
Tại Indonesia, giai đoạn từ 2021 đến 2025, lượng nhập khẩu cao su bình quân đạt 492.521 tấn mỗi năm, tăng 21,3% so với giai đoạn trước đó. Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 4 về nguồn cung cao su cho Indonesia trong năm 2025 với khối lượng 48.710 tấn, tăng 125,1% so với năm 2024, và thị phần tăng từ 4,2% lên 10,5%. Xu hướng tăng này được dự báo sẽ tiếp tục duy trì do sản lượng cao su của Indonesia đang có dấu hiệu sụt giảm dần, tạo cơ hội cho các nhà xuất khẩu như Việt Nam.
Thái Lan Và Philippines: Hạt Tiêu Và Gạo Chiếm Ưu Thế
Nhu cầu nhập khẩu hạt tiêu trong khu vực ASEAN cũng tăng mạnh, đặc biệt là tại Thái Lan. Từ mức nhập khẩu 5.990 tấn vào năm 2020, con số này đã tăng lên 9.652 tấn vào năm 2025. Riêng trong tháng 1 năm 2026, nhập khẩu hạt tiêu đạt 978 tấn, tăng 121,2% so với cùng kỳ năm 2025, và Việt Nam chiếm tới 99,63% tổng lượng nhập khẩu của Thái Lan, khẳng định vị thế dẫn đầu trong ngành hàng này.
Đối với mặt hàng gạo, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) Đỗ Hà Nam nhận định rằng ASEAN vẫn tiếp tục là thị trường xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam trong thời gian tới. Cụ thể, trong tháng 1 năm 2026, xuất khẩu gạo sang Philippines đạt 331.770 tấn với trị giá 147,4 triệu USD, chiếm 50,93% tổng lượng và 47,7% tổng giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam. Đây là lần đầu tiên Philippines chiếm tỷ lệ hơn 50% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam, ngoài ra, Việt Nam còn xuất khẩu gạo sang các thị trường khác như Malaysia, Indonesia và Singapore.
Thách Thức Và Giải Pháp Cho Doanh Nghiệp Việt Nam
Tuy nhiên, cùng với những cơ hội, cạnh tranh tại thị trường ASEAN cũng ngày càng trở nên rõ nét, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi cách tiếp cận nếu muốn giữ vững và mở rộng thị phần. Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Philippines Lê Phú Cường nhận định, dù Philippines có sức mua khá, nhu cầu đa dạng và văn hóa tiêu dùng gần gũi với hàng Việt Nam, nhưng thách thức vẫn hiện hữu khi nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như gạo chịu tác động từ chính sách điều hành và các biện pháp phòng vệ thương mại.
Mặt khác, nông sản Việt Nam cũng đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nước xuất khẩu khác như Trung Quốc, Thái Lan và Indonesia, đặc biệt trong bối cảnh thị trường Philippines tương đối mở với hàng nhập khẩu. Doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, chưa chú trọng thiết lập hệ thống phân phối, gửi hàng mẫu, tham gia hội chợ, kết nối trực tiếp với khách hàng, và chưa đầu tư đổi mới sản phẩm phù hợp với thị hiếu, khiến nhiều mặt hàng chưa tạo được lợi thế rõ rệt.
Ngoài ra, chi phí tiếp cận hệ thống bán lẻ và xây dựng thương hiệu tại thị trường sở tại, cùng với thủ tục đăng ký an toàn thực phẩm kéo dài và tốn kém, đang trở thành những rào cản không nhỏ đối với doanh nghiệp Việt Nam. Để tháo gỡ những khó khăn này, Thương vụ Việt Nam tại Philippines đang đẩy mạnh kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các nhà nhập khẩu, phân phối địa phương; hỗ trợ gửi hàng trưng bày tại phòng mẫu, đồng thời cung cấp thông tin và tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia các hội chợ như Worldbex tổ chức tại Manila vào tháng 3 năm 2026.
Ở góc độ thị trường Thái Lan, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan Lê Hữu Phúc cho rằng, những tác động từ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và hạn chế các chuyến bay qua khu vực Trung Đông đang ảnh hưởng nhất định đến tiêu dùng và du lịch Thái Lan, từ đó tác động ngắn hạn tới xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường này. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải theo sát diễn biến thị trường, linh hoạt điều chỉnh kế hoạch và cơ cấu sản phẩm để thích ứng kịp thời với những biến động.
