Xung đột Mỹ-Israel-Iran: Nền kinh tế toàn cầu lao đao, ai là người hưởng lợi?
Cuộc xung đột leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu, với giá năng lượng và hàng hóa tăng vọt, trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 xuống chỉ còn 3,1%, và có thể giảm xuống 2,5% trong kịch bản tồi tệ nhất. Tuy nhiên, giữa bối cảnh ảm đạm này, một số ngành công nghiệp và thực thể lại đang trở thành những "người thắng cuộc" bất ngờ, hưởng lợi rõ rệt từ sự biến động.
Phố Wall và các nền tảng dự đoán: Lợi nhuận khổng lồ từ biến động
Theo Al Jazeera, các ngân hàng đầu tư lớn trên Phố Wall đang thu về khoản lãi kếch xù nhờ sự biến động mạnh trên thị trường, phần lớn do chính sách "không thể đoán trước" của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Khách hàng liên tục điều chỉnh danh mục đầu tư, làm tăng khối lượng giao dịch, phí môi giới và chênh lệch giá. Kết quả kinh doanh quý I/2026 cho thấy Morgan Stanley lãi 5,57 tỷ USD (tăng 29% so với năm trước), Goldman Sachs lãi 5,63 tỷ USD (tăng 19%), và JP Morgan Chase lãi 16,49 tỷ USD (tăng 13%).
Ông Sean Dunlap, giám đốc nghiên cứu cổ phiếu tại Morningstar Research Services, giải thích: "Khách hàng muốn tái định vị vị thế, vì vậy họ giao dịch thường xuyên. Chênh lệch giá có xu hướng tăng lên, điều này làm tăng lợi nhuận cho các trung gian thương mại như ngân hàng."
Song song đó, các nền tảng dự đoán dựa trên tiền mã hóa như Polymarket cũng kiếm bộn tiền. Chỉ trong những ngày đầu tháng 4, Polymarket thu hơn 1 triệu USD mỗi ngày từ phí giao dịch, cho phép người dùng đặt cược vào mọi thứ từ thể thao đến xung đột Iran. Sau điều chỉnh phí ngày 30/3, nền tảng này thu 21 triệu USD phí trong 15 ngày đầu tháng 4, so với 11,6 triệu USD cả tháng 3, và có thể đạt 342 triệu USD phí trong năm 2026 nếu xu hướng tiếp tục.
Ngành hàng không vũ trụ và quốc phòng: Bùng nổ nhờ xung đột
Với hàng loạt xung đột đồng thời liên quan đến Ukraine, Iran, Sudan, Gaza và Lebanon, nhiều quốc gia đã tăng chi tiêu quân sự. Báo cáo tháng 4 của IMF chỉ ra rằng khoảng một nửa số quốc gia trên thế giới đã tăng ngân sách quân sự trong 5 năm qua, dẫn đến nhu cầu mua sắm vũ khí như máy bay không người lái và tên lửa tăng mạnh.
Nhu cầu đặc biệt tăng nhanh ở châu Âu, nơi các nước NATO cam kết tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035. Chỉ số MSCI World Aerospace and Defence Index, theo dõi cổ phiếu hàng không vũ trụ và quốc phòng toàn cầu, đã báo cáo lợi nhuận ròng 32% so với cùng kỳ năm ngoái vào cuối tháng 3.
AI và năng lượng tái tạo: Sức bền và cơ hội mới
Trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục thể hiện sức bền đáng kinh ngạc bất chấp xung đột. Các công ty dẫn đầu như Anthropic và OpenAI vẫn lên kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong năm nay.
Năng lượng tái tạo là lĩnh vực hưởng lợi rõ rệt từ góc độ an ninh năng lượng. Xung đột Iran là cú sốc năng lượng thứ ba trong thập kỷ, sau đại dịch Covid-19 và xung đột Nga-Ukraine. Nick Marro từ Economist Intelligence Unit nhận định xung đột đã "thúc đẩy" năng lượng tái tạo do nhu cầu cấp thiết giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Nhiều nước châu Á đã đẩy nhanh chính sách hỗ trợ điện mặt trời, điện gió và khởi động lại nhà máy điện hạt nhân. Chỉ số S&P Global Clean Energy Transition tăng tới 70,92% trong năm.
Nga: Người hưởng lợi gián tiếp từ xung đột
Không phải tất cả đều muốn thấy một bên thắng lợi. Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil phát biểu bên lề các cuộc họp mùa xuân của IMF ở Washington, DC: "Không nằm trong lợi ích của chúng tôi và cũng không thể nằm trong lợi ích của Mỹ khi Nga trở thành người thắng cuộc trong cuộc chiến Iran." Ông cho biết kinh tế Nga đang tăng trưởng và kiếm lợi từ tình hình năng lượng do xung đột Trung Đông gây ra, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết tiếp tục hỗ trợ Ukraine.
Như vậy, trong khi phần lớn thế giới chịu thiệt hại từ cuộc xung đột Iran, Phố Wall, ngành vũ khí, AI, năng lượng xanh và một phần gián tiếp là Nga đang nổi lên như những bên hưởng lợi. Câu trả lời cho "ai thực sự thắng" không chỉ nằm ở chiến trường mà còn ở bảng cân đối kế toán và chiến lược địa chính trị dài hạn.
Minh Đức (Theo Al Jazeera, Reuters)
