Xe điện siêu nhỏ: Phân khúc 'lửng lơ' giữa thị trường toàn cầu
Những chiếc xe điện siêu nhỏ – thường có chiều dài dưới 2,5 mét, tốc độ tối đa khoảng 100 km/h và thiết kế cho giao thông đô thị – đang lâm vào tình trạng bế tắc. Theo công ty tình báo thị trường IDTechEx, phân khúc này chỉ chiếm 11 tỷ USD trong tổng thị trường xe điện toàn cầu 800 tỷ USD vào năm ngoái. Dù hàng loạt mẫu mã mới xuất hiện, doanh số toàn cầu được dự báo sẽ 'giậm chân tại chỗ' ở mức 1,4 triệu chiếc trong năm nay.
Vị thế khó khăn giữa hai thế giới
Trong số 785 mẫu xe điện toàn cầu năm 2024, chỉ khoảng 78 mẫu là loại siêu nhỏ, bao gồm xe bốn bánh hạng nhẹ, xe tải mô-đun và xe van. Phân khúc này bị kẹt ở vị thế 'lửng lơ' giữa xe hai bánh giá rẻ và ô tô cỡ lớn giàu tính năng. Khách hàng tìm phương tiện giá rẻ thường chọn xe máy tay ga, trong khi người cần thoải mái và quãng đường dài lại ưa SUV. Xe điện siêu nhỏ vì thế rơi vào 'khe hẹp' và bị bỏ lại phía sau.
William Fletcher, CEO của Car.co.uk, giải thích: 'Người mua xe máy điện tìm phương án tiết kiệm nhất cho quãng đường ngắn. Trong khi đó, khách hàng ô tô điện lớn muốn phạm vi hoạt động dài, sự thoải mái cao và tính năng gia đình. Chủ sở hữu xe điện siêu nhỏ nằm giữa: họ khao khát phương tiện che mưa nắng, an toàn trong thành phố nhưng không muốn chi phí đắt đỏ và yêu cầu đỗ xe như xe lớn.'
Thành công hiếm hoi và xu hướng suy giảm
Trung Quốc hiện dẫn đầu với câu chuyện thành công hiếm hoi: Wuling Mini EV từng vượt Tesla Model Y vào tháng 10 năm ngoái để trở thành mẫu xe điện bán chạy nhất thế giới trong tháng đó, với gần 350.000 chiếc bán ra từ tháng 10 đến tháng 1. Tuy nhiên, vị thế này có thể 'sớm nở tối tàn'. Pranav Jaiswal, chuyên gia phân tích tại IDTechEx, cho biết: 'Thu nhập gia tăng và già hóa dân số đang thúc đẩy người tiêu dùng Trung Quốc chuyển sang SUV lớn hơn. Đây là kết quả của thay đổi động lực nhân khẩu học.'
Ấn Độ cũng có bức tranh tương tự. Mẫu xe điện bán chạy nhất là SUV cao cấp Windsor của MG, không phải Comet nhỏ gọn ra mắt giữa năm 2023. Sau vài lần tăng giá, Comet chỉ bán khoảng 1.000 chiếc mỗi tháng, bằng một phần tư doanh số của Windsor.
Lý do các hãng vẫn kiên trì với xe điện siêu nhỏ
Dù doanh số ảm đạm, nhiều thị trường ngách vẫn quan tâm đến dòng xe này. Tại Nhật Bản, mẫu xe một chỗ Mibot giá 7.000 USD vượt doanh số xe điện của Toyota năm 2024 nhờ 3.300 đơn đặt hàng trước. Pháp cho phép thanh thiếu niên từ 14 tuổi điều khiển một số mẫu xe siêu nhỏ.
Chiến lược sản xuất đa dạng của các hãng lớn
Các nhà sản xuất ô tô vẫn tiếp tục tung ra mẫu mới:
- Hero Motocorp lên kế hoạch ra mắt xe điện siêu nhỏ tại Ấn Độ.
- Honda 'nhá hàng' mẫu xe tại triển lãm ô tô Nhật Bản.
- Toyota công bố mẫu xe có mái năng lượng mặt trời.
- Hyundai mở rộng dòng Inster từ Hàn Quốc sang châu Âu và Trung Đông.
Ngay cả Tesla, chủ yếu sản xuất SUV Model Y và sedan Model 3, cũng đặt cược vào phân khúc nhỏ hơn với CyberCab hai chỗ ngồi, dự kiến sản xuất từ tháng 4. Công ty định vị đây là robotaxi thương mại thay vì xe cá nhân, né tránh bài toán tìm người mua lẻ. CEO Elon Musk tuyên bố: 'Theo thời gian, chúng tôi kỳ vọng sản lượng CyberCab sẽ vượt xa tổng số lượng tất cả dòng xe khác của hãng cộng lại.'
Lợi ích chiến lược cho các hãng ô tô
Đối với các tên tuổi gạo cội, xe điện siêu nhỏ mang lại lợi thế đáng kể. Ông Jaiswal chỉ ra rằng chúng có chi phí sản xuất rẻ hơn nhờ pin nhỏ và ít quy định ngặt nghèo, giúp quá trình phát triển ít tốn kém tài nguyên. Những chiếc xe này cũng hỗ trợ các nhà sản xuất đáp ứng chỉ tiêu khí thải và cho phép thử nghiệm nền tảng công nghệ đơn giản hơn.
Rob Delisa, người điều hành CarLeaseTips.com, nhấn mạnh: 'Ngay cả khi doanh số khiêm tốn, những bài học thu được vẫn vô cùng giá trị. Các nhà sản xuất ô tô xem đây là kênh bán hàng khác biệt – nhắm vào mục đích cho thuê trong đô thị và sử dụng cho đội xe thay vì khách mua lẻ tại đại lý truyền thống.'
Thách thức cho các nhà sản xuất nhỏ
Trong khi đó, các nhà sản xuất quy mô nhỏ chuyên tâm vào dòng siêu nhỏ đối mặt với khó khăn lớn. Hiriko, ý tưởng xe siêu nhỏ có thể gập lại từ MIT và phát triển tại châu Âu, chưa bao giờ vượt qua giai đoạn nguyên mẫu và sụp đổ giữa bê bối gian lận. Micro Mobility Systems, công ty Thụy Sĩ sản xuất 5.500 chiếc Microlino, đang chật vật để dòng xe này được phân loại nhận tín dụng carbon.
Dù thị trường xe điện siêu nhỏ toàn cầu còn nhiều thách thức, sự kiên trì của các hãng ô tô cho thấy chiến lược dài hạn vượt xa doanh số ngắn hạn, tập trung vào lợi ích công nghệ và khả năng thích ứng với xu hướng đô thị hóa.
