Ngày 28 tháng 4 vừa qua, Hãng thông tấn WAM của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã chính thức công bố thông tin: UAE sẽ rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) cũng như liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+) kể từ ngày 1 tháng 5. Theo Reuters trích dẫn phát biểu của Bộ trưởng Năng lượng UAE, ông Suhail Mohamed al-Mazrouei, quyết định này mang tính chính sách và được đưa ra sau khi tiến hành xem xét thận trọng các chính sách hiện tại cũng như tương lai liên quan đến mức sản lượng. Ông nhấn mạnh rằng động thái này hoàn toàn không mang ý nghĩa chính trị.
Lý do UAE rời OPEC và OPEC+
Bộ trưởng al-Mazrouei giải thích rằng việc đưa ra quyết định độc lập thường nhanh hơn so với việc phải đàm phán trong một tập thể. Ông cũng lưu ý rằng các nước sản xuất dầu ở Vùng Vịnh, vốn là thành viên của OPEC, hiện đang gặp nhiều khó khăn trong việc xuất khẩu qua Eo biển Hormuz do nguy cơ tàu chở dầu bị tấn công. Đánh giá về tác động, ông al-Mazrouei cho rằng việc UAE rời OPEC và OPEC+ sẽ không gây ảnh hưởng quá lớn đến thị trường.
Dự báo của Reuters và phản ứng quốc tế
Ngược lại với quan điểm của Bộ trưởng UAE, Reuters nhận định rằng việc mất đi một thành viên lâu năm và sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn như UAE có thể gây xáo trộn và làm suy yếu OPEC cũng như OPEC+. Những tổ chức này thường tìm cách thể hiện sự đoàn kết bề mặt, dù tồn tại nhiều bất đồng nội bộ về các vấn đề từ địa chính trị đến hạn ngạch sản lượng.
Điều đáng chú ý đối với giới quan sát quốc tế là động thái này diễn ra sau khi UAE – một trung tâm tài chính và kinh doanh khu vực, đồng thời là một trong những đồng minh quan trọng nhất của Washington – chỉ trích các quốc gia Ả Rập láng giềng, bao gồm cả Liên đoàn Ả Rập (AL), vì đã không làm đủ nhiều để bảo vệ quyền lợi của UAE trong bối cảnh cuộc chiến Trung Đông vẫn đang tiếp diễn.
Cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, ông Anwar Gargash, tuyên bố: “Các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) hỗ trợ lẫn nhau về mặt hậu cần, nhưng về chính trị và quân sự, tôi cho rằng lập trường của họ là yếu nhất trong lịch sử… Tôi không mong đợi điều này từ GCC, và tôi thực sự bất ngờ”.
Tác động đến sản lượng dầu của UAE
Trước khi xung đột nổ ra, UAE sản xuất 3,4 triệu thùng dầu mỗi ngày. Tuy nhiên, sau khi Eo biển Hormuz đóng cửa, sản lượng đã giảm 44%, xuống còn khoảng 1,9 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 3, trong khi công suất sản xuất tối đa hiện tại của UAE lên tới 4,85 triệu thùng mỗi ngày. Phần chênh lệch dư thừa này đặt ra một bài toán hóc búa về mặt lợi ích. Dường như không chỉ riêng UAE đang lâm vào tình cảnh tiến thoái lưỡng nan, mà còn có nhu cầu mãnh liệt nhằm tránh phụ thuộc vào bất kỳ liên minh nào.
Rạn nứt trong lòng OPEC và OPEC+
Cựu đại sứ Obaid Ahmed Al-Zaabi tiết lộ rằng quyết định của UAE là điều “đã được dự báo từ lâu”, bởi quốc gia này đã phải “hạn chế đáng kể” sản lượng trong khi nhiều thành viên khác bị giới hạn bởi năng lực sản xuất. Ông bình luận: “OPEC hoạt động như một loại ‘thuế’ đối với năng suất toàn cầu… Ngoài ra, việc duy trì OPEC khiến UAE phải chịu chi phí lớn nhất”. Những rạn nứt trong lòng OPEC và OPEC+ trở nên rõ rệt hơn, khiến các nhà phân tích nhớ lại năm 2019, Qatar cũng đã lựa chọn rời khỏi tổ chức này.
Không phải ngẫu nhiên, ngày 29 tháng 4, dưới sự chủ trì của Saudi Arabia, GCC đã phải lập tức triệu tập một cuộc họp bất thường, theo Al Jazeera. Việc mất đi một thành viên trụ cột như UAE – nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong OPEC và lớn thứ bảy trên thế giới – sau sáu thập kỷ gắn bó sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tiềm lực, vị thế cũng như khả năng tác động đến giá dầu thô thế giới của OPEC và OPEC+. Hơn thế, việc UAE rời tổ chức diễn ra trong bối cảnh công suất dự phòng toàn cầu đang ở mức thấp trong lịch sử, khiến thị trường năng lượng quốc tế càng thêm căng thẳng.
Triển vọng và kết luận
Có thể sẽ có những thay đổi trong cơ chế vận hành của OPEC, và cũng không thể loại trừ khả năng xuất hiện những xung lực mới nhắm vào các bên tham gia xung đột quân sự Trung Đông. Tình hình này đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của OPEC và OPEC+ cũng như sự ổn định của thị trường dầu mỏ toàn cầu.
