TP.HCM đang phải trả một loại thuế vô hình mỗi ngày: 'thuế thời gian'. Đây là chi phí phát sinh từ thủ tục hành chính kéo dài, ùn tắc giao thông và hạ tầng thiếu đồng bộ, làm giảm năng suất của toàn bộ nền kinh tế. Theo các chuyên gia, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, thành phố cần ưu tiên rút ngắn thời gian từ quyết định đến triển khai và từ nhà máy đến cảng.
Doanh nghiệp nhỏ cần thay đổi nhỏ để tăng trưởng
Tại một sự kiện kết nối giao thương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM Nguyễn Nguyên Phương đã đi tới từng gian hàng để tìm hiểu cách các thương hiệu tiếp cận khách hàng nhanh nhất. Ông chỉ ra rằng, giữa hàng nghìn sản phẩm trên kệ siêu thị, người tiêu dùng thường chú ý đến bao bì nổi bật nhất. Khi chưa biết chất lượng bên trong, thiết kế ấn tượng có thể khơi gợi sự tò mò và thúc đẩy hành vi mua hàng.
Hiện doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp tại TP.HCM. Tuy nhiên, ông Phương cho rằng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa mạnh về thiết kế bao bì, mẫu mã sản phẩm và hoạt động marketing. Trong khi đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa của TP.HCM năm 2025 đạt 997.000 tỷ đồng, tăng 15,8% so với năm trước, đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế địa phương.
Doanh nghiệp bán lẻ điều chỉnh chiến lược
Ở góc độ doanh nghiệp bán lẻ, ông Lâm Quốc Thanh, Tổng giám đốc Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (Satra), cho hay đơn vị đang đẩy mạnh kênh bán hàng trực tuyến và kết hợp với Becamex để mở rộng kênh phân phối tại khối đế các dự án nhà ở xã hội, khu nhà ở cho công nhân, người lao động. Đây là hướng đi nhằm tiếp cận đối tượng có thu nhập trung bình và thấp. Đại diện Satra nhận định mục tiêu tăng trưởng hai con số của thành phố có khả năng đạt được nếu doanh nghiệp nỗ lực và Nhà nước có cơ chế hỗ trợ hiệu quả.
Công nghệ và dữ liệu là chìa khóa nâng cao năng suất
Ông Phạm Minh Thắng - Tổng giám đốc Công ty CP Công nghệ - Viễn thông ELCOM, cho rằng những quốc gia, thành phố dẫn đầu về tăng trưởng hiện nay đều chuyển từ mô hình quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu. Ông nhấn mạnh: 'Công nghệ không trực tiếp tạo ra tăng trưởng nhưng giúp nâng cao năng suất - yếu tố cốt lõi của tăng trưởng.' Khi công nghệ giúp giảm ùn tắc giao thông, giảm thời gian xử lý sự cố, giảm chi phí vận hành của chính quyền, nâng cao hiệu quả quản lý đô thị hay tăng tốc độ ra quyết định thì toàn bộ nền kinh tế đều được hưởng lợi. Đơn cử, ngoài phục vụ giám sát giao thông, các dữ liệu được camera AI thu thập còn giúp nhà chức trách hiểu rõ hơn về tình trạng vận hành của hạ tầng giao thông để đưa ra các quyết định đầu tư. Với một đô thị hơn 10 triệu dân như TP.HCM, chỉ cần giảm được một phần nhỏ thời gian ùn tắc giao thông mỗi ngày cũng có thể tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí xã hội mỗi năm.
Bất động sản là động lực tăng trưởng nhanh
Trong lĩnh vực nhà đất, ông Lê Hữu Nghĩa, Chủ tịch Hệ sinh thái Lê Thành cho rằng bất động sản là ngành có liên quan tới hàng loạt ngành nghề khác. Do đó, việc tháo gỡ hàng trăm dự án bất động sản vướng mắc, tồn đọng sẽ là cách thúc đẩy tăng trưởng hai con số nhanh nhất cho TP.HCM. Không chỉ tiêu thụ vật tư xây dựng, khi một dự án hoàn thành thì căn nhà cũng cần có đồ điện tử, thiết bị gia dụng mới. Tất cả những chi tiêu này mang tính kích cầu lớn.
Hệ sinh thái kinh tế khổng lồ chưa được khai thác
TS. Chu Thanh Tuấn, Phó chủ nhiệm Nhóm ngành cử nhân Kinh doanh tại Đại học RMIT Việt Nam, chỉ ra GRDP của TP.HCM năm 2025 chỉ tăng 7,53% (hoặc 8,03% nếu loại trừ dầu khí); quý I/2026 tăng 8,27% so với cùng kỳ, nhưng vẫn thấp hơn kịch bản. Ông nhấn mạnh: 'Tăng trưởng hai con số của TP.HCM không nên được hiểu đơn giản là tăng đầu tư công, mở rộng tín dụng hay thúc đẩy bất động sản.' Lợi thế cạnh tranh lớn nhất của TP.HCM là khả năng hình thành một 'hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh trong cùng một không gian quản trị'. Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM hội tụ đủ ba năng lực bổ sung: trung tâm tài chính, thương mại, công nghệ và nguồn nhân lực; năng lực sản xuất công nghiệp của Bình Dương; cùng hệ thống cảng nước sâu, logistics, năng lượng và công nghiệp nặng của Bà Rịa - Vũng Tàu. Tuy nhiên, lợi thế này mới tồn tại trên bản đồ và chưa vận hành như một nền kinh tế thống nhất. Điểm nghẽn cốt lõi là 'thuế thời gian'.
Giải pháp: Rút ngắn thời gian, ưu tiên hạ tầng kết nối
Theo ông Tuấn, TP.HCM cần một chương trình tăng trưởng thống nhất cho toàn siêu đô thị, gồm bản đồ chuỗi giá trị, danh mục dự án ưu tiên và hệ thống theo dõi trách nhiệm công khai. Hạ tầng phải được lựa chọn theo tác động năng suất, ưu tiên các tuyến nối khu công nghiệp với Cái Mép - Thị Vải, Cần Giờ, sân bay Long Thành, các vành đai và đường sắt đô thị. Việc phát triển giao thông công cộng phải đi cùng nhà ở vừa túi tiền và dịch vụ thiết yếu gần nơi làm việc. Ngoài ra, đã đến lúc 'đầu tàu kinh tế' phải chuyển từ thu hút vốn sang thu hút chức năng có giá trị cao. Khu công nghiệp cần trở thành hệ sinh thái nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, logistics và dịch vụ sau bán hàng; ưu tiên điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, dược phẩm, công nghệ xanh và dịch vụ số. Trung tâm Tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ chỉ tạo tăng trưởng thực nếu giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường toàn cầu.
Bài học từ Thâm Quyến
TS. Chu Thanh Tuấn đánh giá thành phố Thâm Quyến (Trung Quốc) có sự tương đồng với TP.HCM ở vai trò cửa ngõ thương mại, thu hút lao động nhập cư, nền tảng sản xuất xuất khẩu và không gian thử nghiệm thể chế. Thành công của Thâm Quyến không chỉ đến từ ưu đãi thuế, mà từ việc liên tục thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng chính sách, đồng thời đặt doanh nghiệp ở trung tâm đổi mới. Năm 2024, chi R&D của Thâm Quyến tương đương khoảng 6,7% GDP, trong đó doanh nghiệp đóng góp trên 93%; mạng lưới metro vượt 600 km. Bài học ở đây không phải là sao chép quy mô xây dựng, mà là tạo một 'vòng lặp cải cách' nhanh: phát hiện điểm nghẽn, thí điểm, đo kết quả và điều chỉnh trong thời hạn rõ ràng.
6 tháng đầu năm, GRDP TP.HCM theo giá hiện hành ước đạt 1,55 triệu tỷ đồng, tăng 8,55% so với cùng kỳ. Thành phố đã thu ngân sách nhà nước đạt 477.173 tỷ đồng, bằng 59,4% dự toán năm. TP.HCM đặt mục tiêu thu ngân sách khoảng 1 triệu tỷ đồng trong năm nay.
