Không chỉ gia tăng gom vàng với tốc độ chưa từng có, các ngân hàng trung ương thế giới đang kích hoạt chiến dịch rút tài sản chiến lược này khỏi các trung tâm tài chính lớn về kho lưu trữ trong nước.
Làn sóng mua vàng kỷ lục từ các ngân hàng trung ương
Không phải nhà đầu tư cá nhân hay các quỹ đầu cơ, mà chính các ngân hàng trung ương - những tổ chức quản lý hàng nghìn tỷ USD dự trữ quốc gia - đang gia tăng nắm giữ vàng với tốc độ chưa từng có.
Theo khảo sát mới nhất của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), 45% ngân hàng trung ương được hỏi cho biết họ có kế hoạch tăng lượng vàng dự trữ trong vòng 12 tháng tới. Đây là tỷ lệ cao nhất kể từ khi WGC bắt đầu thực hiện khảo sát năm 2018. Chỉ duy nhất một ngân hàng trung ương cho biết có ý định giảm lượng vàng nắm giữ.
Con số này xuất hiện trong bối cảnh giá vàng đã tăng hơn gấp đôi trong 3 năm qua và vẫn đang dao động quanh các vùng giá rất cao. Thông thường, khi một tài sản đã tăng mạnh, lực mua sẽ suy giảm. Nhưng với vàng, điều ngược lại đang diễn ra.
Động lực mua vàng từ các nền kinh tế mới nổi
Khảo sát của WGC cho thấy 93% ngân hàng trung ương sở hữu vàng trong danh mục dự trữ, tăng mạnh so với mức 81% của năm trước. Trong số các lý do được đưa ra, có tới 90% cho rằng khả năng duy trì giá trị trong thời kỳ khủng hoảng là yếu tố quan trọng nhất khiến họ tiếp tục nắm giữ vàng. Các lý do tiếp theo bao gồm bảo toàn giá trị dài hạn, đa dạng hóa dự trữ và giảm thiểu rủi ro địa chính trị.
Điều đáng chú ý là phần lớn lực mua mới đến từ các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển. Khoảng 53% ngân hàng trung ương thuộc nhóm này cho biết lượng vàng dự trữ của họ sẽ tiếp tục tăng trong năm tới. Trong khi đó, tỷ lệ tương ứng ở nhóm nền kinh tế phát triển chỉ là 18%.
Theo Bloomberg, nhiều ngân hàng trung ương xem đợt điều chỉnh giá vàng trong năm nay như một cơ hội mua vào thay vì là tín hiệu để rút lui khỏi thị trường. Một số tổ chức từng cho rằng vàng đã quá đắt trong năm 2025 hiện bắt đầu quay trở lại khi giá giảm khỏi các đỉnh lịch sử.
Điều này cho thấy nhu cầu vàng hiện không đơn thuần đến từ yếu tố đầu cơ ngắn hạn. Với nhiều quốc gia, vàng đang được nhìn nhận như một tài sản chiến lược trong quản lý dự trữ quốc gia.
Xu hướng rút vàng khỏi các trung tâm tài chính lớn
Theo khảo sát của WGC, ngày càng nhiều ngân hàng trung ương điều chỉnh chiến lược lưu trữ vàng. Khoảng 19% đơn vị tham gia khảo sát cho biết họ đã tăng tỷ lệ vàng lưu trữ trong nước hoặc đa dạng hóa địa điểm lưu trữ ở nước ngoài trong vòng 12 tháng qua. Một năm trước, tỷ lệ này chỉ là 7%.
Pháp là ví dụ nổi bật nhất. Từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, Ngân hàng Trung ương Pháp đã rút 129 tấn vàng khỏi kho của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tại New York. Sau giao dịch này, toàn bộ lượng vàng dự trữ của Pháp được lưu giữ trong nước.
Bên cạnh Pháp, Ấn Độ cũng đang là một trong những quốc gia đẩy mạnh chiến dịch hồi hương vàng. Trong 3 năm qua, Ngân hàng Trung ương Ấn Độ đã liên tục chuyển phần lớn lượng vàng từng gửi tại Ngân hàng Trung ương Anh và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế về nước. Tỷ lệ vàng gửi ở nước ngoài của Ấn Độ đã giảm mạnh từ 55% vào tháng 3 năm 2023 xuống chỉ còn 22% vào tháng 3/2026.
Một số quốc gia châu Âu khác như Áo, Hà Lan và Đức cũng đã chủ động đưa một phần lượng vàng dự trữ về nước trong những năm gần đây.
London và New York không còn là lựa chọn duy nhất
Trong nhiều thập kỷ, London và New York được xem là hai "két sắt" của thế giới. Ngân hàng Trung ương Anh hiện lưu giữ hơn 700 tỷ USD vàng và vẫn là địa điểm bảo quản vàng phổ biến nhất đối với các ngân hàng trung ương. Thị trường vàng London cũng là trung tâm giao dịch vàng vật chất lớn nhất thế giới với giá trị giao dịch trung bình hơn 200 tỷ USD mỗi ngày trong tháng gần nhất.
Tuy nhiên, khảo sát mới cho thấy tỷ lệ ngân hàng trung ương lưu trữ vàng tại London đã giảm từ 64% xuống 57% trong một năm. Tỷ lệ lưu trữ tại New York cũng giảm từ 17% xuống còn 14%. Trong khi đó, các trung tâm mới đang tìm cơ hội nổi lên.
Singapore đang phát triển hệ thống thanh toán bù trừ vàng phi tập trung và mở rộng dịch vụ lưu trữ dành cho ngân hàng trung ương. Hong Kong (Trung Quốc) cũng tích cực tham gia cuộc cạnh tranh thu hút dòng vàng toàn cầu.
Theo các chuyên gia của WGC và Metals Focus, nhiều ngân hàng trung ương hiện muốn giảm rủi ro bằng cách phân tán địa điểm lưu trữ thay vì tập trung toàn bộ dự trữ vào một nơi. Đây là thay đổi đáng chú ý bởi trong nhiều năm, yếu tố thanh khoản gần như đủ để khiến các quốc gia lựa chọn London hoặc New York. Hiện nay, bên cạnh thanh khoản, yếu tố an toàn chiến lược ngày càng được đặt lên bàn cân.
Từ khảo sát của WGC, có thể thấy vàng đang được nhìn nhận ngày càng nhiều như một lớp tài sản chiến lược dài hạn. Khả năng bảo toàn giá trị, đa dạng hóa dự trữ và giảm rủi ro trong môi trường toàn cầu nhiều bất định tiếp tục là các động lực chính thúc đẩy nhu cầu mua vàng.
Xu hướng mua vàng của các ngân hàng trung ương vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Sau nhiều năm tăng dự trữ, cuộc đua hiện đã bước sang giai đoạn mới, nơi câu hỏi không chỉ là mua thêm bao nhiêu vàng mà còn là cất giữ vàng ở đâu và ai sẽ kiểm soát tài sản đó khi những biến động bất ngờ xảy ra.
