Bất chấp những cảnh báo liên tục từ giới quan sát tài khóa, Chính phủ Mỹ vẫn duy trì tốc độ vay nợ đáng báo động, đưa tổng nợ quốc gia lên 39.400 tỷ USD, tiến sát mốc 40.000 tỷ USD.
Thâm hụt ngân sách vượt 1.400 tỷ USD trong 9 tháng
Báo cáo đánh giá ngân sách mới nhất từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) cho biết trong 9 tháng của tài khóa 2026 (bắt đầu từ tháng 10/2025), thâm hụt ngân sách liên bang đã chạm mức gần 1.400 tỷ USD, vượt qua mức 1.300 tỷ USD của cùng kỳ tài khóa trước. Với tốc độ này, mức vay nợ trung bình của Mỹ hiện dao động quanh ngưỡng 155 tỷ USD mỗi tháng, tương đương khoảng 39 tỷ USD mỗi tuần.
Chi phí trả lãi vay tăng vọt, vượt chi tiêu nhiều bộ ngành
Đi kèm với khối nợ phình to là gánh nặng chi phí trả lãi vay ngày một lớn. Báo cáo của CBO xác nhận chi phí trả lãi ròng cho nợ công trong tài khóa này đã đạt 857 tỷ USD, tương đương khoảng 23,8 tỷ USD mỗi tuần. Con số này tăng khoảng 100 tỷ USD (tương đương 13%) so với cùng kỳ tài khóa 2025 do khối lượng nợ gốc lớn hơn và mặt bằng lãi suất dài hạn duy trì ở mức cao. Đáng ngại hơn, chi phí trả lãi nợ công của Mỹ hiện đã cao hơn 20 tỷ USD so với tổng chi ngân sách của một loạt bộ ngành cộng lại, bao gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Thương mại, Bộ An ninh Nội địa, Bộ Giáo dục cùng một số cơ quan liên bang khác.
Áp lực từ an sinh xã hội và già hóa dân số
Bên cạnh áp lực từ chi phí nợ, ngân sách chính phủ Mỹ còn bị kéo căng bởi nhu cầu ngày càng gia tăng đối với các chương trình an sinh xã hội và y tế. Thống kê của CBO cho thấy, chi tiêu cho An sinh Xã hội đã tăng 5% (tương đương 62 tỷ USD), trong khi chi phí cho chương trình bảo hiểm y tế Medicare và Medicaid tăng lần lượt 8% và 10% do số lượng người đăng ký tăng và giá dịch vụ y tế leo thang. Đây là một xu hướng sẽ khó thay đổi khi dân số Mỹ đang ngày càng già đi. Theo Cục Điều tra Dân số, tuổi trung vị của người Mỹ đang tiếp tục tăng, từ 39,2 tuổi hồi năm 2024 lên 39,4 tuổi vào năm 2025.
Cảnh báo từ giới chuyên gia: 'Phần nổi của tảng băng chìm'
Trước quỹ đạo tài khóa đáng lo ngại này, giới hoạch định chính sách và các tổ chức giám sát đang liên tục lên tiếng kêu gọi hành động khẩn cấp. Bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có Trách nhiệm (CRFB), dự báo thâm hụt ngân sách của Mỹ trong tài khóa 2026 nhiều khả năng sẽ chạm hoặc vượt mốc 2.000 tỷ USD - một con số đáng ngại trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đang tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp. Bà MacGuineas cảnh báo tình hình hiện tại chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm" nếu chính quyền không có những điều chỉnh căn bản đối với các chương trình phúc lợi, đồng thời cảnh báo các quỹ tín thác An sinh Xã hội và Medicare đang đối mặt với nguy cơ cạn kiệt chỉ trong vòng 7 năm tới. Đại diện CRFB khuyến nghị chính phủ cần hướng tới mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách xuống tương đương 3% GDP (khoảng một nửa mức hiện tại) và cần trung thực với công chúng về những rủi ro nghiêm trọng của lộ trình tài khóa thiếu bền vững này.
