Bộ Tài chính đề xuất khôi phục lập hóa đơn tổng cho giao dịch nhỏ lẻ
Trong bối cảnh hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế đang đối mặt với nguy cơ quá tải do số lượng giao dịch tăng đột biến, Bộ Tài chính đã đưa ra đề xuất quan trọng nhằm khôi phục việc lập hóa đơn tổng cho các giao dịch nhỏ lẻ. Động thái này được kỳ vọng sẽ giảm bớt gánh nặng chi phí và áp lực công nghệ cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo tính minh bạch trong quản lý thuế.
Đề xuất cụ thể từ dự thảo Nghị định
Tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung quy định về hóa đơn, chứng từ, Bộ Tài chính đề xuất cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ có tần suất giao dịch lớn được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng. Các dịch vụ này bao gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim, và dịch vụ thương mại điện tử.
Điều kiện áp dụng là các đơn vị phải có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh. Hóa đơn tổng sẽ được lập căn cứ vào dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị, và đơn vị phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu này.
Lý do đằng sau đề xuất khôi phục
Theo Bộ Tài chính, việc bãi bỏ quy định lập hóa đơn tổng tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP đã gây ra nhiều vướng mắc trong thực tiễn. Số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế. Cụ thể, hệ thống này được thiết kế với khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, nhưng hiện nay con số thực tế đã lên tới khoảng 18 tỷ hóa đơn, gấp 3 lần so với thiết kế ban đầu.
Ước tính trong tương lai, số lượng hóa đơn có thể đạt khoảng 60 tỷ mỗi năm, vượt xa công suất thiết kế và có nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động lập hóa đơn của toàn ngành kinh tế. Ngoài ra, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán chưa đáp ứng được hạ tầng công nghệ thông tin để xuất hóa đơn riêng lẻ cho từng giao dịch nhỏ, dẫn đến tình trạng chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ này.
Tác động tích cực đối với doanh nghiệp
Việc khôi phục lập hóa đơn tổng được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Giảm chi phí: Doanh nghiệp không phải lập hóa đơn riêng lẻ cho hàng triệu giao dịch nhỏ, từ đó tiết kiệm đáng kể chi phí in ấn, lưu trữ và nhân lực.
- Giảm áp lực công nghệ: Hệ thống thông tin của doanh nghiệp sẽ không bị quá tải do xử lý lượng lớn hóa đơn điện tử, đặc biệt trong các ngành có tần suất giao dịch cao.
- Đáp ứng nhu cầu thực tế: Trong nhiều trường hợp, khách hàng là cá nhân không kinh doanh không có nhu cầu lấy hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ, việc lập hóa đơn tổng vẫn đảm bảo dữ liệu giao dịch đầy đủ và minh bạch.
Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh rằng đề xuất này phù hợp với phản ánh từ các tập đoàn, doanh nghiệp và hiệp hội, những đơn vị đã kiến nghị tiếp tục cho phép lập hóa đơn tổng để giảm gánh nặng tuân thủ.
Lộ trình áp dụng và hiệu lực
Để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, Bộ Tài chính đề xuất quy định linh hoạt về hiệu lực thi hành. Cụ thể, các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện về công nghệ thông tin để lập hóa đơn theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP sẽ được tiếp tục thực hiện theo quy định mới từ thời điểm Nghị định này có hiệu lực.
Quy định này không đặt ra trách nhiệm pháp lý mới hay làm tăng trách nhiệm đối với hành vi vi phạm, mà chủ yếu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi và giảm gánh nặng chi phí. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hướng đến sự cân bằng giữa yêu cầu quản lý và thực tiễn kinh doanh.
Với đề xuất này, Bộ Tài chính kỳ vọng không chỉ giải quyết được bài toán quá tải hệ thống hóa đơn điện tử, mà còn thúc đẩy môi trường kinh doanh thông thoáng, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế số ngày càng mở rộng.
