Bộ Tài chính đề xuất lập hóa đơn tổng cho các ngành đặc thù
Bộ Tài chính đang tích cực xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ. Đáng chú ý, dự thảo này đề xuất bổ sung quy định cho phép lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh, nhằm phù hợp với đặc thù hoạt động của các ngành có tần suất giao dịch lớn.
Những ngành nào được áp dụng hóa đơn tổng?
Theo nội dung dự thảo đã được Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ, các trường hợp cụ thể được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng bao gồm:
- Cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm
- Dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử
- Dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện
- Dịch vụ trông giữ xe tại các tòa nhà có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết
- Kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, taxi có sử dụng phần mềm tính tiền
Điều kiện quan trọng là các đơn vị này phải có hệ thống quản lý chi tiết từng giao dịch cho người mua là cá nhân không kinh doanh. Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và phải cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu.
Lý do cấp bách của đề xuất
Theo Bộ Tài chính, việc đề xuất này xuất phát từ thực tế đáng báo động: hệ thống hóa đơn điện tử đang bị quá tải nghiêm trọng. Hệ thống hiện được thiết kế với khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, nhưng số lượng hóa đơn tiếp nhận hiện nay đã lên tới khoảng 18 tỷ hóa đơn - gấp ba lần thiết kế ban đầu.
Thậm chí, theo ước tính của cơ quan thuế, số lượng hóa đơn có thể đạt khoảng 60 tỷ hóa đơn mỗi năm trong tương lai gần. Tình trạng này đã dẫn đến nguy cơ quá tải hệ thống và gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.
Phản ứng từ cộng đồng doanh nghiệp
Các doanh nghiệp trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực, vận tải, trông giữ xe, chiếu phim và thương mại điện tử đã nhiều lần kiến nghị cho phép tiếp tục lập hóa đơn tổng. Lý do được đưa ra là để giảm chi phí, nhân lực và áp lực lưu trữ dữ liệu trong trường hợp khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn theo từng giao dịch.
Đáng chú ý, trước đây Nghị định số 123/2020/NĐ-CP đã quy định việc lập hóa đơn tổng đối với một số dịch vụ này. Tuy nhiên, Nghị định số 70/2025/NĐ-CP đã bỏ quy định này, dẫn đến phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.
Lộ trình thực hiện và hiệu lực
Do tính cấp bách liên quan đến nguy cơ quá tải hệ thống, Bộ Tài chính cho biết cần thiết xây dựng Nghị định sửa đổi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP theo trình tự, thủ tục rút gọn. Dự thảo đề xuất bổ sung điểm s vào khoản 4 Điều 9 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP với quy định cho phép lập hóa đơn tổng.
Về hiệu lực áp dụng, dự thảo nêu rõ: trường hợp các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện về công nghệ thông tin để lập hóa đơn, chứng từ theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP thì được thực hiện theo quy định tại Nghị định sửa đổi này từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực.
Bộ Tài chính khẳng định việc bổ sung quy định không làm phát sinh thủ tục hành chính mới, đồng thời góp phần đơn giản hóa các thủ tục hiện có. Quan trọng hơn, việc cho phép lập hóa đơn tổng đối với cá nhân không kinh doanh sẽ giúp giảm số lượng hóa đơn phải lập, giảm gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp, tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
Theo kế hoạch, Nghị định quy định về hóa đơn, chứng từ dự kiến sẽ được trình Chính phủ trong tháng 4/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây được xem là giải pháp kịp thời nhằm tháo gỡ khó khăn cho cả hệ thống quản lý thuế và cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh số lượng giao dịch điện tử ngày càng tăng mạnh.
