Nền kinh tế toàn cầu có nguy cơ đối mặt với một cú sốc mới nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz không sớm được giải quyết, theo cảnh báo của Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol. Phát biểu bên lề Diễn đàn An ninh Aspen tại Colorado (Mỹ), ông Birol cho biết thị trường đang trong trạng thái lo ngại và bất ổn lớn khi các cuộc tấn công leo thang từ cả hai phía.
Eo biển Hormuz bị đe dọa
Hoạt động vận chuyển dầu mỏ, khí tự nhiên, phân bón và nhiều hàng hóa khác qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, đang bị đe dọa. Theo ông Birol, nếu eo biển tiếp tục bị phong tỏa, các nền kinh tế trên thế giới sẽ sớm chịu tác động. "Nếu eo biển Hormuz vẫn đóng cửa, chúng ta có thể lại gặp khó khăn đối với nền kinh tế toàn cầu, bao gồm cả các nước trong khu vực, các nền kinh tế đang phát triển và châu Á", ông nói. Người đứng đầu IEA nhấn mạnh eo biển cần được "mở hoàn toàn và vô điều kiện" và tác động có thể xảy ra chỉ trong vài tuần chứ không phải vài tháng.
Lưu lượng tàu giảm mạnh
Trong tuần qua, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh sau hàng loạt vụ tấn công nhằm vào các tàu thương mại, trong khi Mỹ tái áp đặt các biện pháp phong tỏa đối với hoạt động vận tải biển của Iran. Hoạt động xuất khẩu dầu của Saudi Arabia từ khu vực Vịnh Ba Tư cũng sụt giảm đáng kể sau các vụ tấn công nhằm vào các siêu tàu chở dầu. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đánh giá tuyến hàng hải này vẫn quá nguy hiểm đối với các tàu thương mại.
Tác động không đồng đều
Ông Birol cho rằng tác động của sự gián đoạn nguồn cung năng lượng và nguyên liệu thô tại vùng Vịnh sẽ không diễn ra đồng đều giữa các quốc gia. Các nền kinh tế như Hàn Quốc và Nhật Bản chịu ảnh hưởng, nhưng các nước đang phát triển như Bangladesh, Pakistan và Ấn Độ được đánh giá dễ tổn thương hơn nhiều trước các cú sốc về năng lượng.
Pakistan chịu áp lực giá LNG
Thực tế, Pakistan đã phải mua lô khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) giao ngay với mức giá cao nhất trong bốn năm qua sau khi nguồn cung từ Qatar bị gián đoạn. Theo các nhà giao dịch, Công ty Pakistan LNG đã mua một lô hàng giao trong các ngày 21-22/7 với giá khoảng 20,7 USD mỗi triệu đơn vị nhiệt Anh (MMBtu) thông qua cuộc đấu thầu kết thúc ngày 15/7. Đây là mức giá cao nhất mà Pakistan phải trả cho một lô LNG giao ngay kể từ năm 2022. Pakistan buộc phải tìm nguồn hàng trên thị trường giao ngay sau khi một chuyến hàng theo hợp đồng từ Qatar bị hủy do ảnh hưởng của tình hình tại eo biển Hormuz. Đây cũng là lô LNG giao ngay thứ tư mà nước này mua trong tháng 7 nhằm tránh nguy cơ thiếu khí đốt và thiếu điện.
Eo biển Hormuz chi phối LNG toàn cầu
Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu. Việc lưu lượng tàu chở khí đốt qua khu vực này sụt giảm sau vụ tấn công nhằm vào một tàu chở dầu của Qatar tuần trước đã buộc nhiều quốc gia nhập khẩu phải khẩn trương tìm nguồn cung thay thế. Diễn biến này cũng khiến giá LNG tại châu Á tăng mạnh trong tháng 7, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang và làm gia tăng rủi ro đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
