Doanh số bán lẻ của Trung Quốc bất ngờ giảm lần đầu tiên sau hơn 3 năm trong tháng 5, phản ánh nhu cầu nội địa tiếp tục suy yếu giữa lúc thị trường bất động sản vẫn chìm trong khủng hoảng.
Dữ liệu do Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố cho thấy, doanh số bán lẻ giảm 0,6% trong tháng 5 so với tháng trước, đảo chiều so với mức tăng 0,2% của tháng 4 và thấp hơn dự báo đi ngang (0%) theo khảo sát của Reuters. Đây là lần sụt giảm đầu tiên kể từ tháng 12/2022, cho thấy nhu cầu trong nước tiếp tục là điểm yếu của nền kinh tế.
Sức mua ô tô suy giảm mạnh
Lĩnh vực ô tô phản ánh rõ sự suy giảm của sức mua. Tính đến tháng 5, doanh số ô tô tại Trung Quốc đã giảm liên tục trong 8 tháng, cho thấy người tiêu dùng vẫn thận trọng với các khoản chi tiêu lớn. Chi tiêu trong kỳ nghỉ Quốc tế Lao động kéo dài 5 ngày hồi tháng trước cũng không đạt kỳ vọng, trong khi hiệu ứng từ chương trình đổi cũ lấy mới đối với hàng tiêu dùng đang dần suy yếu.
Tại Thượng Hải, ông Jie'ao Feng - quản lý một quán bar ở khu tài chính - cho biết, hoạt động kinh doanh đang chịu áp lực khi các doanh nghiệp cắt giảm ngân sách tiếp khách và giải trí. Dù triển khai nhiều chương trình khuyến mại theo nhóm, lợi nhuận của quán vẫn bị thu hẹp. “Người tiêu dùng hiện không còn chi tiêu theo cảm hứng như trước”, ông Feng nhận xét.
Theo ông Zhiwei Zhang - kinh tế trưởng của Pinpoint Asset Management, số liệu bán lẻ yếu kém có thể buộc giới hoạch định chính sách phải tung thêm các biện pháp hỗ trợ tiêu dùng trong thời gian tới.
Sản xuất công nghiệp là điểm sáng
Ngược lại, lĩnh vực sản xuất tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. Sản lượng công nghiệp tháng 5 tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 4,1% của tháng 4 và vượt dự báo thị trường. Động lực chính đến từ làn sóng đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ cao. Sản lượng ngành sản xuất công nghệ cao của Trung Quốc tăng tới 15,1% trong tháng 5, giúp bù đắp phần nào những lo ngại về tác động tiêu cực từ các bất ổn địa chính trị đối với xuất khẩu.
Ông Xu Tianchen - chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit (EIU) - nhận định nền kinh tế Trung Quốc trong tháng 5 xuất hiện nhiều sự phân hóa rõ rệt. “Khoảng cách giữa nhu cầu trong nước và nhu cầu bên ngoài, giữa ngành AI và các ngành công nghiệp truyền thống, cũng như giữa tiêu dùng dịch vụ và tiêu dùng hàng hóa đang ngày càng lớn hơn”, ông Xu Tianchen nói.
Trong giai đoạn từ tháng 1-5, tiêu dùng dịch vụ tăng 5,4%, cao hơn đáng kể so với doanh số bán hàng hóa và đang trở thành động lực mới của chi tiêu hộ gia đình. Tuy nhiên, tốc độ này cũng đã chậm lại so với mức 5,6% của bốn tháng đầu năm.
Ông Xu dự báo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong quý II sẽ giảm xuống còn 4,5%, từ mức 5% của quý I. Dù mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 4,5-5% vẫn nằm trong tầm tay, nhu cầu nội địa yếu tiếp tục được xem là thách thức lớn nhất đối với nền kinh tế Trung Quốc trong nửa cuối năm nay.
Đầu tư và bất động sản lao dốc
Không chỉ tiêu dùng suy yếu, hoạt động đầu tư cũng giảm mạnh hơn dự báo. Đầu tư tài sản cố định trong 5 tháng đầu năm giảm 4,1%, trong khi các nhà kinh tế chỉ dự báo mức giảm khoảng 2%. Theo NBS, thời tiết cực đoan tại một số địa phương cùng quá trình chuyển đổi sang các động lực tăng trưởng mới là những nguyên nhân khiến đầu tư suy giảm.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng khó khăn lớn nhất vẫn đến từ thị trường bất động sản. Trong 5 tháng đầu năm, đầu tư bất động sản giảm 16,2% so với cùng kỳ năm ngoái, mạnh hơn mức giảm 13,7% trong bốn tháng đầu năm. Doanh số bán nhà, hoạt động khởi công xây dựng và giá nhà mới đều tiếp tục đi xuống.
Dữ liệu tín dụng công bố tuần trước cũng cho thấy người dân vẫn dè dặt trong việc vay mua nhà do thu nhập tăng chậm và triển vọng việc làm thiếu chắc chắn.
Thị trường lao động và xuất khẩu
Thị trường lao động vẫn chịu áp lực khi khoảng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp dự kiến gia nhập lực lượng lao động trong mùa hè năm nay. Bên cạnh đó, những lo ngại về nguy cơ AI thay thế việc làm cũng đang gia tăng. Dù vậy, tỷ lệ thất nghiệp khảo sát trên toàn quốc đã giảm nhẹ từ 5,2% xuống 5,1% trong tháng 5.
Các chuyên gia nhận định, xuất khẩu nhiều khả năng sẽ tiếp tục đóng vai trò bệ đỡ cho tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong năm nay. Tuy nhiên, thặng dư thương mại ngày càng lớn có thể làm gia tăng căng thẳng với các đối tác thương mại, đặc biệt là châu Âu.
Ông Zhiwei Zhang cho rằng, tăng trưởng xuất khẩu mạnh có thể giúp bù đắp phần nào sự suy yếu của nhu cầu nội địa trong ngắn hạn, nhưng cũng đồng thời làm gia tăng nguy cơ xảy ra các tranh chấp thương mại mới.
