UNDP cảnh báo: Căng thẳng Trung Đông đe dọa phát triển con người, Việt Nam cần đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng
Ngày 14/4, bà Ramla Khalidi, Đại diện Thường trú của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam, đã đưa ra nhận định về tác động của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Bà nhấn mạnh rằng Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng công bằng và bền vững để nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động từ bên ngoài.
Phản ứng kịp thời nhưng cần tránh phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch
Theo bà Ramla Khalidi, UNDP hoan nghênh phản ứng kịp thời của Việt Nam thông qua các biện pháp tài khóa khẩn cấp và hỗ trợ giá để ổn định nền kinh tế. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc duy trì hỗ trợ nhiên liệu hóa thạch trong thời gian dài có thể làm chậm tiến trình chuyển dịch năng lượng – yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với an ninh năng lượng dài hạn.
Báo cáo UNDP: Tác động lan rộng đến châu Á-Thái Bình Dương
Cùng ngày, UNDP công bố đánh giá mới cho thấy các thành tựu phát triển con người tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương đang chịu sức ép đáng kể từ tác động lan rộng của sự leo thang quân sự gần đây tại Trung Đông, bất chấp lệnh ngừng bắn tạm thời. Phân tích sơ bộ của UNDP chỉ ra rằng các bất ổn đang lan truyền qua các thị trường năng lượng, thương mại và lao động, gây áp lực lên thu nhập, tiêu dùng, việc làm và hệ thống an sinh xã hội.
Những nhóm dễ bị tổn thương nhất bao gồm:
- Hộ gia đình thu nhập thấp
- Lao động phi chính thức
- Người di cư
- Doanh nghiệp nhỏ
Trong đó, phụ nữ chịu rủi ro cao hơn. Báo cáo “Leo thang quân sự ở Trung Đông: Tác động đến Phát triển con người tại châu Á và Thái Bình Dương” tổng hợp đánh giá tại 36 quốc gia, kết hợp mô phỏng kinh tế vĩ mô, cho thấy khu vực ngày càng phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và các chuỗi cung ứng thiết yếu. Điều này làm gia tăng áp lực lên hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ và ngân sách công, với ước tính khoảng 8,8 triệu người có nguy cơ rơi vào nghèo đói.
Tác động trực tiếp và thách thức với Việt Nam
Chi phí nhiên liệu và vận tải gia tăng là tác động trực tiếp rõ nét nhất. Với hơn 80% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển qua eo biển Hormuz tới các thị trường châu Á, khu vực đang ghi nhận mức tăng nhanh của chi phí vận tải, điện năng, lương thực và phân bón.
Đối với Việt Nam, một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, những biến động này đặt ra thách thức trong việc duy trì tăng trưởng ổn định và bảo vệ sức mua của người dân. Báo cáo cũng ước tính tổn thất sản lượng toàn khu vực có thể dao động từ 97 tỷ đến 299 tỷ USD, tương đương 0,3% đến 0,8% GDP.
Giải pháp ứng phó và cơ hội tăng cường khả năng chống chịu
Trước diễn biến phức tạp, các chính phủ trong khu vực, trong đó có Việt Nam, đã triển khai nhiều giải pháp như:
- Bình ổn giá nhiên liệu
- Trợ cấp có mục tiêu
- Thúc đẩy đa dạng hóa nguồn cung
- Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng
Ở góc độ khu vực, bà Kanni Wignaraja, Trợ lý Tổng Thư ký Liên hợp quốc kiêm Giám đốc Khu vực châu Á-Thái Bình Dương của UNDP, nhận định áp lực từ xung đột đã hiện hữu rõ rệt và tác động đến các hộ gia đình nhanh hơn khả năng điều chỉnh chính sách. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các quốc gia thúc đẩy khả năng chống chịu dài hạn thông qua củng cố hệ thống an sinh xã hội, tăng cường chuỗi giá trị và đa dạng hóa hệ thống năng lượng, lương thực.
Theo UNDP, báo cáo là một phần trong chuỗi phân tích kinh tế-xã hội nhằm hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách nhận diện rõ tác động của xung đột hiện nay đối với phát triển con người. Qua đó, UNDP đề xuất các giải pháp ứng phó, coi phát triển là tuyến phòng thủ hàng đầu.
