Chiến Sự Iran Khiến Triển Vọng Kinh Tế Toàn Cầu Năm 2026 Ảm Đạm
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu cho năm 2026 từ 3,3% xuống còn 3,1%, nguyên nhân chính là do tác động từ cuộc chiến Mỹ - Israel và Iran, cùng với việc đóng cửa eo biển Hormuz. Cuộc xung đột này đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp vùng Vịnh, đồng thời khiến các mặt hàng xuất khẩu thiết yếu như dầu mỏ, khí đốt, hóa chất và phân bón phần lớn bị đình trệ.
Trong kịch bản xấu nhất nếu chiến sự kéo dài, IMF cảnh báo tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống mức 2,5% vào năm 2026. Các nền kinh tế kém phát triển và đang phát triển sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do giá cả hàng hóa và năng lượng tăng vọt. Tuy nhiên, theo phân tích từ Al Jazeera, trong mọi cuộc khủng hoảng đều có những bên hưởng lợi, và một số lĩnh vực công nghiệp đang phát triển mạnh mẽ bất chấp triển vọng kinh tế vĩ mô ảm đạm.
Ngân Hàng Đầu Tư Phố Wall Thu Lợi Khổng Lồ Từ Biến Động
Giới đầu tư toàn cầu đã trải qua giai đoạn thăng trầm kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai. Việc ông Trump liên tục thay đổi ý định, thường đưa ra tối hậu thư rồi lại rút lui vào phút chót, đã tạo ra một thuật ngữ mới gọi là “giao dịch TACO” (Trump Always Chickens Out). Sự biến động này khiến nhiều nhà đầu tư lo lắng, nhưng lại là tin vui đối với các ngân hàng đầu tư lớn.
Sean Dunlap, Giám đốc nghiên cứu cổ phiếu tại Morningstar Research Services, cho biết các ngân hàng này kiếm được hàng triệu USD tiền hoa hồng và doanh thu từ khối lượng giao dịch tăng vọt. Báo cáo quý I/2026 công bố trong tuần này cho thấy Morgan Stanley thu lợi nhuận 5,57 tỷ USD, tăng 29% so với cùng kỳ năm 2025. Goldman Sachs và JP Morgan Chase cũng đạt lợi nhuận lần lượt là 5,63 tỷ USD và 16,49 tỷ USD, tăng 19% và 13% so với cùng kỳ. Tất cả các ngân hàng đều cho rằng hoạt động giao dịch, sáp nhập và “quan hệ gắn kết mạnh mẽ với khách hàng” là lý do chính dẫn đến thành công này.
Tuy nhiên, ông Dunlap cũng cảnh báo rằng thời kỳ bùng nổ của các ngân hàng có thể đảo chiều nếu biến động kéo dài quá lâu, bởi các nhà đầu tư có thể trở nên thận trọng hơn và ít sẵn lòng vay tiền để giao dịch.
Thị Trường Dự Đoán Kiếm Bộn Tiền Từ Cá Cược Chiến Sự
Trong khi các ngân hàng truyền thống ở Phố Wall thu về lợi nhuận khổng lồ, thì các nền tảng dự đoán dựa trên tiền điện tử cũng không kém phần sôi động. Kể từ đầu tháng 4, nền tảng Polymarket kiếm được hơn 1 triệu USD mỗi ngày bằng cách cho phép người dùng đặt cược vào mọi thứ, từ giải đấu thể thao cho đến kết quả chiến sự Iran. Các đối thủ như Kalshi, Novig và Robinhood cũng hoạt động theo mô hình tương tự, nhưng Polymarket nổi bật hơn cả nhờ tính năng độc đáo này.
Polymarket đã điều chỉnh cấu trúc phí vào ngày 30/3 để tận dụng sự nổi tiếng. Theo DefiLlama, sự thay đổi này mang lại hơn 21 triệu USD kể từ ngày 1/4, tăng đáng kể so với 11,6 triệu USD trong cả tháng 3 và 6,23 triệu USD trong cả tháng 2. Nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, Polymarket có thể thu về 342 triệu USD chỉ riêng trong năm 2026.
Nhiều người dùng ẩn danh cũng kiếm hàng triệu USD nhờ dự đoán chính xác ngày diễn ra các sự kiện lớn như thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Nghiên cứu 70 triệu giao dịch từ năm 2022-2025 chỉ ra rằng 1% người dùng hàng đầu của Polymarket chiếm tới 84% tổng lợi nhuận. Lợi nhuận cao đến mức các cơ quan quản lý liên bang Mỹ cam kết sẽ mạnh tay trấn áp giao dịch nội bộ trên thị trường dự đoán sau những vụ cá cược đáng ngờ về thời điểm chính xác của chiến sự Iran.
Ngành Hàng Không Vũ Trụ Và Quốc Phòng Bùng Nổ
Ngành công nghiệp hàng không vũ trụ và quốc phòng đang trải qua một giai đoạn bùng nổ trong năm 2026 do các xung đột lớn ở Ukraine, Iran, Sudan, Gaza và Lebanon. Theo báo cáo hồi tháng 4 của IMF, khoảng một nửa số quốc gia trên thế giới đã tăng ngân sách quân sự trong 5 năm qua. Nhu cầu tăng trưởng đặc biệt nhanh ở châu Âu, nơi các nước NATO cam kết tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% tổng GDP vào năm 2035.
Ngành công nghiệp quốc phòng cũng chứng kiến tin vui trên thị trường chứng khoán. Chỉ số MSCI World Aerospace and Defence Index, theo dõi cổ phiếu ngành hàng không vũ trụ và quốc phòng trên 23 thị trường toàn cầu, báo cáo lợi nhuận ròng 32% so với cùng kỳ năm 2025 vào cuối tháng 3.
Trí Tuệ Nhân Tạo Tiếp Tục Tăng Trưởng Mạnh Mẽ
Năm 2025, Văn phòng Phát triển và Thương mại Liên Hợp Quốc (UNCTAD) dự đoán ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tăng trưởng từ 189 tỷ USD vào năm 2023 lên 4.800 tỷ USD vào năm 2033, và cuộc chiến Iran dường như không ảnh hưởng đến triển vọng này. Nick Marro, nhà phân tích về thương mại toàn cầu tại Economist Intelligence Unit, cho biết một chỉ số thể hiện sự bùng nổ của AI là khối lượng lớn chip bán dẫn được xuất khẩu từ Đông Á.
Đứng đầu bảng xếp hạng là đảo Đài Loan (Trung Quốc), với kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt kỷ lục 80,2 tỷ USD trong tháng 3, tăng 61,8% so với cùng kỳ năm 2025. Công ty Sản xuất Bán dẫn Đài Loan (TSMC), nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới, công bố lợi nhuận ròng đạt 18,1 tỷ USD trong 3 tháng đầu năm, tăng 58% so với cùng kỳ năm 2025. Một chỉ số khác là đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), với hai công ty hàng đầu như Anthropic và OpenAI đều có kế hoạch niêm yết cổ phiếu trong năm 2026.
Năng Lượng Tái Tạo Được Thúc Đẩy Mạnh Mẽ
Cuộc chiến Iran làm nổi bật sự cấp thiết phải chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch vì môi trường lẫn an ninh năng lượng. Ngay cả trước đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế báo cáo các nước trên toàn cầu đã tích cực thực hiện các biện pháp đầu tư vào năng lượng tái tạo vì lý do địa chính trị. Báo cáo ghi nhận 150 quốc gia có chính sách tích cực thúc đẩy triển khai năng lượng tái tạo và hạt nhân; 130 quốc gia có các chính sách về hiệu quả năng lượng và điện khí hóa; 32 quốc gia có chính sách nhằm khuyến khích khả năng phục hồi và đa dạng hóa chuỗi cung ứng với các khoáng sản quan trọng và công nghệ năng lượng sạch.
Cuộc chiến Iran đã châm ngòi cho loạt thay đổi chính sách mới ở châu Á, khu vực thường mua từ 80-90% lượng dầu khí vận chuyển qua eo biển Hormuz. Kể từ khi nguồn cung dầu khí bị gián đoạn, khu vực phải vật lộn tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế, buộc các chính phủ áp dụng biện pháp khẩn cấp như phân phối nhiên liệu theo định mức và áp giá trần. Chỉ số S&P Global Clean Energy Transition Index, theo dõi 100 công ty sản xuất năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, sinh khối và các nguồn năng lượng tái tạo khác, đã tăng 70,92% so với cùng kỳ năm 2025.
