Thói quen mua sắm thay đổi: Giá rẻ không còn là yếu tố quyết định
Thông tin từ báo cáo khảo sát người tiêu dùng bình chọn Hàng Việt Nam Chất lượng Cao (HVNCLC) 2026 cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt trong hành vi mua sắm. Người tiêu dùng hiện nay không còn bị thu hút bởi yếu tố "giá rẻ" như trước đây. Thay vào đó, họ ưu tiên lựa chọn các sản phẩm an toàn và mang lại giá trị thực, đánh dấu một bước tiến trong nhận thức về tiêu dùng.
An toàn và truy xuất nguồn gốc được đặt lên hàng đầu
Tại buổi họp báo giới thiệu Lễ công bố, trao chứng nhận HVNCLC 2026 và chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 năm của chương trình, ông Nguyễn Văn Phượng, Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội HVNCLC, đã chia sẻ những thông tin đáng chú ý. Theo ông Phượng, trong ngành thực phẩm, các yếu tố được ưu tiên hàng đầu hiện nay bao gồm:
- An toàn: Đảm bảo sức khỏe cho người sử dụng.
- Truy xuất nguồn gốc: Minh bạch về xuất xứ của sản phẩm.
- Chứng nhận chất lượng: Có các giấy tờ xác nhận từ cơ quan có thẩm quyền.
Ông Phượng nhấn mạnh: "Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá rẻ, mà chuyển sang lựa chọn dựa trên 'giá trị thực và sự an tâm'." Điều này phản ánh xu hướng tiêu dùng ngày càng thực tế và có trách nhiệm hơn.
Xu hướng mua sắm đa kênh và ảnh hưởng từ cộng đồng
Báo cáo cũng chỉ ra rằng niềm tin cá nhân và khuyến nghị từ người thân hiện có ảnh hưởng lớn hơn so với quảng cáo đại chúng. Đồng thời, các kênh online ngày càng trở thành nguồn tham khảo quan trọng trong quá trình ra quyết định mua sắm.
Thị trường bán lẻ đang chứng kiến sự chuyển dịch rõ rệt sang mô hình đa kênh. Trong đó:
- Siêu thị và trung tâm thương mại vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất.
- Thương mại điện tử đã đạt mức hơn 24% và tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ.
Người tiêu dùng ngày càng linh hoạt trong việc lựa chọn kênh mua, kết hợp giữa online và offline tùy theo nhu cầu cụ thể, từ đó tối ưu hóa trải nghiệm mua sắm.
Doanh nghiệp Việt đa dạng và chuyên nghiệp hóa
Trong danh sách 581 doanh nghiệp đạt danh hiệu HVNCLC 2026, ngành thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng nhanh tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn. Khu vực Đông Nam Bộ vẫn là vùng có số lượng doanh nghiệp cao nhất, chiếm hơn một nửa tổng số doanh nghiệp đạt chuẩn.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nằm ở sự đa dạng của các doanh nghiệp tham gia. Ông Phượng cho biết: "Không chỉ doanh nghiệp lớn, nhiều doanh nghiệp địa phương quy mô nhỏ vẫn đạt danh hiệu nhờ xây dựng được uy tín thị trường." Điều này chứng tỏ niềm tin của người tiêu dùng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào quy mô doanh nghiệp, mà dựa nhiều hơn vào trải nghiệm sản phẩm và mức độ ổn định trong chất lượng.
Một số thống kê nổi bật từ báo cáo:
- Chỉ khoảng 60,9% doanh nghiệp đạt HVNCLC có độ phủ thị trường toàn quốc, trong khi gần 40% vẫn hoạt động theo chiến lược vùng, cho thấy dư địa mở rộng thị trường nội địa vẫn còn rất lớn.
- Nhóm 28 doanh nghiệp duy trì danh hiệu suốt 30 năm được xem là biểu tượng của năng lực nội sinh, với chất lượng ổn định và thị trường vững chắc.
- 42 doanh nghiệp lần đầu đạt danh hiệu, tập trung vào sản phẩm hữu cơ, sinh học và tích hợp ESG, phản ánh xu hướng chuyên nghiệp hóa mạnh mẽ.
Hàng Việt nâng cao năng lực cạnh tranh
Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội HVNCLC, nhìn nhận sau 3 thập niên, chương trình HVNCLC không chỉ phản ánh niềm tin của người tiêu dùng đối với hàng Việt, mà còn cho thấy bước chuyển rõ nét trong năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Từ chỗ tập trung giữ thị phần nội địa, nhiều doanh nghiệp đã từng bước nâng chuẩn sản xuất, đổi mới công nghệ và hoàn thiện quản trị để mở rộng xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Sự thay đổi trong thói quen mua sắm của người tiêu dùng, cùng với sự phát triển đa dạng và chuyên nghiệp hóa của doanh nghiệp Việt, đang tạo nên một bức tranh tích cực cho thị trường nội địa. Điều này không chỉ thúc đẩy sản xuất trong nước mà còn mở ra cơ hội lớn cho hàng Việt vươn ra thế giới.
