Thị trường Trung Quốc thay đổi, doanh nghiệp Việt gặp khó
Xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Trung Quốc đang đối mặt với những thách thức chưa từng có. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang thị trường này trong 5 tháng đầu năm 2024 chỉ đạt 1,2 tỷ USD, giảm 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân chính được xác định là do Trung Quốc siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Ông Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia nông nghiệp, cho biết: "Trước đây, Trung Quốc nhập khẩu ồ ạt, không yêu cầu cao về chất lượng. Nhưng nay họ đã thay đổi chính sách, đòi hỏi sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như GlobalGAP, VietGAP. Doanh nghiệp Việt không thể bán nhiều lá thắng như trước."
Quy định mới về kiểm dịch thực vật
Từ đầu năm 2024, Trung Quốc áp dụng quy định mới về kiểm dịch thực vật đối với rau quả nhập khẩu. Các lô hàng phải có giấy chứng nhận kiểm dịch từ cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và phải được kiểm tra ngẫu nhiên tại cửa khẩu. Nếu phát hiện vi phạm, lô hàng sẽ bị tiêu hủy hoặc trả về, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp.
Bà Lê Thị Mai, Giám đốc Công ty TNHH Rau quả Sạch, chia sẻ: "Chúng tôi đã phải đầu tư thêm vào hệ thống xử lý sau thu hoạch và xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn. Chi phí tăng lên, nhưng nếu không làm thì không thể xuất khẩu được."
Doanh nghiệp buộc phải thích ứng
Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp Việt đã chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm. Họ áp dụng các quy trình sản xuất an toàn, đầu tư vào công nghệ bảo quản và đóng gói. Một số doanh nghiệp còn chuyển hướng sang thị trường khó tính hơn như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.
Ông Trần Văn Nam, chuyên gia thương mại, nhận định: "Việc Trung Quốc thắt chặt tiêu chuẩn là cơ hội để ngành rau quả Việt Nam tái cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong dài hạn, đây là xu hướng tích cực."
Triển vọng tươi sáng hơn
Mặc dù khó khăn trước mắt, nhưng các chuyên gia cho rằng nếu doanh nghiệp Việt đáp ứng được yêu cầu mới, xuất khẩu sẽ ổn định và bền vững hơn. Hiệp hội Rau quả Việt Nam dự báo kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc sẽ phục hồi vào cuối năm 2024, đạt khoảng 3,5 tỷ USD, thấp hơn so với mức 4,2 tỷ USD của năm 2023 nhưng chất lượng được cải thiện rõ rệt.
