Tối ngày 6/6, chuyến tàu hàng liên vận Trung Á khởi hành từ Tây Ninh, Thanh Hải, Trung Quốc, đã chính thức cập ga Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, chở theo gần 1.000 tấn hàng hóa. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử khai thác, một chuyến tàu hàng quốc tế từ Trung Quốc chạy thẳng tới Đồng Nai mà không cần dừng chờ làm thủ tục tại biên giới.
Chuyến tàu khởi hành từ ga Song Trại trên tuyến đường sắt Thanh Hải - Tây Tạng vào ngày 27/5. Đến chiều 2/6, đoàn tàu đã tới ga Yên Viên (Gia Lâm, Hà Nội). Hành trình đi qua cặp cửa khẩu đường sắt Bằng Tường (Quảng Tây, Trung Quốc) - Đồng Đăng (Lạng Sơn, Việt Nam). Sau khi làm thủ tục hải quan tại ga Yên Viên, tàu được tiếp chuyển sang toa xe của Đường sắt Việt Nam để tiếp tục hành trình đến ga Trảng Bom, Đồng Nai.
Toàn bộ hành trình dài gần 4.000 km, trong đó chặng qua lãnh thổ Trung Quốc dài 2.178 km và chặng trên lãnh thổ Việt Nam dài hơn 1.700 km. Điểm đặc biệt của chuyến tàu là sử dụng phương thức vận tải container nguyên chuyến, cho phép tàu chạy liên tục mà không phải bốc dỡ hàng hóa nhiều lần tại các ga. Nhờ đó, thời gian vận chuyển từ Thanh Hải đến Đồng Nai được rút ngắn xuống còn khoảng một tuần, bằng một nửa so với mức 15 ngày của phương thức truyền thống trước đây.
Giải pháp thông quan nội địa
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Hoàng Thanh - Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Vận tải Thương mại Đường sắt - cho biết, phía sau tốc độ vận chuyển này là giải pháp đưa hoạt động thông quan vào sâu trong nội địa. Theo đó, tàu liên vận được chạy thẳng tới ga đích rồi mới làm thủ tục hải quan, thay vì thực hiện tại khu vực biên giới. Các đơn vị vận tải sẽ đại diện xử lý toàn bộ thủ tục pháp lý, giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí cho khách hàng.
Ông Thanh nhấn mạnh: "Các chuyến tàu xuất phát từ sâu trong nội địa Trung Quốc như Thanh Hải, Nam Ninh, Tô Châu nay đã có thể đi thẳng vào nội địa Việt Nam. Ngành đường sắt hiện cũng đang xây dựng chương trình đưa hàng hóa từ Việt Nam quay trở lại Trung Quốc nhằm tránh tình trạng toa xe chạy rỗng, tối ưu hóa chi phí logistics."
Doanh nghiệp tiết kiệm chi phí
Ông Dương Tống - Giám đốc Công ty Xining Song Ying, đơn vị có hàng hóa trên chuyến tàu liên vận - bày tỏ: "Việc vận chuyển thẳng giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí do không phải bốc dỡ hàng hóa hay chuyển đổi phương tiện. Tốc độ của chuyến tàu liên vận này là điều tôi chưa từng tưởng tượng ra. Công ty sẽ tiếp tục đẩy mạnh các chuyến tàu hàng đi thẳng sang thị trường Việt Nam trong tương lai."
Phục hồi vận tải hành khách liên vận
Ông Nguyễn Chính Nam - Phó tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam - cho biết, bên cạnh vận tải hàng hóa, vận tải hành khách liên vận cũng đang phục hồi mạnh mẽ. Các tuyến tàu khách liên vận Hà Nội - Nam Ninh và Hà Nội - Bắc Kinh đã chính thức nối lại từ tháng 5/2025.
Năm 2025, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN. Kim ngạch thương mại song phương năm 2025 ước đạt kỷ lục 252 tỷ USD. Trong bối cảnh đó, các tuyến đường sắt liên vận Việt - Trung đóng vai trò quan trọng trong chuỗi logistics, giúp giảm chi phí vận tải, rút ngắn thời gian thông quan và kết nối hàng hóa tới sâu trong nội địa Trung Quốc cũng như mạng lưới đường sắt Á - Âu.
Nâng cấp hạ tầng đường sắt
Để đáp ứng nhu cầu phát triển dài hạn, Việt Nam đang đẩy mạnh nâng cấp hạ tầng đường sắt liên vận. Nổi bật là tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng dài 391 km, tổng vốn hơn 203.200 tỷ đồng, đã khởi công cuối năm 2025 và dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Cùng với đó, các tuyến Hà Nội - Đồng Đăng và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái cũng đang được khẩn trương hoàn thiện công tác quy hoạch trong năm nay.
