Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) Khánh Hòa, toàn tỉnh hiện có 14 mỏ vật liệu san lấp được cấp phép khai thác với tổng trữ lượng khoảng 16,5 triệu m3, công suất khai thác khoảng 2,45 triệu m3/năm. Tuy nhiên, nguồn cung này không đáp ứng kịp nhu cầu thực tế, khiến nhiều dự án lớn gặp khó khăn trong thi công.
Nhu cầu vật liệu vượt xa nguồn cung
Tính đến tháng 6/2026, nhu cầu vật liệu cho các dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh lên tới hơn 6 triệu m3 đất san lấp, hơn 2 triệu m3 đá xây dựng, khoảng 0,57 triệu m3 cát xây dựng và hơn 0,45 triệu m3 cát san lấp. Các dự án có nhu cầu lớn bao gồm: Dự án di dân, tái định cư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận; tuyến đường ven biển từ xã Vạn Lương đi phường Ninh Hòa; Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1; các dự án giao thông liên vùng và nâng cấp hạ tầng đô thị.
Ông Lê Thuận Đoàn - Giám đốc Công ty CP Quản lý và xây dựng đường bộ Khánh Hòa cho biết: Khó khăn lớn nhất của dự án Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1 là nguồn vật liệu đất đắp san lấp. Tổng nhu cầu đất đắp khoảng 1,171 triệu m3, trong đó riêng khối lượng đất đắp san nền các lô tái định cư lên tới khoảng 915.000 m3 và đất đắp nền đường khoảng 256.000 m3. Đến nay, nhà thầu mới chỉ cung cấp được khoảng 20.300 m3, còn thiếu hơn 1,15 triệu m3.
Dự án ngoài ngân sách cũng khan hiếm
Nhu cầu vật liệu của các dự án ngoài ngân sách tại Khánh Hòa cũng tăng mạnh. Tổng nhu cầu vật liệu san lấp của nhóm này hiện khoảng 19,185 triệu m3. Trong đó, Khu đô thị hỗn hợp Nha Trang cần hơn 5 triệu m3; hạ tầng Khu Công nghiệp Cà Ná khoảng 8,3 triệu m3; Khu đô thị mới Tây Bắc khoảng 1,5 triệu m3; Khu đô thị hành chính Diên Khánh khoảng 1,2 triệu m3.
Theo đại diện Sun Group, doanh nghiệp đang triển khai dự án Khu đô thị hỗn hợp Nha Trang với nhu cầu hơn 5 triệu m3 đất đắp. Hiện chủ đầu tư phải đi mua vật liệu từ 13 mỏ trong và ngoài tỉnh, khiến chi phí tăng cao, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư. Doanh nghiệp đã đề xuất cơ quan có thẩm quyền cho phép khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp theo cơ chế đặc thù nhưng chưa được chấp thuận. Đến nay, doanh nghiệp mới chỉ mua được khoảng 1,7 triệu m3.
Vướng mắc pháp lý khiến nhiều mỏ chưa thể khai thác
Không chỉ thiếu nguồn cung, nhiều mỏ ở Khánh Hòa dù đã được cấp phép hoặc phê duyệt trữ lượng vẫn chưa thể đưa vào khai thác do vướng quy hoạch, thủ tục thuê đất hoặc chưa có giấy chứng nhận đầu tư. Toàn tỉnh có tới 41 mỏ khoáng sản chưa được thuê đất để khai thác do diện tích chưa được cập nhật đầy đủ vào quy hoạch tỉnh hoặc chồng lấn với các quy hoạch khác.
Một lãnh đạo Sở NN-MT Khánh Hòa cho biết: “Nhiều khu vực khoáng sản trước đây phù hợp với quy hoạch khoáng sản của tỉnh nhưng chưa được cập nhật vào Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Vì vậy, hiện chưa đủ cơ sở pháp lý để thực hiện các thủ tục thuê đất, cấp phép khai thác hoặc nâng công suất.”
Vị lãnh đạo này nhấn mạnh: “Thực trạng này khiến nhiều mỏ phải tạm dừng hoạt động hoặc chưa thể đưa vào khai thác phục vụ các công trình cấp bách. Trong bối cảnh hàng loạt dự án chiến lược đang bước vào giai đoạn tăng tốc, bài toán vật liệu san lấp đã trở thành vấn đề mang tính chiến lược đối với tiến độ phát triển hạ tầng của tỉnh.”
Giải pháp từ tỉnh: Rà soát, điều chỉnh quy hoạch và tăng cường kiểm soát
Trước tình hình thiếu hụt, Sở NN-MT Khánh Hòa cho biết tỉnh sẽ ưu tiên xử lý các mỏ đã được thăm dò, phê duyệt trữ lượng nhưng chưa được cập nhật vào quy hoạch; đồng thời xem xét điều chỉnh giấy phép để nâng công suất khai thác đối với các mỏ đang hoạt động. Tỉnh cũng đang rà soát, khoanh định các khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản để cấp phép trực tiếp phục vụ các công trình đầu tư công theo cơ chế đặc thù.
Đến nay, UBND tỉnh đã phê duyệt 3 khu vực khoáng sản vật liệu san lấp khoảng 2,1 triệu m3 phục vụ Dự án tuyến đường ven biển từ xã Vạn Lương đi thị xã Ninh Hòa và Dự án Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1. Đồng thời, tiếp tục khảo sát các khu vực phục vụ các dự án tái định cư đường sắt tốc độ cao, dự án tái định cư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2.
Đối với các dự án ngoài ngân sách, tỉnh đang xây dựng cơ chế áp dụng Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ. Tại cuộc họp ngày 6/5, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Việt Hùng yêu cầu các sở, ngành khẩn trương xây dựng kịch bản dự báo nhu cầu vật liệu xây dựng đến năm 2030; rà soát toàn bộ các mỏ khoáng sản đã cấp phép, các mỏ hết hạn nhưng còn trữ lượng và đề xuất phương án xử lý.
Ông Hùng cũng chỉ đạo ưu tiên tận dụng hơn 3,34 triệu m3 vật liệu dôi dư từ các bãi thải của các dự án lớn; đẩy mạnh phát triển cát nghiền công nghiệp; điều chỉnh, nâng công suất các mỏ đủ điều kiện và xử lý dứt điểm 41 mỏ chưa hoàn tất thủ tục thuê đất. Đồng thời, tỉnh sẽ khoanh định các mỏ chiến lược phục vụ riêng cho các dự án trọng điểm như Nhà máy điện hạt nhân, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường bộ cao tốc Nha Trang - Đà Lạt và Khu Kinh tế Vân Phong; tăng cường kiểm soát giá vật liệu, ngăn chặn đầu cơ, nâng giá và trốn thuế.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở NN-MT và Sở Xây dựng nghiên cứu, xây dựng cơ chế điều phối vật liệu giữa các dự án và giữa các vùng trong tỉnh, thậm chí liên kết với các tỉnh lân cận để tối ưu hóa nguồn lực và chi phí. Ông cũng yêu cầu Giám đốc Sở NN-MT và Giám đốc Sở Xây dựng chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng thiếu hụt vật liệu ảnh hưởng tiến độ các công trình trọng điểm do nguyên nhân chủ quan.
