Từ cuối tháng 4 đến nay, nhiều hãng tàu biển bất ngờ thông báo áp dụng phụ phí mùa cao điểm, khiến cước vận chuyển tăng mạnh. Cụ thể, hãng tàu MSC đã nâng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp trên tuyến châu Á - bờ Đông Mỹ lên 644 USD/container 40 feet và tuyến châu Á - bờ Tây Mỹ lên 467 USD. Hãng CMA CGM cũng áp dụng phụ phí mùa cao điểm ở mức 2.000 USD/container kể từ ngày 1.5.
Tình hình giá cước tại Việt Nam
Tại Việt Nam, giá cước tàu biển đảo chiều tăng mạnh sau thời gian chững lại. Cụ thể, cước container từ TP.HCM đi Los Angeles đạt 2.700 - 3.100 USD/container (40 feet), tăng 10-18% so với tháng 4. Tuyến TP.HCM đi Long Beach có cước 2.800 - 3.200 USD/container, tăng 12%. Tuyến TP.HCM đi New York tăng 20% lên 4.000 - 4.500 USD/container. Từ Hải Phòng đi Los Angeles cước 2.900 - 3.300 USD/container, tăng 13%; đi New York cước 4.100 - 4.700 USD/container, tăng 15%. Trong khi đó, cước sang châu Âu ổn định hơn, chỉ tăng nhẹ 3% ở một số tuyến.
Đáng chú ý, giá cước tăng trong bối cảnh lượng hàng nhập khẩu container vào Mỹ có dấu hiệu chững lại. Tháng 4 đạt khoảng 2,28 triệu TEU, giảm 3,2% so với tháng trước và giảm 5,5% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế từ đầu năm, tổng lượng nhập khẩu giảm khoảng 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Hàng hóa từ Trung Quốc đạt 680.778 TEU trong tháng 4, giảm 4,3% so với tháng trước và thấp hơn 33% so với đỉnh tháng 7.2024. Tổng nhập khẩu từ 10 nước cung ứng lớn nhất vào Mỹ giảm 3,1%.
Theo các đơn vị nghiên cứu, nguyên nhân cước tăng do hãng tàu cộng thêm phụ phí nhiên liệu khẩn cấp và phụ phí mùa cao điểm. Hãng Drewry dự báo giá cước trên tuyến này có thể tiếp tục tăng trong tuần kế tiếp. Nhiều dự báo cho rằng từ tháng 7 - 9, thị trường vận chuyển biển tiếp tục biến động mạnh. Dù khó lặp lại giai đoạn siêu tăng giá như 2021-2022, cước phí sẽ tăng cao hơn khi xuất khẩu sang Mỹ. Riêng tuyến Việt Nam - Mỹ, Drewry dự đoán cước có thể lên 6.000 USD/container (40 feet) so với mức 4.500 USD hiện nay.
Doanh nghiệp Việt gặp khó
Việt Nam là nước có hoạt động xuất nhập khẩu lớn, nên hầu hết doanh nghiệp (DN) đều đau đầu khi chi phí vận chuyển tăng. Ông Nguyễn Ngọc Luận, Tổng giám đốc Công ty Liên kết thương mại toàn cầu (thương hiệu cà phê Meet More), cho biết: hiện nay tình hình kinh tế khó khăn, nhiều sản phẩm nông sản xuất khẩu tiêu thụ chậm. Trong khi chi phí vận chuyển tăng, nguyên liệu bao bì in ấn cũng tăng khiến DN chịu lỗ. Ông nói: "Đặc biệt cước tàu biển gần đây tăng thêm, tính từ đầu năm cước vận chuyển tăng 20%. Mấy tháng nay chúng tôi đang lỗ chi phí vì lợi nhuận bán hàng không đủ bù vào giá thành và cước phí tăng nhanh".
Đối với ngành hạt điều, ông Bạch Khánh Nhựt, Phó chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), cho biết sau khi thị trường tiêu thụ đổi ngôi năm trước, năm nay Mỹ quay lại là thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, cước tàu biển sang Mỹ ở mức cao và tiềm ẩn rủi ro tăng thêm, ảnh hưởng đến hiệu quả xuất khẩu. Ông nhấn mạnh: "Giá xuất khẩu nhân điều và giá nhập khẩu điều thô cùng giảm nhưng giá điều thô vẫn cao hơn, do đó chi phí nguyên liệu trong giá thành lớn. Ngoài ra cước tàu biển và chi phí logistics tăng cao có thể bào mòn lợi nhuận của DN ngành điều".
Một DN xuất khẩu hàng dệt may tại TP.HCM chia sẻ ngành may mặc có biên độ lợi nhuận rất thấp, cước tàu biển tăng cao ảnh hưởng ngay lập tức đến hoạt động. Dù phần lớn DN xuất khẩu theo hình thức FOB (giao hàng tại cảng), người mua có thể điều chỉnh lại giá để chia sẻ chi phí. "Trong trường hợp này DN buộc phải cắn răng chấp nhận để giữ khách hàng. Chỉ cần 1 container đi Mỹ tăng thêm 1.000 USD là đã ăn mất vài phần trăm lợi nhuận của đơn hàng", DN này cho biết.
Một số DN xuất khẩu đồ gỗ cho biết không chỉ cước phí tăng, việc tìm kiếm tàu chở hàng hiện nay rất khó khăn. "Các hãng tàu không thiếu tàu, nhưng họ giảm tần suất, ưu tiên cho hàng gọn nhẹ giá trị cao như hàng điện tử, linh kiện. Mặt hàng đồ gỗ nội thất như chúng tôi thì họ tìm lý do từ chối vì có trọng lượng và kích thước lớn", đại diện Công ty nội thất M.T (TP.HCM) than thở.
Tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu do Bộ NN-MT tổ chức mới đây tại TP.HCM, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty Vina T&T, thừa nhận khó khăn lớn nhất hiện nay của ngành xuất khẩu rau quả là áp lực về logistics và chi phí. "Giá cước vận tải biến động rất bất lợi, tăng gấp 2 đến 3 lần so với giai đoạn 2024-2025 do tác động từ các bất ổn địa chính trị. Nhiều hãng tàu ưu tiên cho DN lâu năm, trong khi mặt hàng rau quả được cho là cồng kềnh, trọng lượng lớn và giá trị thấp hơn nên thường không được ưu tiên nhận hàng", ông Tùng cho biết.
Không chỉ ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu, nhiều mặt hàng nguyên liệu nhập khẩu cũng tăng giá khi cước tàu biển tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và giá thành hàng tiêu dùng trong nước. Ví dụ, nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi: Bộ NN-MT cho biết khối lượng nhập khẩu bắp trong 4 tháng đầu năm 2026 đạt 4,1 triệu tấn, tăng 37,8% về khối lượng và tăng 32,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Đậu tương nhập khẩu tăng 58,1% về khối lượng và 66,4% về giá trị. Giá đậu tương nhập khẩu bình quân 4 tháng đầu năm ước đạt 475,9 USD/tấn, tăng 5,2%. Thị trường Mỹ cung cấp đến 59% các loại nguyên liệu này, và yếu tố tăng cước vận chuyển đã góp phần đẩy giá nhập khẩu tăng, kéo theo giá thức ăn chăn nuôi và thịt heo duy trì ở mức khá cao.
Trước tình hình này, các hiệp hội ngành hàng khuyến cáo DN xuất khẩu, đặc biệt là các ngành phụ thuộc nhiều vào tuyến Mỹ, cần theo dõi sát đợt tăng giá cước vì không chỉ đến từ cung - cầu vận tải mà còn từ phụ phí do hãng tàu áp dụng. "DN nên rà soát lịch giao hàng, các điều khoản về cước và phụ phí trong hợp đồng vận tải, đồng thời chủ động làm việc sớm với đối tác giao nhận để hạn chế rủi ro phát sinh chi phí trong mùa cao điểm", Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam lưu ý.
