Trước thông tin Shopee và TikTok Shop liên tục điều chỉnh tăng nhiều loại phí, lãnh đạo Bộ Công Thương khẳng định đang theo dõi chặt chẽ tình hình và yêu cầu các sàn thương mại điện tử rà soát chính sách, đảm bảo minh bạch và hợp lý.
Diễn biến tăng phí trên các sàn
Từ đầu tháng 5/2026, Shopee đã nâng phí xử lý giao dịch đối với một số hình thức thanh toán trả trước từ 4,91% lên 6%. Tiếp đó, từ ngày 23/5, sàn này điều chỉnh tăng nhiều loại phí khác như Voucher Xtra, PiShip và tỷ lệ đồng tài trợ mã giảm giá. Đặc biệt, từ ngày 29/5, Shopee áp dụng cơ chế “duy trì hiển thị” tự động, trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo hiển thị của shop.
Theo các chủ shop, tổng phí sàn trên Shopee có thể tăng từ khoảng 24,5% lên hơn 30,5% doanh thu đơn hàng, chưa tính quảng cáo, livestream hay chi phí vận hành nội bộ. Ở một số ngành hàng cạnh tranh cao như mỹ phẩm, mẹ và bé, chăm sóc cá nhân hay thời trang, tổng tỷ lệ chi phí thực tế có thể lên tới 40-45% doanh thu. Trong khi sức mua chưa phục hồi mạnh, biên lợi nhuận của người bán ngày càng bị bào mòn.
Không chỉ Shopee, TikTok Shop cũng tăng mạnh phí hoa hồng từ đầu tháng 5 ở nhiều ngành hàng như mỹ phẩm, thời trang, sức khỏe, mẹ và bé… Một số nhóm hàng áp dụng mức phí mới lên tới gần 18%, cao hơn đáng kể so với trước đây.
Áp lực lên người bán nhỏ
Chị Đỗ Thu Hương, chủ một shop sách online tại Hà Nội, chia sẻ rằng điều khiến nhiều người bán lo ngại không chỉ là từng khoản phí riêng lẻ mà là toàn bộ cấu trúc chi phí ngày càng “phình to”. Để duy trì đơn hàng, nhiều shop gần như buộc phải chi tiền cho quảng cáo nội sàn, miễn phí vận chuyển, tiếp thị liên kết, livestream hoặc các gói tăng hiển thị. Với các ngành hàng cạnh tranh cao, sau khi cộng toàn bộ chi phí, nhiều shop chỉ còn biên lợi nhuận rất thấp, thậm chí hòa vốn để giữ thị phần.
Chị Hương cho biết: “Nhiều shop đang bắt đầu rời sàn hoặc giảm phụ thuộc vào sàn để tìm kênh bán hàng khác như Facebook, Zalo, website riêng hay cộng đồng khách hàng thân thiết. Với mức phí hiện nay, không chạy quảng cáo thì không có hiển thị, còn chạy quảng cáo thì chi phí ngày càng phình to”.
Quan điểm của Bộ Công Thương
Trao đổi với báo chí, ông Hoàng Ninh, Phó cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho biết cơ quan quản lý đã ghi nhận phản ánh của nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người bán về việc các nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh tăng phí thời gian gần đây. Việc gia tăng chi phí vận hành gian hàng, quảng bá sản phẩm, logistics hoặc hiển thị sản phẩm có thể tạo áp lực đáng kể với nhà bán hàng, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và các chủ thể mới tham gia thương mại điện tử.
Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng nhận định việc điều chỉnh phí diễn ra trong bối cảnh các nền tảng đang tái cơ cấu mô hình vận hành, tối ưu chi phí và chuyển dần từ cạnh tranh bằng trợ giá sang phát triển bền vững. Về nguyên tắc, việc xây dựng giá dịch vụ là quyền của doanh nghiệp theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, các nền tảng phải đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về thương mại điện tử, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; phải công khai, minh bạch chính sách phí và các thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của người bán.
Ông Ninh nhấn mạnh: “Cục cũng đề nghị các doanh nghiệp rà soát chính sách phí theo hướng minh bạch, hợp lý, có lộ trình phù hợp; tăng cường trao đổi với cộng đồng người bán trước khi áp dụng các thay đổi lớn; hạn chế phát sinh các khoản thu thiếu minh bạch hoặc gây ảnh hưởng bất hợp lý tới người bán”.
Theo Luật Thương mại điện tử 2025 và các văn bản hướng dẫn, nhiều quy định đã được bổ sung nhằm tăng tính minh bạch của nền tảng, đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh và ngăn ngừa các hành vi gây ảnh hưởng bất hợp lý tới hoạt động kinh doanh của người bán. Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, làm việc với các nền tảng để nắm bắt phản ánh từ cộng đồng người bán.
Nguy cơ đẩy giá lên người tiêu dùng
Một chuyên gia từ Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam nhận định, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước qua giai đoạn cạnh tranh bằng “đốt tiền” để chuyển sang bài toán tối ưu lợi nhuận. Trong nhiều năm, người tiêu dùng quen với việc mua hàng online giá thấp nhờ phiếu giảm giá, trợ giá và miễn phí vận chuyển, nhưng hiện các sàn đang ưu tiên hiệu quả kinh doanh. Do đó, khi chi phí bán hàng liên tục bị đẩy lên, áp lực lớn nhất sẽ dồn về phía các shop nhỏ và cuối cùng là người tiêu dùng, khiến giá bán có thể tăng.
