Thị trường vàng nửa đầu năm 2026 chứng kiến một chu kỳ biến động mạnh mẽ, từ mức đỉnh lịch sử hơn 5.600 USD/ounce vào tháng 1 đến đợt điều chỉnh sâu dưới 4.000 USD/ounce vào cuối tháng 6. Nguyên nhân chính đến từ sự thay đổi trong chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và các yếu tố địa chính trị.
Động lực tăng đến từ nhu cầu trú ẩn
Tháng 1/2026, giá vàng giao ngay lần đầu vượt ngưỡng 5.000 USD/ounce, chạm đỉnh lịch sử 5.608,35 USD/ounce vào ngày 28/1, theo dữ liệu từ Trading Economics. Chu kỳ tăng này diễn ra nhanh chóng, chỉ mất khoảng 15 tháng để bứt phá từ các mức cao cuối năm 2024, so với gần 32 năm giữa hai đỉnh cao năm 1980 và 2011.
Ông David Russell, chiến lược gia tại GoldCore, nhận định: "Hiệu suất của vàng trong năm 2025 không chỉ phản ánh sức mạnh của một đợt tăng giá đơn thuần. Nó đánh dấu sự chấp nhận một thực tế mới. Thị trường không còn phản ứng với các cú sốc ngắn hạn mà phản ứng với sự xói mòn sâu sắc niềm tin vào các nhà hoạch định chính sách, tiền tệ và chính hệ thống tài chính toàn cầu".
Báo cáo từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho thấy trong quý I/2026, tổng giá trị nhu cầu vàng toàn cầu tăng vọt 74% lên mức kỷ lục 193 tỷ USD. Nhu cầu đầu tư dẫn dắt thị trường: nhu cầu mua vàng miếng và tiền xu tăng 42%, đạt 474 tấn, trong khi nhu cầu trang sức giảm mạnh 23% do giá cao. Đông Á, đặc biệt là Trung Quốc với mức tiêu thụ kỷ lục 207 tấn trong quý I, trở thành đầu tàu thị trường vật chất toàn cầu.
Chính sách tiền tệ trở thành yếu tố chi phối
Sang quý II, vàng bắt đầu chu kỳ giảm giá liên tục, chính thức rơi xuống dưới mốc 4.000 USD/ounce vào cuối tháng 6. Mức thấp nhất ghi nhận tại 3.965,2 USD/ounce vào ngày 24/6, tương ứng mức giảm gần 30% so với đỉnh tháng 1. Nguyên nhân chính là sự thay đổi trong kỳ vọng về lãi suất của Fed dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh, người nhậm chức vào tháng 5 và phát đi tín hiệu "diều hâu" mạnh mẽ.
Chỉ số lạm phát CPI tháng 5 của Mỹ tăng vọt lên 4,2% - mức cao nhất kể từ tháng 4/2023 - do giá năng lượng tăng 23,5% liên quan đến xung đột Trung Đông. Báo cáo việc làm phi nông nghiệp vượt xa dự kiến (thêm 172.000 việc làm) dập tắt hy vọng cắt giảm lãi suất trong năm 2026.
Ông Phil Camporeale, Trưởng bộ phận Chiến lược Đầu tư tại J.P. Morgan Wealth Management, phân tích: "Kỷ nguyên Kevin Warsh đã bắt đầu và đây là một ủy ban đang thể hiện quyết tâm rõ ràng nhằm khôi phục uy tín chống lạm phát. Mặc dù cả giới hoạch định chính sách và các nhà đầu tư vẫn còn chia rẽ về khả năng tăng lãi suất tiếp theo trong năm 2026, chúng tôi tin rằng Fed sẽ duy trì lập trường thắt chặt và giữ nguyên lãi suất trong phần còn lại của năm".
Lãi suất thực tăng cao và đồng USD leo đỉnh 13 tháng tạo môi trường bất lợi cho vàng. Bloomberg Intelligence chỉ ra rằng vàng đang mất dần vị thế tài sản trú ẩn an toàn vào tay trái phiếu kho bạc Mỹ, khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn ngắn chạm mức 5,2%. Chi phí cơ hội gia tăng khiến các quỹ đầu tư tháo chạy: riêng tháng 5, các quỹ ETF vàng toàn cầu ghi nhận lượng rút ròng 2 tỷ USD.
Sự bi quan lan rộng: nghiên cứu của Allianz Life cho thấy chỉ 25% người Mỹ tin rằng hiện tại là thời điểm tốt để đầu tư, mức thấp nhất kể từ năm 2022. Tuy nhiên, một số chuyên gia nhận định giai đoạn bi quan cực hạn thường là chỉ báo ngược, báo hiệu thị trường gần vùng đáy.
Các "ông lớn" ngân hàng đang nhìn về đâu?
Sự sụt giảm mạnh trong quý II khiến các định chế tài chính lớn điều chỉnh dự báo, tạo ra sự phân cực rõ rệt. J.P. Morgan duy trì mục tiêu giá cuối năm ở mức 6.000 USD/ounce, tin rằng lực mua từ ngân hàng trung ương và dòng vốn ETF trở lại sẽ đẩy giá phục hồi, thậm chí dự báo vàng có thể chạm 6.300 USD/ounce vào năm 2027.
Goldman Sachs hạ dự báo từ 5.400 USD/ounce xuống 4.900 USD/ounce, cho rằng việc Fed trì hoãn cắt giảm lãi suất sang năm 2027 là rào cản lớn, nhưng vẫn nhấn mạnh các yếu tố cấu trúc như phi USD hóa và tích lũy của ngân hàng trung ương là bệ đỡ vững chắc. UBS dự báo vàng kết thúc năm ở 5.900 USD/ounce, trong khi Wells Fargo nâng dự báo dài hạn lên 6.100-6.300 USD/ounce và khuyến nghị mua vào khi điều chỉnh.
HSBC là tiếng nói phản biện, duy trì biên độ giao dịch 3.950-5.050 USD và cảnh báo nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt hoặc Mỹ thắt chặt tài khóa thực sự, phần bù rủi ro trong giá vàng có thể bốc hơi nhanh chóng.
Triển vọng nửa cuối năm: Cơ hội tích lũy hay rủi ro hiện hữu?
Theo WGC, nửa cuối năm phụ thuộc vào ba yếu tố: chính sách lãi suất của Fed, triển vọng tăng trưởng kinh tế Mỹ và mức độ căng thẳng địa chính trị toàn cầu. Nếu kinh tế Mỹ hạ cánh mềm và lạm phát giảm, giá vàng có thể phục hồi vừa phải. Ngược lại, một cú sốc địa chính trị mới hoặc suy yếu kinh tế toàn cầu có thể gia tăng nhu cầu trú ẩn. Nếu Fed duy trì thắt chặt kéo dài, vàng tiếp tục chịu áp lực.
Hoạt động của các ngân hàng trung ương là yếu tố then chốt. Các quốc gia như Ba Lan, Trung Quốc, Uzbekistan và Kazakhstan vẫn duy trì chiến lược đa dạng hóa dự trữ ngoại hối. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã gia tăng dự trữ vàng trong 18 tháng liên tiếp tính đến tháng 6, củng cố vị thế của vàng như tài sản chiến lược trong tiến trình phi USD hóa.
Ông Nitesh Shah, nhà chiến lược hàng hóa tại WisdomTree, nhận định: "Mặc dù nhu cầu trang sức có thể bị kìm hãm do mặt bằng giá cao, các giao dịch mua chiến lược của khu vực chính thức cùng với dòng vốn đầu tư bán lẻ sẽ tiếp tục là những động lực chi phối vững chắc, thiết lập một sàn giá mới cho thị trường".
Về mặt kỹ thuật, vùng hỗ trợ 3.700-3.900 USD/ounce được xem là "chốt chặn" quan trọng. Chỉ số sức mạnh tương đối (RSI) ở vùng trung tính thấp (khoảng 39,65), cho thấy áp lực bán còn nhưng không quá cực đoan. Để giá vàng quay lại xu hướng tăng, thị trường cần chất xúc tác mới như lạm phát lõi hạ nhiệt (hiện ở mức 2,9%) hoặc dấu hiệu suy yếu từ thị trường lao động Mỹ.
Giai đoạn củng cố quanh mốc 4.000 USD/ounce hiện nay không nên được nhìn nhận như sự sụp đổ cấu trúc, mà là đợt định giá lại cần thiết. Đối với nhà đầu tư dài hạn, đây có thể là cơ hội tích lũy chiến lược. Chiến thuật trung bình hóa chi phí đầu tư (DCA) được khuyến khích để giảm thiểu rủi ro biến động ngắn hạn.
Theo các chuyên gia, thị trường vàng nửa cuối năm sẽ là cuộc chiến giữa niềm tin vật chất dài hạn và áp lực tài chính ngắn hạn. Giá vàng có thể còn rung lắc dưới tác động từ các cuộc họp của Fed dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh, nhưng vị thế của nó như "hầm trú ẩn" trong một thế giới đầy biến động địa chính trị và rủi ro tiền tệ vẫn khó có thể thay thế.
