Ngày 7/5, hội đồng thẩm phán liên bang Mỹ đã ra quyết định chặn Tổng thống Donald Trump áp mức thuế quan toàn cầu 10% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Đây là đòn pháp lý mới nhất giáng vào Nhà Trắng trong nỗ lực đánh thuế hàng hóa nước ngoài và tiến hành cuộc chiến thương mại khi chưa được Quốc hội cho phép.
Phán quyết với tỷ lệ 2-1
Phán quyết được đưa ra với tỷ lệ 2-1, trong đó một thẩm phán cho rằng còn quá sớm để tuyên bố chiến thắng cho các nguyên đơn là doanh nghiệp nhỏ. Hiện Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận liên quan đến vấn đề này.
Phản ứng từ các doanh nghiệp
Giám đốc điều hành của công ty đồ chơi Basic Fun, ông Jay Foreman, cho biết: “Quyết định này là thắng lợi quan trọng đối với các công ty Mỹ dựa vào sản xuất toàn cầu để cung cấp sản phẩm an toàn và giá cả phải chăng. Thuế quan bất hợp pháp khiến nhiều doanh nghiệp như chúng tôi khó cạnh tranh và phát triển hơn”.
Tòa án Thương mại từ chối lệnh cấm toàn diện
Tòa án Thương mại Mỹ từ chối ban hành lệnh cấm áp thuế đối với tất cả nhà nhập khẩu, bác bỏ yêu cầu từ một nhóm gồm 24 tiểu bang, chủ yếu do đảng Dân chủ lãnh đạo, với lý do các tiểu bang này không có tư cách pháp lý để yêu cầu sự cứu trợ đó. Tòa án phán quyết rằng hầu hết tiểu bang khởi kiện, ngoại trừ Washington, đều không phải là nhà nhập khẩu đã trả hoặc có thể trả thuế theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Washington đã đệ trình bằng chứng cho thấy họ đã thanh toán thuế quan thông qua Đại học Washington.
Thuế quan vẫn áp dụng với nhà nhập khẩu khác
Những mức thuế này vẫn được áp dụng đối với các nhà nhập khẩu khác trong suốt thời gian chính phủ kháng cáo. Hai doanh nghiệp nhỏ, công ty đồ chơi Basic Fun và công ty Burlap & Barrel, lập luận rằng mức thuế mới là nỗ lực nhằm né tránh phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao Mỹ, phán quyết bác bỏ mức thuế năm 2025 do Tổng thống đảng Cộng hòa áp đặt theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế.
Cơ sở pháp lý của sắc lệnh
Trong sắc lệnh ban hành hồi tháng 2, ông Trump viện dẫn Điều 122, cho phép áp thuế trong tối đa 150 ngày để khắc phục thâm hụt cán cân thanh toán nghiêm trọng hoặc ngăn chặn sự mất giá sắp xảy ra của đồng USD. Tuy nhiên, phán quyết của tòa án ngày 7/5 cho rằng đạo luật này không phải là bước đi thích hợp đối với những loại thâm hụt thương mại mà Tổng thống Trump viện dẫn.
Hướng đi khác của chính quyền Trump
Dù chịu thất bại pháp lý mới, chính quyền Trump vẫn đang thúc đẩy hướng đi khác nhằm áp đặt thêm thuế quan. Theo tài liệu của tòa án, Nhà Trắng khởi động cuộc điều tra song song theo những điều khoản thương mại khác, bao gồm Điều khoản 301, mở đường cho khả năng áp dụng mức thuế mới vào tháng 7/2026.
