Dù đang thu hẹp khoảng cách với Thái Lan trên thị trường Trung Quốc, ngành sầu riêng Việt Nam vẫn đối mặt với tình trạng giá giảm sâu do nguồn cung tăng vọt và yêu cầu chất lượng ngày càng khắt khe.
Thị phần tăng, giá giảm mạnh
Theo số liệu từ Cục Hải quan Trung Quốc, trong năm 2025, Việt Nam chiếm 49,3% tổng lượng sầu riêng tươi nhập khẩu của Trung Quốc, tăng so với mức 47% của năm 2024, trong khi thị phần của Thái Lan giảm từ 52% xuống còn 50,39%. Bà Cai Jianfei, nhà sáng lập nền tảng iFresh Asia Fruit, cho biết Trung Quốc đã nhập khẩu hơn 1,8 triệu tấn sầu riêng trong năm 2025 và dự kiến vượt 2 triệu tấn trong năm 2026.
Tuy nhiên, giá sầu riêng tại thị trường này lại lao dốc. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định: “Giá giảm do nhiều quốc gia Đông Nam Á cùng bước vào vụ thu hoạch, lượng hàng đổ về Trung Quốc tăng mạnh. Đây là diễn biến thường thấy khi nguồn cung tăng nhanh hơn tốc độ tăng của nhu cầu.”
Cụ thể, giá sầu riêng Monthong loại A của Việt Nam tại chợ đầu mối Trung Quốc đã giảm từ 73 nhân dân tệ/kg (khoảng 267.000 đồng) vào tháng 4 xuống còn 26 nhân dân tệ/kg (khoảng 95.000 đồng) vào tháng 6. Giá bán lẻ cũng giảm từ 70-90 nhân dân tệ/kg (khoảng 272.000-350.000 đồng) cùng kỳ năm ngoái xuống còn 40-60 nhân dân tệ/kg (khoảng 155.000-233.000 đồng) hiện nay.
Chất lượng và thương hiệu là rào cản
Bà Cai Jianfei nhấn mạnh: “Sự thiếu ổn định về chất lượng giữa các lô hàng là rào cản lớn nhất đối với thương hiệu sầu riêng Việt Nam tại Trung Quốc.” Bà chỉ ra rằng các nhà phân phối Trung Quốc lo ngại nhất về chất lượng biến động, và để khắc phục, cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt hơn, cao hơn cả tiêu chuẩn tối thiểu hiện hành.
Bà Ngô Tường Vy, Tổng giám đốc Công ty Chánh Thu, nhận định việc giá điều chỉnh là khó tránh khỏi khi sản lượng tăng qua từng năm. Bà cho biết thêm: “Tại Tây Nguyên, mưa nhiều và sử dụng phân bón chưa phù hợp đã ảnh hưởng đến chất lượng, khiến giá bán đi xuống. Doanh nghiệp còn phải gánh nhiều chi phí như vận chuyển, mã số vùng trồng, đầu tư cơ sở đóng gói.”
Ông Đặng Phúc Nguyên cũng lưu ý rằng Trung Quốc không còn dễ tính như trước: các yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, cadimi và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm đều được kiểm soát chặt chẽ.
Giải pháp: Ổn định chất lượng và xây dựng thương hiệu
Để cạnh tranh, bà Cai Jianfei khuyến nghị doanh nghiệp cần phối hợp với vùng nguyên liệu xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng đồng bộ. Sau đó, cần chú trọng phát triển thương hiệu, có chiến lược tiếp cận phù hợp với từng khu vực thị trường và từng kênh phân phối như chợ đầu mối, bán lẻ, thương mại điện tử hay livestream.
Bà Cai Jianfei dự báo: “Trong 3-5 năm tới, ngành sầu riêng sẽ tác động lớn đến nhu cầu tiêu dùng Trung Quốc. Dù sản lượng Việt Nam đã vượt Thái Lan, nhưng giá trị xuất khẩu chưa vượt được. Cần tận dụng cơ hội xây dựng thương hiệu và khai thác tiềm năng từng khu vực.”
Giá cả chỉ ổn định khi chất lượng đồng đều. Nếu chất lượng không ổn định, doanh nghiệp phải điều chỉnh giá theo từng lô hàng, dẫn đến rủi ro lớn và ảnh hưởng lợi nhuận.
