Shopee, sàn thương mại điện tử lớn nhất Việt Nam, liên tục thay đổi và cập nhật chính sách thuế phí trong những năm qua. Mỗi đợt điều chỉnh, các dịch vụ được tăng giảm xen kẽ, nhưng xu hướng chung là phần chiết khấu người bán phải trả cho sàn ngày càng tăng. Từ năm 2023 đến nay, chi phí cơ bản để bán hàng trên sàn đã tăng gấp 2-3 lần ở một số ngành hàng có lượng bán lớn. Không chỉ Shopee, TikTok Shop và Lazada cũng áp dụng xu hướng tương tự.
Những đợt điều chỉnh lớn
Trước năm 2023, Shopee thu hai loại phí chính: Phí thanh toán (2,5%) và Phí cố định (2,5%). Từ ngày 2/1/2023, hai loại phí này tăng lên 3%. Nếu chủ shop mua thêm các gói Freeship, Voucher, Hoàn xu, phần phí cố định sẽ được miễn. Các loại phí mở rộng được tính 5-6% giá trị đơn hàng, nhưng có giới hạn thu tối đa 20.000 đồng. Cơ bản, người bán phải chia sẻ khoảng 5% doanh thu với Shopee nếu không mua dịch vụ mở rộng, và tăng lên 8-9% nếu chi cho freeship hay voucher.
Năm 2024, Shopee đồng loạt nâng Phí thanh toán và Phí cố định lên 4%. Đáng chú ý, việc loại bỏ hoàn toàn giới hạn thu tối đa đối với gói Freeship Xtra ở mức 8% gây áp lực lên nhóm hàng giá trị cao. Lúc này, các shop vẫn được miễn Phí cố định khi tham gia gói dịch vụ, giúp kiểm soát tổng phí.
Tuy nhiên, đợt điều chỉnh ngày 3/7/2024 đã kết thúc chính sách miễn phí cố định. Shopee áp dụng bắt buộc mức 4% đối với người bán thường, bất kể có tham gia gói bổ sung hay không. Phí thanh toán tăng lên 5%, biểu phí gói Freeship giảm về 6% và Voucher Xtra còn 3%, áp dụng lại trần tối đa 50.000 đồng. Việc người bán phải trả đồng thời cả Phí cố định và Phí dịch vụ đã đẩy tổng mức thu tăng vọt.
Sang năm 2025, Shopee xóa bỏ mức cố định chung, chia ngành hàng và tăng giảm mức thu theo từng nhóm. Ở đợt điều chỉnh tháng 7, một số người bán được lợi nhờ mức phải trả giảm, nhưng phần lớn chủ shop kinh doanh cá nhân, mặt hàng giá trị thấp, số lượng lớn chịu cảnh chiết khấu tăng vọt. Ví dụ, sản phẩm sắc đẹp chịu mức hoa hồng cao nhất 11,78%, so với chỉ 4% trước đây. Ngoài ra, sàn thu thêm 3.000 đồng với danh nghĩa Phí hạ tầng.
Gần đây, Shopee bất ngờ tăng đồng loạt các loại phí. Từ tháng 5, Phí xử lý giao dịch (đổi tên từ Phí thanh toán) lên 6% đối với hình thức trả trước. Từ 23/5, mức phí hoa hồng cố định nhiều ngành hàng tăng mạnh: sức khỏe và sắc đẹp lên 16-17%, phụ kiện điện tử 15%. Phí dịch vụ gói Voucher Xtra tăng từ 4% lên 5,5%.
Sàn thu gấp 2-3 lần sau 3 năm
Với một số ngành hàng, số tiền người bán phải chia sẻ tăng từ 6-9% năm 2023 lên 22-23% hiện nay. Khoản này chưa tính Phí hạ tầng, gói voucher hay freeship cũng đắt hơn trước 10-20%. Đây là phần chủ shop thường phải chi để thu hút khách hàng, tăng tính cạnh tranh. Các chính sách có lợi cho người mua như trả hàng không cần lý do cũng buộc chủ shop thay đổi kế hoạch vận hành, phải trả thêm tiền mua gói Pi Ship để tiết kiệm chi phí vận chuyển khi có đơn hoàn trả.
Trong đợt điều chỉnh gần đây, Shopee cũng thay đổi cách tính chi phí quảng cáo: thay vì dựa trên lượng nhấp, sàn thu tiền dựa trên lượt hiển thị, khiến nhiều người bán phàn nàn vì gây đội chi phí, khó tính toán hiệu quả.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Đỗ Quang Huy, Thạc sĩ chuyên ngành TMĐT, cho rằng việc các sàn tăng phí là xu thế chung và sẽ chưa dừng lại. Ông giải thích: khoản đầu tư lớn được đổ vào để mở rộng thị trường, thu hút người bán và khách hàng trong nhiều năm qua. "Ở cuộc chiến này, các nền tảng sẽ phải tiếp tục cạnh tranh khốc liệt. Trong đó, những chương trình giảm giá phải được đưa ra. Do vậy, tăng phí là cách đơn giản để cân đối thu chi", ông Huy nói thêm. Sau khi sàn nâng mức "ăn chia", người bán buộc phải nâng giá sản phẩm.
