Sau gần 40 năm, Philippines được Ngân hàng Thế giới (WB) nâng hạng lên nhóm quốc gia thu nhập trung bình cao, nhưng nhiều người dân bày tỏ sự ngỡ ngàng và hoài nghi. Thu nhập quốc dân bình quân đầu người (GNI) của nước này đạt 4.850 USD trong năm 2025, vượt ngưỡng 4.636 USD để được xếp vào nhóm mới. Tuy nhiên, đối với các gia đình đang vật lộn với lạm phát, nợ nần và thu nhập ít ỏi, danh hiệu này dường như không phản ánh thực tế.
Phản ứng trái chiều từ người dân
Ann Michelle Federez-Abato, một giáo viên trung học, chia sẻ: “Tôi đã bật cười thật sự. Kiểu như, thật sao? Số liệu đó từ đâu ra vậy?” Cô cho biết người dân Philippines đang phải chịu gánh nặng rất lớn do lạm phát, chi phí sinh hoạt tăng cao và nhiều người ngày càng nợ nần chồng chất. Toàn bộ tiền lương của cô dùng để trả khoản vay mua nhà cho cha mẹ, trong khi cô và con gái 2 tuổi sống nhờ khoản tiền 20.000 peso (324 USD) mỗi tháng do chồng gửi về từ nước ngoài. Phần lớn số tiền này được dùng để trả hóa đơn điện nước, thực phẩm và đi lại. Với giá điện tăng 10% và lạm phát cả nước ở mức 6,4%, người phụ nữ 35 tuổi mô tả cuộc sống của gia đình chỉ đơn giản là “tồn tại”.
Chuyên gia cảnh báo khoảng cách giữa chỉ số và thực tế
Ông Hans Bautista, Giám đốc điều hành trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận Inklusibo, cho rằng việc được nâng hạng không nên được xem là thành tựu quá lớn khi hàng triệu người Philippines vẫn vật lộn với mức lương thấp, sinh kế bấp bênh và khó tiếp cận các nhu cầu thiết yếu. Theo ông, Philippines hiện chỉ đứng thứ 130 trong số 201 nền kinh tế xét theo GNI bình quân đầu người và vẫn cách xa mức trung bình toàn cầu. Phân loại của WB chủ yếu dùng để xác định khả năng tiếp cận các nguồn tài trợ phát triển, chứ không phản ánh trực tiếp mức sống của người dân. Dẫn số liệu từ IBON Foundation, ông Bautista cho biết 44,1% người dân thuộc nhóm thu nhập trung bình, trong khi nhóm thu nhập thấp và cận trung bình chiếm 41,4%. Chỉ khoảng 0,2% dân số nắm giữ phần lớn tài sản của đất nước.
Kinh tế vĩ mô tăng trưởng nhưng bất bình đẳng còn lớn
Ông Ruben Carlo Asuncion, kinh tế trưởng của Union Bank of the Philippines, giải thích rằng việc gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao phản ánh nhiều năm tăng trưởng kinh tế bền vững, năng lực sản xuất được cải thiện và khả năng chống chịu tốt hơn. Điều này có thể giúp Philippines thu hút thêm đầu tư và tạo ra nhiều cơ hội kinh tế. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng chỉ số này không đồng nghĩa với việc phần lớn người dân đã trở thành tầng lớp trung lưu, cũng không đảm bảo thành quả tăng trưởng được phân bổ đồng đều giữa các khu vực, ngành nghề và nhóm dân cư.
Cải cách cần thiết để tăng trưởng bao trùm
Bộ trưởng Kinh tế, Kế hoạch và Phát triển Philippines Arsenio Balisacan khẳng định việc đạt ngưỡng thu nhập trung bình cao không phải là đích đến cuối cùng. Phát triển không chỉ được đo bằng thu nhập bình quân, mà còn bằng khả năng tạo việc làm chất lượng, nâng cao năng suất, mở rộng cơ hội, giảm nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống. Ông John Paolo Rivera từ Viện Nghiên cứu Phát triển Philippine cho rằng cột mốc này là cơ hội để thúc đẩy các cải cách nhằm giúp tăng trưởng trở nên bao trùm hơn. Dù nền kinh tế đã tiến bộ đáng kể, nhiều hộ gia đình trung lưu – động lực chính của nền kinh tế – vẫn chỉ cách những cú sốc tài chính vài bước chân. Các khoản chi cho nhà ở, giáo dục, y tế, giao thông và nợ vay khiến nhiều gia đình dễ rơi trở lại cảnh nghèo nếu gặp biến cố lớn. Lạm phát cao và sức mua suy yếu tiếp tục làm gia tăng tính dễ tổn thương, cho thấy việc được nâng hạng chỉ là một cột mốc trên hành trình phát triển, chứ không phải minh chứng đời sống người dân đã thực sự cải thiện. Thách thức lớn nhất là chuyển hóa tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện hữu hình thông qua việc tạo thêm việc làm chất lượng, nâng cao năng suất lao động và cung cấp dịch vụ công với chi phí hợp lý. Chỉ khi đó, danh hiệu quốc gia thu nhập trung bình cao mới thực sự có ý nghĩa với đa số người dân Philippines.
