Câu nói 'đã mua kim cương là sẽ lỗ' từ một cửa hàng trang sức đã khiến nhiều người tiêu dùng phải suy ngẫm về giá trị thực sự của loại đá quý này. Những biến động gần đây trên thị trường kim cương Việt Nam đã phơi bày nhiều nghịch lý, từ hoạt động nhập lậu tinh vi đến khủng hoảng niềm tin của khách hàng.
Đường dây nhập lậu 28.000 viên kim cương
Theo thông tin từ cơ quan công an, từ năm 2024 đến nay, một đường dây nhập lậu kim cương đã thực hiện trót lọt 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương các loại vào Việt Nam tiêu thụ với tổng doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng. Người đứng đầu khâu hợp thức hóa nguồn gốc số kim cương này là ông Đặng Ngọc Thảo (sinh năm 1974, trú tại TP.HCM), nguyên Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab hay PNJ Lab) – đơn vị kiểm định thuộc PNJ, doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực kinh doanh trang sức.
Thủ đoạn tinh vi: Mài bỏ mã số GIA, khắc lại mã PNJ Lab
Ông Thảo câu kết với các đối tượng trong đường dây để mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp với giấy chứng nhận kiểm định GIA (do Viện Ngọc học Hoa Kỳ cấp) với giá rẻ. Lợi dụng kiến thức chuyên môn, ông mài bỏ mã số GIA được khắc trên viên kim cương, khắc lại mã số của PNJ Lab và cấp giấy chứng nhận kiểm định mới để hợp thức hóa nguồn gốc, bán ra thị trường nhằm thu lợi bất chính.
Chuyên gia nói gì về việc phân biệt kim cương thật - giả?
Trao đổi với phóng viên, chuyên gia đá quý Nguyễn Ngọc Tú, Phó Viện Trưởng Viện Mỹ Nghệ Kim Hoàn Đá Quý Việt Nam (GJA), cho rằng: 'Trừ phi cửa hàng có mục đích lừa đảo ngay từ ban đầu, còn việc các chủ tiệm bán kim cương giả nhưng nói đó là sản phẩm thật thì gần như không có.' Tuy nhiên, việc phân biệt bằng mắt thường đối với kim cương gần như không thể. Người cực kỳ có kinh nghiệm trong ngành mới thấy được sự khác nhau dựa trên ánh lửa cảm nhận được từ viên kim cương. Do đó, muốn biết chính xác, khách hàng cần đưa sản phẩm đến trung tâm kiểm định uy tín.
Kim cương nhân tạo – đối thủ nặng ký
Ông Tú chỉ ra, trên thị trường hiện có các dòng đá giống kim cương phổ biến: Cubic Zirconia (CZ) giá chỉ vài nghìn đồng/viên, đá Moissanite giá vài chục nghìn tới vài triệu đồng, và đắt nhất là kim cương nhân tạo với giá vài trăm nghìn tới vài chục triệu đồng tùy kích cỡ. Kim cương nhân tạo có mọi tính chất vật lý, cấu trúc tinh thể, độ cứng, độ chiếu giống kim cương thật, nên rất khó phân biệt. Sự ra đời của kim cương nhân tạo đã ảnh hưởng lớn tới thị trường, nhiều người chơi chuyển sang mua vì đẹp, rẻ mà vẫn đảm bảo tính thời trang.
Thị trường kim cương Việt Nam sôi động
Theo dữ liệu từ ExportGenius (nền tảng cung cấp dữ liệu thương mại toàn cầu), từ ngày 1/12/2024 đến 28/11/2025, Việt Nam đã nhập khẩu hơn 58.300 lô hàng kim cương với giá trị tương đương khoảng 340,44 triệu USD (khoảng 9.000 tỷ đồng). Có hơn 2.900 pháp nhân giao dịch với hơn 3.700 đối tác nước ngoài. Top 3 quốc gia cung cấp kim cương nhiều nhất cho Việt Nam là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Khủng hoảng niềm tin sau livestream của bà Nguyễn Phương Hằng
Trước đó, một cuộc khủng hoảng kim cương đã bùng phát sau khi bà Nguyễn Phương Hằng, chủ Khu du lịch Đại Nam, livestream cho rằng một số tiệm kinh doanh đá quý bán kim cương không trung thực. Dù thông tin chưa được xác minh, khách hàng đã kéo tới Công ty TNHH Vàng Bạc Đá quý Kim Lý (Tiệm vàng Kim Lý) – đơn vị được nhắc tên – để bán sản phẩm. Các tiệm kim cương khác tại TP.HCM cũng bị ảnh hưởng.
Phản ứng của các doanh nghiệp kim cương
Trên Facebook, ông Lê Văn Tâm - Chủ thương hiệu Tâm Luxury thừa nhận thông tin lan truyền gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý người tiêu dùng, lượng khách muốn bán kim cương tăng đột biến. Công ty TNHH Vàng Bạc Đá Quý Thực Lan Diamond (chi nhánh TP.HCM) thông báo đóng cửa, tạm ngừng hoạt động từ ngày 16/6. Trong thông báo, Thực Lan Diamond khẳng định: 'Kim cương là mặt hàng xa xỉ và không phải là tài sản tích trữ như vàng hay bất động sản. Đã mua kim cương là sẽ lỗ bởi kim cương như siêu xe, đồng hồ… nhằm khẳng định giá trị bản thân và là trang sức đẳng cấp.'
Công ty lý giải việc tạm dừng hoạt động do mỗi ngày đón lượng lớn khách hàng có nhu cầu bán kim cương trong khi doanh thu gần như bằng 0, khiến thanh khoản bị chậm trễ và gần như tê liệt. Tương tự, Công ty TNHH Vàng Bạc Đá Quý Long Ngọc Luxury quyết định đóng cửa sau nhiều năm hoạt động. Tiệm vàng Kim Hồng (phường Thủ Dầu Một) cũng thông báo ngừng hoạt động trong 6 tháng, kể từ ngày 10/6, với chính sách thu đổi: trang sức kim cương đổi lớn giảm 20% giá trị so với hóa đơn, thu lại giảm 25%; kim cương hạt chủ đổi lớn mất 5%, thu lại mất 10%.
Giải pháp nào cho người tiêu dùng?
Ông Nguyễn Ngọc Tú cho rằng, để người chơi kim cương yên tâm và tránh tâm lý bán tháo theo đám đông, cần có sự ràng buộc pháp lý rõ ràng giữa khách hàng và tiệm bán kim cương. 'Điều cần làm rõ là nếu cửa hàng đó đóng cửa thì sản phẩm kim cương đã mua sẽ được thu lại như thế nào', đại diện GJA nhấn mạnh.
