Một thị trường vốn dĩ vận hành dựa trên sự đồng thuận giữa người mua và người bán (thuận mua vừa bán), vậy tại sao lại cần sự can thiệp từ bên ngoài? Không phải mọi trường hợp giá cao đều đồng nghĩa với hành vi "chặt chém". Vấn đề cốt lõi nằm ở tính minh bạch và quyền lựa chọn của người tiêu dùng.
Bối cảnh giá cao trong dịp lễ
Dịch vụ ăn uống thường chịu tác động mạnh từ nhu cầu tăng đột biến vào các kỳ nghỉ lễ. Với sự phát triển của mạng xã hội và các phương tiện truyền thông cá nhân, người dân nhanh chóng tiếp cận kho kiến thức phong phú về định nghĩa "chặt chém", từ món rau muống 2 triệu đồng ở Nha Trang cho đến mâm cơm "đơn sơ" 920.000 đồng tại Lô Lô Chải. Hầu hết các trường hợp bị đưa lên mặt báo hoặc mạng xã hội đều dẫn đến phản ứng mạnh mẽ, buộc cơ quan chức năng phải vào cuộc. Một số chủ nhà hàng bị nêu tên vì hành vi bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ với mức giá cao bất hợp lý, gấp nhiều lần so với giá trị thực tế hoặc mặt bằng chung trên thị trường.
Vụ việc đĩa cơm 100.000 đồng ở Huế
Quay lại trường hợp đĩa cơm 100.000 đồng ở Huế, chủ cửa hàng giải trình rằng giá cả đã được thống nhất với khách hàng từ trước. Cơ quan chức năng chỉ nhắc nhở về thái độ phục vụ và nâng cao chất lượng, không đưa ra bất kỳ quyết định xử phạt nào. Điều này cho thấy, việc "chặt chém" du khách có thể dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực. Một số du khách chỉ đến một lần rồi không bao giờ quay lại. Một số khác thậm chí có ác cảm ngay cả khi chưa kịp đến, chỉ vì những dòng tin ngắn trên mạng xã hội.
Cấu trúc chi phí đằng sau giá cả
Những kỳ nghỉ không dành cho tất cả mọi người. Với những người làm dịch vụ, đó là thời điểm làm việc với cường độ cao hơn. Luật Lao động năm 2019 quy định, người lao động đi làm vào ngày nghỉ hằng tuần được trả 200% lương, và 300% cho ngày nghỉ lễ (chưa bao gồm việc hưởng nguyên lương ngày lễ đối với người lao động hưởng lương ngày). Xét cho cùng, mỗi đĩa cơm không chỉ gánh tiền công. Giá thuê mặt bằng ngắn hạn trong các dịp này thường tăng cao. Chuỗi cung ứng thực phẩm cục bộ nếu không chuẩn bị trước rất dễ đứt đoạn. Xã hội thường phản ứng khi giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng cao, nhưng lại hay bỏ quên cấu trúc chi phí giá phía sau.
Tăng giá là hoạt động bình thường
Tăng giá thực chất là hoạt động bình thường trong nền kinh tế. Nó càng trở nên quen thuộc hơn nếu việc tăng giá được thực hiện công khai, giá cả được niêm yết rõ ràng, và giá trị mặt hàng bán ra tương xứng với trải nghiệm của khách hàng. Không phải tự nhiên mà trong bất kỳ lĩnh vực nào, vẫn có những thứ được coi là "hàng hiệu". Vấn đề chỉ xuất hiện khi khách hàng không được biết trước mình sẽ phải trả bao nhiêu và trả cho điều gì.
Kết luận: Minh bạch là chìa khóa
Một đĩa cơm hay bất kỳ mặt hàng nào khác đều có thể tăng giá, đặc biệt trong dịp lễ. Nhưng điều khó chấp nhận nhất không phải là giá, mà là cảm giác bị ép buộc vào thế không thể lựa chọn của khách hàng. Một thị trường du lịch văn minh không phải là nơi mọi thứ đều rẻ. Đó là nơi khách hàng biết rõ mình đang mua gì, với mức giá nào, và không có cảm giác bị lợi dụng.
