Trong hai năm qua, câu hỏi lớn bao trùm mọi cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) là khi nào và với tốc độ nào ngân hàng trung ương nên cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, biên bản cuộc họp tháng 4 vừa được công bố cho thấy cục diện đã thay đổi rõ rệt. Fed không còn chỉ bàn về nới lỏng, mà bắt đầu nghiêm túc cân nhắc khả năng tăng lãi suất trở lại nếu lạm phát tiếp tục dai dẳng trên mục tiêu 2%.
Theo biên bản, “đa số thành viên” cho rằng việc thắt chặt chính sách có thể trở nên phù hợp nếu lạm phát tiếp tục duy trì trên 2% trong thời gian dài. Đây là một tín hiệu quan trọng, bởi nó xuất hiện trong cuộc họp cuối cùng của Jerome Powell trên cương vị Chủ tịch Fed, trước khi Kevin Warsh chính thức tiếp quản và dẫn dắt cuộc họp chính sách kế tiếp vào ngày 16-17 tháng 6.
Bất đồng về ngôn từ trong tuyên bố
Tháng trước, Fed đã bỏ phiếu giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, sự bất đồng không nằm ở quyết định lãi suất, mà ở ngôn từ trong tuyên bố sau cuộc họp. Có ba Chủ tịch Fed khu vực phản đối việc giữ lại thiên hướng “nới lỏng” trong thông cáo, cách diễn đạt hàm ý bước đi tiếp theo của Fed nhiều khả năng là cắt giảm hơn là tăng lãi suất. Biên bản cho thấy không chỉ ba người này, mà “nhiều” quan chức khác cũng muốn loại bỏ những câu từ đó, phản ánh sự thay đổi rộng hơn trong nội bộ Ủy ban Thị trường Mở Liên bang.
Xung đột tại Iran và tác động lên giá năng lượng
Sự thay đổi này được kích hoạt trước hết bởi xung đột tại Iran. Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, cùng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa, đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh và kéo dài tình trạng căng thẳng trên thị trường dầu. Thay vì một cú sốc giá ngắn hạn, giới đầu tư nay lo ngại lạm phát sẽ duy trì ở mức cao lâu hơn dự báo. Lợi suất trái phiếu dài hạn vì thế cũng tăng mạnh.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã từ vùng 4% hồi đầu tháng 3 leo lên khoảng 4,6% trong những ngày gần đây, kéo theo chi phí vay mua nhà và vay doanh nghiệp tăng lên. Theo James Egelhof, kinh tế trưởng Mỹ của BNP Paribas, thị trường đang định giá lại đường đi của Fed, từ kỳ vọng cắt giảm sang khả năng tăng lãi suất.
Lãi suất thực giảm và tác động từ AI
Một vấn đề khác khiến Fed lo ngại là chính sách tiền tệ thực tế có thể đã trở nên nới lỏng hơn mà không chủ ý. Khi Fed giữ nguyên lãi suất danh nghĩa trong lúc lạm phát tăng, lãi suất thực, tức lãi suất sau khi điều chỉnh theo lạm phát, sẽ giảm. Điều này chẳng khác nào Fed đã “ngầm cắt lãi” trong một nền kinh tế vẫn bền bỉ hơn dự kiến.
Cùng lúc đó, thị trường lao động ổn định hơn và làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo cũng làm phức tạp thêm bức tranh. AI từng được kỳ vọng giúp giảm lạm phát nhờ nâng năng suất. Nhưng trong ngắn hạn, hàng trăm tỷ USD đổ vào xây dựng trung tâm dữ liệu, cùng hiệu ứng tài sản từ cổ phiếu công nghệ tăng mạnh, lại có thể kích thích nhu cầu và làm nền kinh tế nóng hơn.
Niềm tin vào lạm phát giảm dần
Lạm phát tại Mỹ đã vượt mục tiêu 2% của Fed trong hơn 5 năm. Trước đây, các quan chức vẫn tin rằng giá cả sẽ dần hạ nhiệt khi tác động từ thuế quan, nhà ở và các cú sốc tạm thời suy yếu. Song hiện nay, niềm tin đó không còn chắc chắn như trước. Chủ tịch Fed Philadelphia Anna Paulson, người hồi tháng 1 còn kỳ vọng Fed có thể cắt giảm lãi suất vào cuối năm, nay thừa nhận thị trường hoàn toàn có lý khi tính đến khả năng Fed phải tăng lãi suất.
Chính quyền Trump vẫn cho rằng cú sốc năng lượng chỉ là tạm thời. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent lập luận rằng lạm phát nền đã giảm trước khi chiến sự Iran nổ ra và sẽ quay lại xu hướng đó sau 1 hoặc 2 tháng giá cả tăng cao. Nếu đúng như vậy, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh sẽ bước vào nhiệm kỳ trong một vị thế thuận lợi hơn. Nhưng nếu giá năng lượng tiếp tục cao, lạm phát lan sang tiền lương và giá dịch vụ, Fed có thể phải đối mặt với kịch bản khó khăn hơn nhiều.
Theo WSJ
