Đề xuất tái cấu trúc hệ thống phân phối xăng dầu
Chiều 24.6, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với Bộ Công thương và các bộ, ngành để hoàn thiện dự thảo nghị định thay thế Nghị định 83 cùng các nghị định sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu. Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, dự thảo đã cập nhật các yêu cầu mới phát sinh từ tình hình xung đột tại Trung Đông và mục tiêu cắt giảm tối đa các khâu trung gian.
Một trong những điểm đáng chú ý là bổ sung cơ chế cho phép Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN) tham gia xuất khẩu, nhập khẩu và kinh doanh chuyển khẩu dầu thô, nguyên liệu. Quy định này được cho là sẽ tạo điều kiện để PVN tham gia sâu hơn vào thị trường dầu thô quốc tế, chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy lọc dầu trong nước, qua đó giảm thiểu rủi ro về nguồn cung khi thị trường năng lượng thế giới biến động.
Hệ thống phân phối chỉ còn hai cấp
Bộ Công thương đề xuất tái cơ cấu hệ thống phân phối xăng dầu theo hướng giảm mạnh các tầng nấc trung gian. Hệ thống sẽ chỉ còn hai cấp chính: nhóm thương nhân tạo nguồn (gồm thương nhân sản xuất xăng dầu, thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu và thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu) và thương nhân phân phối xăng dầu. Cơ quan này cho rằng việc tinh gọn hệ thống sẽ góp phần giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát nguồn cung.
Doanh nghiệp được chủ động quyết định giá bán
Dự thảo nghị định tiếp tục giữ định hướng chuyển đổi sang cơ chế điều hành giá theo thị trường. Doanh nghiệp được trao quyền chủ động hơn trong việc quyết định giá bán trên cơ sở thực hiện kê khai giá và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, để bảo đảm an sinh xã hội và quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo vẫn quy định mức giá bán lẻ tại các khu vực xa cảng, xa kho đầu mối hoặc xa cơ sở sản xuất không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.
Ngoài ra, dự thảo cũng làm rõ vai trò Quỹ bình ổn giá xăng dầu trong cơ chế điều hành giá không phải là công cụ duy nhất để bình ổn thị trường mà chỉ là một trong nhiều giải pháp được luật Giá cho phép, bên cạnh các công cụ điều chỉnh thuế, phí.
Siết chặt điều kiện cấp phép kinh doanh
Tại cuộc họp, đại diện Bộ Công an đề nghị làm rõ sự cần thiết và hiệu quả của mô hình thương nhân phân phối; đồng thời siết chặt điều kiện cấp phép, yêu cầu về kho chứa, năng lực tạo nguồn và kết nối dữ liệu cung ứng với cơ quan quản lý nhằm kiểm soát thị trường từ sớm, từ xa. Thứ trưởng Bộ KH-CN Lê Xuân Định nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hậu kiểm dựa trên dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc và hệ thống đo lường; đồng thời hoàn thiện quy định về pha chế, bán lẻ quy mô nhỏ và quản lý chất lượng trong toàn chuỗi cung ứng.
Phó thủ tướng chỉ đạo số hóa và giảm đầu mối
Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc cho biết, mục tiêu cao nhất là bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định, giá cả hợp lý và không để xảy ra tình trạng thiếu xăng dầu trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Ông yêu cầu việc tái cơ cấu phải theo hướng giảm đầu mối kinh doanh và thương nhân phân phối, gắn với cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, song vẫn duy trì các điều kiện quản lý phù hợp để bảo đảm ổn định thị trường và an ninh năng lượng. Phó thủ tướng yêu cầu dự thảo phải quy định số hóa dữ liệu trong toàn bộ hệ thống từ đầu mối, thương nhân phân phối đến cửa hàng bán lẻ, để theo dõi tức thời lượng xăng dầu nhập, tồn kho, bán ra, qua đó ngăn chặn tình trạng găm hàng khi biến động giá. Đồng thời, thể hiện rõ sự đổi mới phương thức điều hành; số lượng đầu mối kinh doanh, phân phối xăng dầu giảm theo lộ trình hợp lý, có thời gian chuyển tiếp phù hợp, tránh chính sách giật cục.
