Chỉ số giá tháng 4/2026 đạt 100,84% so với tháng trước, đồng nghĩa mặt bằng giá tiêu dùng tăng 0,84% so với tháng 3. Đáng chú ý, CPI tháng 4 so với cùng kỳ năm trước tăng tới 5,46%, vượt xa mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% mà Quốc hội đề ra cho năm nay. Đây là mức tăng khá cao, đặt ra nhiều thách thức cho điều hành kinh tế vĩ mô.
Diễn biến CPI và áp lực lạm phát
Trong talkshow "Lạm phát cao, lãi suất có giảm?" của Kênh Tài chính Kinh doanh, ông Long Phan, CEO AFA Group, đã phân tích chi tiết diễn biến CPI. Theo ông, CPI bình quân 4 tháng đầu năm đạt 103,99%. Hai tháng đầu CPI tăng thấp, nhưng tháng 3 và tháng 4 chịu áp lực lớn từ giá dầu. Chỉ số giá USD bình quân tăng 2,29%, cho thấy tỷ giá VND/USD đang mất giá.
Ông Long nhấn mạnh: "CPI tháng 3 tăng 4,65%, tháng 4 tăng 5,46% so với cùng kỳ. Nếu xu hướng này kéo dài, lạm phát bình quân cả năm có thể chạm ngưỡng 4,5-5%, khiến việc hạ lãi suất trở nên khó khăn."
Nhóm giao thông giảm, vật liệu xây dựng tăng mạnh
Trong rổ CPI tháng 4, duy nhất nhóm giao thông giảm do giá xăng dầu bình quân tháng 4 giảm nhẹ so với tháng 3. Tuy nhiên, tác động của giá xăng dầu tới các ngành khác có độ trễ. Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất, tới 2,59%, trong khi các nhóm khác tăng dưới 1%. Thực tế, giá vật liệu xây dựng ngoài thị trường đã tăng 8-10% mỗi mặt hàng, nhưng do tính bình quân nên mức tăng trong CPI chỉ ghi nhận 2,59%.
Lãi suất khó giảm do áp lực kép
Ông Long Phan cho rằng lãi suất đang chịu tác động từ hai phía: lạm phát tăng cao và thanh khoản ngân hàng căng thẳng. Việt Nam duy trì lãi suất thực dương, tức lãi suất huy động phải cao hơn lạm phát. Từ cuối năm ngoái, lãi suất huy động đã tăng mạnh. Dù Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã có giải pháp kéo giảm, mức giảm vẫn hạn chế.
Áp lực thanh khoản đến từ chỉ số LDR (cho vay trên huy động) ở mức cao. Từ ngày 1/5/2026, theo Thông tư 22, tiền gửi Kho bạc Nhà nước không còn được tính vào nguồn vốn huy động, ảnh hưởng nặng nhất tới nhóm Big4 với quy mô hơn 500.000 tỷ đồng. Agribank chịu tác động thấp nhất (hơn 80.000 tỷ), ba ngân hàng còn lại mỗi ngân hàng khoảng 120.000-130.000 tỷ đồng.
Ngoài ra, số liệu xuất nhập khẩu 4 tháng đầu năm cho thấy Việt Nam nhập siêu 7,11 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 4,5 tỷ USD. Nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 2,87%, gây áp lực lên tỷ giá và khiến dư địa giảm lãi suất càng khó khăn.
Giải pháp điều hành
Trước kỳ nghỉ lễ 30/4, Ngân hàng Nhà nước công bố dự thảo sửa đổi Thông tư 22, đề xuất tiếp tục tính tiền gửi Kho bạc vào nguồn vốn huy động. Ông Long đánh giá đây là giải pháp hỗ trợ thanh khoản và tín dụng. Bộ Tài chính cùng Ngân hàng Nhà nước xây dựng ba kịch bản lạm phát: 4,5%, 5% và 5,5%. Dự báo từ 19 tổ chức quốc tế cho thấy lạm phát Việt Nam dao động 3,4-5,1%, trung bình 4,3%.
Để kiểm soát giá cả, cơ quan quản lý đề xuất bảo đảm nguồn cung xăng dầu, vận hành Quỹ bình ổn giá, duy trì chính sách giảm thuế xăng dầu (thuế bảo vệ môi trường 0%, thuế GTGT, TTĐB, MFN từ 26/3 đến 15/4 và gia hạn tới cuối tháng 6/2026). Việc giữ lạm phát quanh 4,5% đóng vai trò then chốt để ổn định lãi suất và hỗ trợ tăng trưởng 10%.
