Trong bối cảnh tiêu dùng nội địa suy giảm, TS Phạm Viết Thuận đã đưa ra nhiều đề xuất nhằm kích thích sức mua và hỗ trợ nền kinh tế. Ông nhấn mạnh rằng tiêu dùng là động lực quan trọng cho phát triển kinh tế xã hội, nhưng hiện nay Việt Nam đang đối mặt với sự sụt giảm tỷ lệ tiêu dùng, bắt đầu từ năm 2024 và tiếp diễn trong năm nay.
Nguyên nhân suy giảm tiêu dùng
Theo TS Phạm Viết Thuận, có hai nguyên nhân chính tác động đến tiêu dùng nội địa. Thứ nhất là chính sách thuế, hóa đơn và kê khai, làm tăng chi phí cho các hộ kinh doanh cá thể – nơi đang giải quyết việc làm cho hàng chục triệu lao động. Chi phí đầu vào và chi phí tuân thủ gia tăng khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh phải rút khỏi thị trường, ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động và làm giảm tiêu dùng.
Thứ hai là tác động từ biến động giá cả trên thị trường quốc tế. Giá xăng dầu và vật tư tăng cao kéo theo giá hàng tiêu dùng và dịch vụ tăng bình quân 20-22%. Ví dụ, giá vật tư xây dựng như cát đá sỏi tăng từ 315.000 đồng/m3 (năm 2024) lên 680.000 đồng/m3. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, dẫn đến làn sóng thắt lưng buộc bụng của người dân, ảnh hưởng trực tiếp đến cung cầu hàng hóa sản xuất. Nếu không được giải quyết, vấn đề này sẽ tác động đến 42 ngành nghề, trong đó 11 ngành liên quan đến nhu yếu phẩm bị ảnh hưởng nặng nề nhất.
TS Phạm Viết Thuận cho biết: "Sức mua hàng hóa nội địa tuy tăng 10,1% so với cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn chưa đủ để thị trường phát triển bền vững. Bức tranh thị trường hiện có sự phân hóa rõ rệt do sức ép từ giá cả."
Đề xuất kéo dài thời gian giảm thuế, phí đến hết 2027
Để giải quyết tình trạng trên, TS Phạm Viết Thuận kiến nghị Chính phủ thực hiện các biện pháp tháo gỡ chính sách cho hộ kinh doanh nhằm ổn định tăng trưởng tiêu dùng và dịch vụ. Cụ thể, ông đề xuất hai nội dung chính.
Thứ nhất, cần có chính sách thuế khoán cho hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 đến 5 tỉ đồng mỗi năm, với ba mức thuế môn bài. Đồng thời, khuyến khích các hộ kinh doanh cá thể tự khai, tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế theo tỷ lệ phần trăm và đăng ký xuất hóa đơn điện tử khi có nhu cầu. Không bắt buộc xuất hóa đơn cho hàng hóa, nhưng phải có chứng từ ghi nhận nguồn gốc sản phẩm để phục vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành. Ông nhấn mạnh: "Một tiệm tạp hóa nhỏ có thể tạo việc làm cho 5 người giao hàng, mỗi người lại nuôi thêm 5 người khác. Chính sách cho hộ kinh doanh cần được xem xét lại vì tác động an sinh xã hội rất lớn."
Thứ hai, để kích cầu tiêu dùng trong những tháng còn lại, các cơ quan quản lý và Chính phủ cần nghiên cứu giảm thuế suất giá trị gia tăng đối với hàng hóa nhu yếu phẩm xuống 0%, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng, giảm áp lực lạm phát. Ông cũng đề xuất gia hạn giảm thuế xăng dầu đến hết năm 2027, thay vì chỉ đến ngày 30/6/2026 như hiện nay. Bên cạnh đó, cần rà soát và loại bỏ các loại phí, lệ phí không cần thiết. "Chính sách giảm, miễn thuế phí cần được rà soát và áp dụng để kích cầu. Ba dòng thuế cần xem xét là thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, và tạm ngưng thu các loại phí bến bãi," ông gợi ý.
TS Phạm Viết Thuận kết luận rằng hộ kinh doanh không đóng góp nhiều vào ngân sách như doanh nghiệp, nhưng lại có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội và tạo việc làm cho khoảng 30 triệu người. Do đó, họ cần được bảo hộ bởi các chính sách quốc gia từ Thủ tướng Chính phủ.
