Cước vận tải biển tăng vọt, doanh nghiệp thủy sản gồng mình
Thị trường vận tải container toàn cầu đang chứng kiến đợt tăng giá mạnh, tiến gần mức cao nhất trong 2 năm qua. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chỉ số Drewry World Container trong tuần gần đây đã đạt khoảng 4.200 USD/FEU, tăng 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Chỉ số SCFI thậm chí đã tăng hơn gấp đôi so với năm trước.
Nguyên nhân chính đến từ nhu cầu đặt chỗ tăng mạnh từ các nhà nhập khẩu Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh lo ngại các mức thuế mới có thể được áp dụng sau khi một số cơ chế thuế hiện hành hết hiệu lực. Tâm lý "đặt hàng trước" để tránh rủi ro thuế quan đang khiến mùa nhập khẩu cuối năm được đẩy lên sớm hơn.
Giá cước tăng mạnh trên các tuyến chính
Tuyến Thượng Hải - Los Angeles, một trong những tuyến tham chiếu quan trọng, đã tăng 12% chỉ trong một tuần, lên mức khoảng 5.750 USD/container 40 feet. Giá cước từ Đông Nam Á đi bờ Tây nước Mỹ cũng tăng mạnh, tạo ra lực hỗ trợ ngắn hạn cho doanh thu của các hãng tàu.
Ông Phạm Thế Long, Tổng giám đốc Công ty TNHH SX TM Thuận Thiên (Thuận Thiên Seafood) cho biết dù đơn vị sản xuất không trực tiếp chi trả vận phí, khách hàng quốc tế và đối tác của công ty đang chịu áp lực nặng nề khi chi phí cao gấp 4 lần bình thường. Để duy trì thị trường, nhiều đối tác buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận nhằm chia sẻ gánh nặng tài chính với người tiêu dùng.
Dự báo giá cước hạ nhiệt từ trung tuần tháng 7
Ông Long dự báo giá cước vận tải biển sẽ bắt đầu hạ nhiệt từ trung tuần tháng 7 khi mức giá đã chạm ngưỡng. VASEP cũng nhận định đợt tăng này có thể không kéo dài nếu nhu cầu đặt hàng trước chỉ mang tính thời điểm. Một số chuyên gia thị trường cho rằng giá cước container giao ngay có thể giảm trở lại khi các mức thuế mới được xác lập và nhu cầu dồn đơn hạ nhiệt.
Theo VASEP, thị trường hiện không chỉ phản ánh cung - cầu hàng hóa thực tế, mà còn phản ánh kỳ vọng chính sách, tâm lý phòng ngừa rủi ro và chiến lược đặt hàng sớm của các nhà nhập khẩu.
Khả năng phục hồi nhanh nhưng chưa ổn định
Dữ liệu từ Phaata cho thấy ngành vận tải container đang có khả năng phục hồi nhanh hơn sau các "cú sốc" lớn. Tuy nhiên, VASEP cảnh báo: "Ngành có thể phục hồi về năng lực khai thác, nhưng chưa chắc đã phục hồi về tính ổn định chi phí". Các hãng tàu có thể nối lại mạng lưới, nhưng chủ hàng vẫn phải đối mặt với rủi ro chậm lịch, phụ phí, thay đổi lịch tàu hoặc biến động mạnh trên thị trường.
Doanh nghiệp cần chủ động kế hoạch logistics
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là các ngành hàng có tỷ trọng vận chuyển container lạnh, hàng đông lạnh, hàng giao theo mùa vụ hoặc hợp đồng dài hạn, diễn biến trên đặt ra yêu cầu quản trị logistics chặt chẽ hơn. Doanh nghiệp cần theo dõi sát cước vận tải theo từng tuyến, chủ động kế hoạch đặt chỗ, đa dạng hóa hãng tàu và cảng đi/cảng đến khi có thể.
Với các thị trường xa như EU và Mỹ, việc tính toán thời gian vận chuyển, biên độ trễ lịch, phụ phí nhiên liệu, phụ phí mùa cao điểm và biến động tỷ giá cần được đưa vào phương án đàm phán giá bán và thời hạn giao hàng.
Tuyến Á - Âu vẫn là "xương sống" vận tải container
Theo phân tích từ dữ liệu vận hành của EconDB được Container News dẫn lại, các dịch vụ vận tải container giữa Viễn Đông và châu Âu vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nhóm các tuyến dịch vụ chính. Trong 60 dịch vụ đầu tiên được thống kê, tuyến Viễn Đông - châu Âu chiếm 27 dịch vụ, tương đương 45%.
Các tuyến này thường xuất phát từ những cửa ngõ xuất khẩu lớn của châu Á như Thượng Hải, Thanh Đảo, Ninh Ba, Diêm Điền, Thiên Tân, Đại Liên và kết nối với các cảng lớn của châu Âu như Rotterdam, Antwerp, Hamburg, Felixstowe, London Gateway, Le Havre, Valencia hay Damietta.
Năng lực trung bình của tàu trên một số vòng tuyến thường vượt 20.000 TEU, giúp các hãng tàu tối ưu hóa chi phí nhưng cũng làm tăng mức độ phức tạp trong vận hành. Thời gian vận chuyển giữa các tuyến có sự chênh lệch đáng kể, có tuyến dưới 3 tuần nhưng cũng có tuyến kéo dài gần 2 tháng.
Cạnh tranh liên minh hãng tàu và triển vọng thị trường
Các nhóm như Gemini Cooperation, Premier Alliance, Ocean Alliance, MSC và nhiều hãng khai thác khác đều hiện diện trên các tuyến chính, cho thấy thị trường vận tải container có mức độ cạnh tranh cao. Tuy nhiên, khi nhu cầu tăng đột biến, năng lực vận tải bị giới hạn hoặc thị trường chịu tác động bởi yếu tố chính sách, giá cước vẫn có thể tăng rất nhanh.
Trong những tháng tới, triển vọng thị trường vận tải container mang tính hai mặt. Các tuyến dịch vụ lớn, đặc biệt là Á - Âu, tiếp tục giữ vai trò trung tâm và cho thấy hệ thống vận tải biển toàn cầu có khả năng thích ứng tốt hơn trước các "cú sốc". Mặt khác, chi phí vận chuyển vẫn dễ biến động khi chịu tác động đồng thời từ nhu cầu đặt hàng, chính sách thuế quan, tình hình địa chính trị và năng lực khai thác của các hãng tàu.
