Tín dụng xanh tại Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với tổng dư nợ đạt trên 828 nghìn tỷ đồng, tăng gấp 4,6 lần so với thời điểm bắt đầu triển khai năm 2017. Thông tin được bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, công bố tại hội thảo “Nâng cao hiệu quả dòng vốn tín dụng xanh, động lực cho tăng trưởng kinh tế” diễn ra ngày 23/6.
Tín dụng xanh tăng trưởng ấn tượng
Theo bà Hà Thu Giang, ngành ngân hàng đã chủ động lồng ghép mục tiêu tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu trong điều hành, xây dựng nhiều cơ chế thúc đẩy tín dụng xanh. Hiện có 82 tổ chức tín dụng thực hiện cấp tín dụng xanh, với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt trên 20% mỗi năm trong giai đoạn 2017-2025. Dư nợ tín dụng xanh tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học (chiếm trên 32%), cùng năng lượng xanh (chiếm trên 30%).
Đáng chú ý, dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đã đạt trên 5,7 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 30% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Tuy nhiên, bà Giang nhấn mạnh nhu cầu vốn cho phát triển xanh và chuyển đổi xanh hiện rất lớn, trong khi khả năng cân đối nguồn lực của hệ thống ngân hàng còn nhiều thách thức. Nguồn vốn quốc tế có chi phí cao, tiềm ẩn rủi ro tỷ giá và thủ tục tiếp cận phức tạp, trong khi thị trường trái phiếu xanh và thị trường carbon trong nước chưa phát triển đồng bộ.
Agribank tiên phong với các chương trình tín dụng xanh
Đại diện tổ chức tín dụng, ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank, cho biết đến cuối năm 2025, Agribank có gần 39.000 khách hàng được cấp tín dụng thuộc lĩnh vực xanh, với tổng dư nợ gần 28.000 tỷ đồng. Nguồn vốn tập trung vào năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, lâm nghiệp bền vững và nông nghiệp xanh. Agribank đang triển khai chương trình cho vay phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch với quy mô tối thiểu 50.000 tỷ đồng, và chương trình tín dụng phục vụ Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long với quy mô tối thiểu 30.000 tỷ đồng.
Mặc dù vậy, các chuyên gia nhận định quy mô tín dụng xanh hiện nay vẫn chưa đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn cho quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế. Cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và dữ liệu.
Thể chế và dữ liệu là điểm nghẽn
Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam đã từng bước hình thành nền tảng chính sách quan trọng cho phát triển tín dụng xanh. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 cùng cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đã tạo định hướng. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 lần đầu tiên dành một điều riêng quy định về tín dụng xanh; Nghị định số 08/2022/NĐ-CP cụ thể hóa cơ chế khuyến khích. Đặc biệt, Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg ngày 4/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí môi trường và xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh là cơ sở pháp lý quan trọng.
Tuy nhiên, ông Quang cho rằng tín dụng xanh chưa phát triển tương xứng. Nhận thức và cách hiểu về tín dụng xanh, tài chính xanh chưa thống nhất giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa có đủ thông tin, năng lực kỹ thuật và nguồn lực để đáp ứng yêu cầu dự án xanh hoặc tiêu chuẩn ESG. Khung pháp lý còn phân tán, danh mục phân loại xanh mới ban hành cần thời gian vận hành đồng bộ.
Một vấn đề khác là sự thiếu hụt dữ liệu. Việc đánh giá dự án xanh cần xác định mức độ giảm phát thải, hiệu quả sử dụng tài nguyên, khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, nhưng thiếu bộ chỉ số đo lường, cơ sở dữ liệu chuẩn hóa và cơ chế chia sẻ thông tin, làm gia tăng chi phí thẩm định. Ông Nguyễn Quang Ngọc cũng cho biết chưa có hệ thống ngành kinh tế xanh quốc gia và danh mục dự án xanh chuẩn hóa, nhiều doanh nghiệp thiếu hồ sơ môi trường, năng lực báo cáo ESG hạn chế, quy mô nhỏ lẻ và thiếu tài sản bảo đảm. Các dự án xanh thường cần vốn dài hạn với chi phí hợp lý, nhưng nguồn nhân lực chuyên môn về môi trường và xã hội phục vụ thẩm định còn thiếu.
Giải pháp thúc đẩy tín dụng xanh
Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng tập trung vốn vào dự án thuộc Danh mục phân loại xanh theo Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm tín dụng hỗ trợ chuyển đổi xanh. Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước đang hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành Nghị định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước đối với doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn tại ngân hàng thương mại để thực hiện dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG, với mức hỗ trợ lãi suất dự kiến 2%/năm. Sau khi Nghị định được ban hành, Ngân hàng Nhà nước sẽ xây dựng Thông tư hướng dẫn.
Các đại biểu cũng đề xuất sớm hoàn thiện hướng dẫn về dự án xanh và khung tiêu chuẩn ESG; xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường phục vụ thẩm định tín dụng; phát triển thị trường trái phiếu xanh và thị trường carbon để tạo thêm kênh huy động vốn. Sau nhiều năm xây dựng cơ chế, tín dụng xanh đang bước sang giai đoạn tập trung vào hiệu quả thực thi. Việc hoàn thiện tiêu chí nhận diện dự án xanh, nâng cao năng lực doanh nghiệp và xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ sẽ là điều kiện quan trọng để dòng vốn xanh được phân bổ hiệu quả hơn.
