Nguồn thu dầu khí của Nga chạm đáy giữa làn sóng trừng phạt quốc tế
Trong bối cảnh xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ tư, nền kinh tế Nga đang phải đối mặt với một làn sóng áp lực tài chính chưa từng có tiền lệ. Dòng tiền từng nuôi sống guồng máy chiến tranh của Điện Kremlin đang dần cạn kiệt, khi Mỹ, châu Âu và các đồng minh liên tục siết chặt vòng vây thông qua các biện pháp trừng phạt, thuế quan và chiến dịch chống lại 'đội tàu bóng tối' vận chuyển dầu của Nga.
Doanh thu thuế dầu khí giảm mạnh, đạt mức thấp kỷ lục
Theo số liệu thống kê mới nhất được công bố, doanh thu từ thuế dầu khí của Nga trong tháng 1 năm 2026 chỉ đạt 5,1 tỷ USD, mức thấp nhất kể từ thời kỳ đại dịch Covid-19. So với cùng kỳ năm ngoái, con số này đã giảm gần 10 tỷ USD, phản ánh một cú sụt giảm sâu đáng báo động.
Janis Kluge, chuyên gia thuộc Viện Các vấn đề Quốc tế và An ninh Đức, nhận định rằng sự sụt giảm mạnh mẽ này là dấu hiệu rõ rệt cho thấy hệ thống tài chính của Nga đang bị bóp nghẹt từng ngày dưới sức ép của các biện pháp trừng phạt quốc tế.
Các biện pháp trừng phạt gia tăng và tác động từ Mỹ, EU
Bước ngoặt quan trọng xảy ra vào tháng 11 năm 2025, khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ áp đặt lệnh trừng phạt trực tiếp lên hai tập đoàn năng lượng hàng đầu của Nga là Rosneft và Lukoil. Đòn đánh này khiến bất kỳ tổ chức nào hợp tác với hai công ty này đều có nguy cơ bị cắt đứt khỏi hệ thống ngân hàng Mỹ, làm gián đoạn dòng chảy tài chính.
Tiếp nối động thái của Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) vào ngày 21 tháng 1 năm 2026 đã chính thức bịt kín các kẽ hở pháp lý bằng lệnh cấm nhập khẩu nhiên liệu được tinh chế từ dầu thô Nga ở nước thứ ba. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thậm chí đã kêu gọi một lệnh cấm toàn diện đối với dịch vụ vận chuyển dầu của Nga, đồng thời nhấn mạnh rằng chỉ khi bị dồn đến bước đường cùng về kinh tế, Nga mới chịu ngồi vào bàn đàm phán.
Sự rút lui của Ấn Độ và chiến dịch chống 'hạm đội bóng tối'
Từng được coi là phao cứu sinh tài chính cho Nga, Ấn Độ cũng bắt đầu rút lui dưới sức ép thương mại từ Mỹ. Lượng dầu Nga xuất khẩu sang Ấn Độ đã giảm từ mức đỉnh 2 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 10 xuống còn 1,3 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 12, làm giảm đáng kể nguồn thu từ xuất khẩu.
Chiến dịch kiểm soát 'hạm đội bóng tối' cũng khiến Nga thêm lao đao, với khoảng 640 tàu loại này bị đưa vào danh sách cấm. Giới mua hàng hiện đang đòi mức chiết khấu lên đến 25 USD mỗi thùng do rủi ro quá cao, khiến giá dầu Urals của Nga tụt xuống dưới 38 USD mỗi thùng, thấp hơn nhiều so với mức giá trung bình quốc tế của dầu Brent là khoảng 62,5 USD mỗi thùng.
Biện pháp đối phó của chính phủ Nga và triển vọng kinh tế ảm đạm
Trước tình thế ngân sách thâm hụt nghiêm trọng, chính phủ Nga buộc phải tìm đến các biện pháp tình thế, bao gồm vay mượn từ hệ thống ngân hàng nội địa và tăng mạnh các loại thuế. Quốc hội Nga đã thông qua quyết định nâng thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 20% lên 22%, đồng thời tăng thuế nhập khẩu đối với các mặt hàng tiêu dùng nhạy cảm về giá cả như ô tô, rượu và thuốc lá.
Mặc dù quỹ dự phòng của Nga vẫn đủ sức cầm cự trong ngắn hạn, nhưng triển vọng kinh tế đang ngày càng trở nên ảm đạm. Tăng trưởng GDP năm 2026 được dự báo chỉ dao động từ 0,6% đến 0,9%, một mức tăng trưởng thấp đáng lo ngại. Chuyên gia Kluge nhận định rằng nếu đà suy thoái tài chính này kéo dài thêm từ 6 tháng đến 1 năm, Điện Kremlin sẽ phải cân nhắc lại chiến lược của mình, vì việc duy trì mức độ xung đột hiện tại là vô cùng tốn kém và không thể kéo dài mãi.
