Giá xăng tăng phi mã kéo theo hàng loạt hệ lụy, thị trường đối mặt nguy cơ 'tát giá'
Chỉ trong một thời gian ngắn, dưới tác động của chiến sự leo thang ở Trung Đông, giá xăng dầu thế giới đã tăng phi mã một cách chóng mặt. Đến hôm qua, giá dầu thô quốc tế đã vượt ngưỡng tâm lý 100 USD, lao thẳng lên mức 120 USD/thùng, nhanh hơn nhiều so với các dự báo trước đó. Dù đã giảm nhẹ xuống còn khoảng 106 USD/thùng vào chiều cùng ngày theo giờ Việt Nam, nhưng điều đáng lo ngại là xu hướng tăng giá vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại khi xung đột vẫn đang tiếp diễn với nhiều diễn biến phức tạp. Với độ mở cao của nền kinh tế, giá xăng dầu trong nước cũng không thể tránh khỏi những tác động tăng giá mạnh mẽ từ thị trường thế giới.
Hàng loạt mặt hàng đồng loạt tăng giá
Khi xăng dầu tăng giá, cước vận tải đường biển, đường bộ và đường sông cũng gần như ngay lập tức được điều chỉnh tăng theo. Cuối tuần vừa rồi, giá gas trong nước cũng tăng mạnh, trong khi phí vận chuyển (ship) cũng chính thức được các nhà bán hàng trực tuyến "xin" thêm vài ngàn đồng trên mỗi đơn hàng. Nhiều bà nội trợ cho biết, giá rau củ, thịt cá tại các chợ truyền thống cũng đang nhấp nhổm tăng; các quán cơm bình dân, hàng quán nhỏ cũng chóng mặt vì chi phí đầu vào tăng cao nên khó có thể giữ nguyên mức giá cũ.
Là đầu vào thiết yếu của hầu hết các ngành sản xuất và dịch vụ trong nền kinh tế, việc giá xăng dầu tăng thì tất yếu sẽ kéo theo giá cả của hàng hóa và sản phẩm tiêu dùng tăng theo. Tuy nhiên, chính nguyên lý này có thể tạo ra tâm lý "tát giá theo xăng" như đã từng xảy ra trên thị trường trong những đợt biến động giá trước đây.
Hiện tượng găm hàng và khan hiếm giả
Không cần phải nói đâu xa, ngay chính các doanh nghiệp phân phối và bán lẻ xăng dầu cũng đã xuất hiện hiện tượng găm hàng, chờ đợi giá cao hơn mới bán ra. Bởi lẽ, chỉ cần găm hàng trong vòng một vài giờ đồng hồ, khoản tiền chênh lệch thu về có thể là rất lớn. Ví dụ điển hình là theo kế hoạch buổi chiều xăng dầu sẽ tăng giá thì ngay từ sáng sớm đã diễn ra tình trạng khan hàng; hoặc hôm sau tới kỳ điều chỉnh giá thì ngay hôm trước nhiều cây xăng bỗng dưng ngưng bán một cách khó hiểu.
Toàn bộ khối lượng xăng dầu bị găm lại đó sau đó sẽ được bán ra với mức giá cao hơn vài ngàn đồng mỗi lít, và khoản chênh lệch tính trên toàn bộ thị trường là một con số không hề nhỏ, chảy thẳng vào túi của những doanh nghiệp cố tình găm hàng. Không chỉ dừng lại ở đó, việc một vài cây xăng ngưng bán còn tạo ra hiện tượng khan hiếm giả, khiến người dân hoang mang, lo lắng, xếp hàng dài để mua xăng, gây nhiễu loạn không cần thiết cho thị trường.
Đe dọa tiến độ công trình trọng điểm
Đặc biệt nghiêm trọng, tình trạng khan hiếm dầu diesel tại các công trường xây dựng còn đe dọa trực tiếp đến tiến độ thi công của nhiều công trình trọng điểm quốc gia. Một số chủ đầu tư các dự án hạ tầng phục vụ cho sự kiện APEC 2027 đã phải thừa nhận cảm giác "như ngồi trên đống lửa" khi các nhà thầu rơi vào tình trạng vừa làm vừa chơi một cách bất đắc dĩ, do máy móc thiết bị không có đủ nhiên liệu để hoạt động theo phương châm "3 ca 4 kíp".
Trước tình hình đó, Chính phủ, Bộ Công Thương, lãnh đạo các địa phương và các cơ quan quản lý thị trường đang quyết liệt triển khai mọi giải pháp cần thiết để kiểm soát và ổn định thị trường xăng dầu trong nước, ngăn chặn các hành vi đầu cơ, găm hàng trái phép.
Áp lực tăng giá đè nặng lên nền kinh tế
Áp lực tăng giá đang ngày càng đè nặng lên toàn bộ nền kinh tế, bởi giá xăng dầu tăng cao khiến "chi phí vận chuyển tăng" một cách đáng kể. Trong bối cảnh nhạy cảm này, mỗi mặt hàng chỉ cần "tát giá" thêm một chút, ăn theo một chút, hoặc tăng giá sớm hơn một chút... là mọi chi phí sinh hoạt, sản xuất đều bị đội lên nhanh chóng.
Do đó, việc kiểm soát để vòng xoáy tăng giá do các yếu tố khách quan không bị lợi dụng một cách thiếu kiểm soát là hết sức quan trọng và cấp thiết. Bởi lẽ, tăng giá không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đời sống hàng ngày của người dân, mà còn tác động mạnh mẽ đến chỉ số lạm phát của nền kinh tế. Việc giá cả tăng mạnh, đặc biệt là tăng đồng loạt trên nhiều mặt hàng hóa và dịch vụ, cũng sẽ đồng thời kéo theo sức mua trong nền kinh tế giảm sút đáng kể.
Cần sự đồng lòng và chia sẻ
Tác động của cuộc khủng hoảng chính trị tại khu vực Trung Đông đối với Việt Nam nói riêng và toàn thế giới nói chung đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Hơn bao giờ hết, đây chính là thời điểm cần sự đồng lòng, chung sức và chia sẻ trách nhiệm từ phía các doanh nghiệp, người dân, cùng với những chỉ đạo kịp thời và quyết liệt của Chính phủ, nhằm điều tiết và tăng cường sức đề kháng cho thị trường. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các mặt hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cũng như việc đảm bảo tiến độ cho các công trình trọng điểm quốc gia.
