Giá dầu thế giới tăng vọt, trong nước điều chỉnh giá xăng dầu đột xuất
Ngay sáng đầu tuần, giá dầu thô thế giới đã vượt mốc 100 USD/thùng, tăng gần 20%. Có thời điểm giá vọt lên 117 USD/thùng, tăng hơn 28%, nhưng sau đó giảm xuống dưới 106 USD/thùng khi có thông tin các nước G7 thảo luận về việc mở kho dự trữ dầu khẩn cấp.
Giá xăng dầu trong nước tăng mạnh sau hai lần điều chỉnh
Trong nước, giá xăng dầu sau kỳ điều chỉnh vào chiều thứ Năm tuần trước (5/3), đã có thêm kỳ điều chỉnh đột xuất vào chiều thứ Bảy (7/3). Giá xăng tăng thêm hơn 4.700 đồng/lít, giá dầu tăng từ 7.200 đến 8.500 đồng/lít. Tại thời điểm đó, giá dầu thế giới ở mức 90 - 92,7 USD/thùng, còn hiện tại đã tăng hơn 20%.
Diễn biến này mở ra khả năng giá xăng dầu trong nước có thể được điều chỉnh sớm theo quy định tại Nghị quyết 36 của Chính phủ (ban hành ngày 6/3/2026). Theo đó, giá cơ sở xăng dầu tăng từ 7% trở lên là được phép điều chỉnh giá.
Chính phủ ban hành Nghị định giảm thuế nhập khẩu về 0%
Trước diễn biến phức tạp và ảnh hưởng nghiêm trọng từ chiến sự khu vực Trung Đông, Bộ Tài chính đã đề xuất giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN). Cụ thể, giảm từ 10% về 0% đối với một số mặt hàng xăng động cơ không pha chì, naphtha, reformate; giảm từ 7% xuống 0% với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay; giảm từ 2 - 3% xuống 0% với mặt hàng xylen, P-xylen, hydrocarbon mạch vòng.
Cuối ngày 9/3, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2026 về các nội dung như Bộ Tài chính đề xuất. Theo đó, thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng, diesel, nhiên liệu máy bay và một số nguyên liệu hóa dầu được giảm về mức 0% để bảo đảm nguồn cung trong nước. Nghị định có hiệu lực từ ngày 9/3/2026 đến ngày 30/4/2026.
Kích hoạt cơ chế bình ổn giá xăng dầu
Trước đó, tại Nghị quyết 36, Chính phủ cũng cho phép điều chỉnh giá xăng dầu trong nước không chờ đến kỳ điều chỉnh hằng tuần nếu giá cơ sở tăng từ 7%. Song song đó, trong dự thảo thông tư hướng dẫn thực hiện nghị định về kinh doanh, Bộ Công thương đã đề xuất kích hoạt cơ chế bình ổn giá xăng dầu.
Cơ chế này được áp dụng khi giá bán lẻ xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng, với biên độ lớn và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên; đồng thời đà tăng này có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế vĩ mô, lạm phát và đời sống người dân.
Từ cuối năm 2023 đến nay, cơ quan quản lý đã không trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Cập nhật hết quý 3/2025, quỹ còn dư hơn 5.617 tỉ đồng. Trong đó, doanh nghiệp có số dư quỹ lớn nhất là Petrolimex với 3.085 tỉ đồng.
Chuyên gia kinh tế đề xuất sử dụng đa công cụ bình ổn
Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và kinh tế quốc tế (Trường ĐH Kinh tế quốc dân), đánh giá Chính phủ phản ứng khá kịp thời và nhanh chóng trước biến động giá năng lượng thế giới. Ông cho rằng mục tiêu lúc này là phải ổn định mặt bằng giá cả, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp và người dân.
"Theo tôi, Quỹ bình ổn giá xăng dầu cần được sử dụng đúng thời điểm để giúp giảm áp lực tăng giá, hạn chế tối đa tác động dây chuyền đến chi phí sản xuất cũng như đời sống người dân. Tuy nhiên, quỹ chỉ là một trong những công cụ quan trọng để giúp điều tiết giá, bên cạnh một số công cụ khác như tăng năng lực tự chủ nguồn cung, giảm thuế, phí, kêu gọi người dân dùng xăng dầu tiết kiệm...; không chỉ thuế nhập khẩu mà còn các sắc thuế khác như thuế bảo vệ môi trường (BVMT), tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), giá trị gia tăng (GTGT)… với mặt hàng xăng dầu", ông Lạng đề xuất.
Doanh nghiệp vận tải đồng loạt tăng giá cước
Bình ổn giá xăng dầu là hết sức quan trọng bởi trong ngày 9/3, nhiều đơn vị kinh doanh vận tải trong nước bắt đầu gửi thông báo đến khách hàng về việc điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển. Cụ thể:
- Công ty XNK và Vận tải Trường Vân (TP.HCM) báo điều chỉnh giá cước loại xe 1,8 tấn tăng 100.000 - 150.000 đồng/xe, loại 5 tấn tăng 200.000 đồng/xe, loại 8 tấn tăng 300.000 đồng/xe, loại 10 tấn tăng 400.000 đồng/xe.
- Công ty TNHH Đầu tư vận tải Bảo Anh (P.Đông Hòa, TP.HCM) điều chỉnh cước vận chuyển cung đường từ Cát Lái, TP.HCM đến kho khách hàng quãng đường dưới 50 km thì giá cước tăng thêm 400.000 đồng/chuyến; từ 50 km đến dưới 100 km tăng thêm 600.000 đồng/chuyến; từ 50 km đến dưới 150 km tăng thêm 900.000 đồng/chuyến.
Đáng lưu ý, nhiều nhà xe, đơn vị vận chuyển chỉ áp dụng thời hạn báo giá có giá trị trong vòng 24 giờ, tức là diễn biến có thể tăng theo ngày.
Các hãng xe công nghệ chưa tăng giá nhưng tài xế gặp khó
Các hãng xe công nghệ thì chưa tăng giá, nhưng theo nhiều tài xế chạy Grab, do giá xăng tăng cao càng chạy càng lỗ nên trong thời gian này họ tạm thời ngừng "bật app" và hạn chế hoạt động vì ảnh hưởng đến thu nhập.
Ngày 9/3, ứng dụng Be thông báo hỗ trợ chi phí nhiên liệu cho các tài xế beCar với mức thưởng 800.000 đồng dành cho tài xế hoàn thành trên 230 chuyến và có tổng thời gian online 150 giờ trên ứng dụng. Tuy nhiên, theo các tài xế, chương trình này gần như không thiết thực và kiến nghị nên điều chỉnh cước phí, giảm tỷ lệ chiết khấu của ứng dụng để tài xế có thêm thu nhập bù vào giá xăng.
Việt Nam có nhiều lợi thế để bình ổn thị trường nhiên liệu
Là quốc gia đang tự chủ được gần 3/4 nguồn cung trong nước, đồng thời xuất khẩu dầu thô, theo các chuyên gia kinh tế, Việt Nam có rất nhiều lợi thế để nhanh chóng đưa các công cụ bình ổn giá xăng dầu trong nước trong bối cảnh giá thế giới biến động khó lường.
Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Phạm Thế Anh, nói rằng Việt Nam hiện tự chủ được gần 3/4 nguồn cung trong nước nhờ hai nhà máy lọc dầu Bình Sơn và Nghi Sơn. Việt Nam cũng là nước xuất khẩu dầu thô. Năm 2022, khi xung đột Nga - Ukraine xảy ra và giá dầu thế giới tăng vọt, dầu thô đóng góp gần 80.000 tỉ đồng cho ngân sách nhà nước.
"Một thị trường do nhà nước điều tiết sâu như xăng dầu lẽ ra phải đủ dự trữ hàng giá rẻ để giữ nguyên giá bán cho đủ một tuần, thay vì vội tăng giá bán 2 lần để theo kịp giá thế giới. Thế nên đối với thị trường xăng dầu trong nước, trước mắt cần dùng ngân sách nhà nước (từ nguồn thu xuất khẩu dầu thô) để trợ cấp giá trong trường hợp gặp cú sốc như hiện nay", ông Phạm Thế Anh đề xuất.
Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra việc cung ứng xăng dầu
Thực hiện chỉ đạo của Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), các địa phương trên cả nước đều đồng loạt thực hiện việc tăng cường kiểm tra, giám sát tình hình cung ứng xăng dầu ở các cửa hàng bán lẻ xăng dầu.
Trường hợp phát hiện vi phạm sẽ kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm, đặc biệt là các hành vi găm hàng, tạo khan hiếm nguồn cung, tự ý tăng giá, bán hàng không đúng giá niêm yết, kinh doanh xăng dầu nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không đảm bảo chất lượng.
Lực lượng quản lý thị trường cũng tuyên truyền, khuyến cáo người dân không mang can, phuy hoặc các vật dụng khác để mua xăng dầu về tích trữ, bởi nguồn cung xăng dầu trên thị trường hiện vẫn được bảo đảm; việc chứa đựng xăng dầu trong các vật dụng không đúng quy định tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, đặc biệt là nguy cơ cháy nổ, ảnh hưởng đến tính mạng và tài sản.
