CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% do giá xăng dầu tăng cao, áp lực lạm phát vẫn hiện hữu
Theo số liệu từ Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 năm 2026 đã ghi nhận mức tăng 1,23% so với tháng trước. Nguyên nhân chính được xác định là do giá xăng dầu trong nước tăng cao, bám sát diễn biến giá nhiên liệu thế giới. Bên cạnh đó, giá vật liệu xây dựng cũng tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và vận chuyển gia tăng.
Trong mức tăng chung của CPI, có tới 9 nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số giá tăng, trong khi chỉ 2 nhóm hàng ghi nhận chỉ số giá giảm.
Nhóm giao thông tăng mạnh nhất, lên đến 12,85%
Nhóm giao thông là nhóm có mức tăng cao nhất, lên đến 12,85%. Sự gia tăng này chủ yếu bắt nguồn từ việc giá xăng dầu tăng mạnh. Cụ thể, chỉ số giá xăng tăng 29,72% và chỉ số giá dầu diezen tăng tới 57,03%. Nguyên nhân sâu xa là do giá xăng dầu thế giới tăng cao trong bối cảnh xung đột vũ trang tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu.
Hệ quả trực tiếp là chi phí vận tải tăng, kéo theo giá dịch vụ giao thông công cộng tăng 6,53%. Cụ thể hơn, giá vận tải hành khách bằng đường hàng không tăng 23,19%; đường sắt tăng 13,92%; đường thủy tăng 6,51%; và xe buýt tăng 4,32%.
Các nhóm hàng hóa và dịch vụ khác cũng ghi nhận mức tăng nhẹ, bao gồm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng; thuốc và dịch vụ y tế; thiết bị và đồ dùng gia đình.
Xét trên quy mô lớn hơn, chỉ số giá tiêu dùng bình quân quý I năm 2026 tăng 3,51% so với cùng kỳ năm 2025.
Giá vàng và giá đô la Mỹ biến động trái chiều
Trong khi đó, thị trường tài chính ghi nhận sự biến động trái chiều giữa giá vàng và giá đô la Mỹ. Giá vàng trong nước có xu hướng ngược chiều với giá vàng thế giới. Tính đến ngày 28/3/2026, bình quân giá vàng thế giới ở mức 4.909,01 USD/ounce, giảm 2,27% so với tháng 2/2026.
Đại diện Cục Thống kê nhận định, giá vàng thế giới giảm mạnh trong tháng 3 do tác động kết hợp của các yếu tố kinh tế và tâm lý thị trường trong bối cảnh địa chính trị phức tạp. Hoạt động chốt lời và rút vốn của nhà đầu tư gia tăng sau đợt tăng giá cuối tháng 2/2026 đã tạo thêm áp lực bán. Đồng thời, đồng đô la Mỹ tăng giá và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao làm giảm sức hấp dẫn của vàng.
Trái ngược với thế giới, chỉ số giá vàng trong nước tháng 3/2026 lại tăng 1,54% so tháng trước. Nguyên nhân là do giá vàng được các doanh nghiệp kinh doanh điều chỉnh tăng dựa trên cung cầu thị trường nội địa và yếu tố tâm lý nhà đầu tư. So với cùng kỳ năm trước, chỉ số giá vàng tăng tới 82,77%.
Về giá đô la Mỹ, biến động trong nước diễn ra cùng chiều với thế giới. Chỉ số giá USD trên thị trường quốc tế đạt 99,29 điểm, tăng 2,03% so tháng trước. Xung đột vũ trang tại Trung Đông làm gia tăng nhu cầu nắm giữ USD như một tài sản an toàn. Việc Cục Dự trữ liên bang (FED) duy trì lãi suất điều hành ở mức 3,5%-3,75% cũng góp phần hỗ trợ đồng USD tăng giá. Trong nước, giá đô la Mỹ bình quân trên thị trường tự do quanh mức 26.315 VND/USD.
Áp lực lạm phát vẫn hiện hữu, cần thận trọng trong điều hành
Những diễn biến giá cả nêu trên đã tác động trực tiếp đến lạm phát cơ bản tháng 3/2026, làm chỉ số này tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 3,96% so cùng kỳ năm trước.
Bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê và Dịch vụ giá, Cục Thống kê, nhận định "áp lực lạm phát vẫn hiện hữu trong thời gian tới". Giá xăng dầu thế giới tăng, đặc biệt do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đã tác động rõ rệt đến mặt bằng giá trong nước.
Bà Oanh giải thích: "Giá xăng dầu tăng không chỉ tác động trực tiếp mà còn lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác như vận tải, sản xuất và dịch vụ, làm gia tăng chi phí đầu vào và tạo áp lực lên lạm phát theo hướng chi phí đẩy."
Để giảm thiểu tác động, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, chủ động và linh hoạt trong công tác điều hành giá xăng dầu, bám sát diễn biến giá thế giới và cung cầu trong nước. Việc điều hành theo chu kỳ kết hợp với sử dụng quỹ bình ổn giá đã góp phần giảm mức độ và tốc độ truyền dẫn của giá thế giới vào trong nước.
Tuy nhiên, áp lực lạm phát trong thời gian tới vẫn được dự báo từ một số yếu tố:
- Biến động giá năng lượng và hàng hóa cơ bản trên thế giới.
- Chi phí logistics và vận tải có xu hướng tăng.
- Việc điều chỉnh giá một số dịch vụ do Nhà nước quản lý, như dịch vụ y tế.
- Sự phục hồi của cầu tiêu dùng và du lịch.
Trước những thách thức này, bà Oanh cho rằng công tác điều hành giá cần được thực hiện một cách thận trọng và linh hoạt. Các giải pháp được đề xuất bao gồm:
- Theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu để có phương án điều hành phù hợp.
- Điều hành linh hoạt các công cụ chính sách như thuế, phí, lệ phí và quỹ bình ổn giá.
- Tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm soát kê khai niêm yết giá.
- Bảo đảm nguồn cung xăng dầu để kiểm soát chi phí logistics.
Với kinh nghiệm điều hành và các công cụ hiện có, bà Oanh tin tưởng rằng các yếu tố gây áp lực lạm phát sẽ tiếp tục được kiểm soát phù hợp nếu có sự phối hợp tốt trong việc thực hiện các giải pháp đề ra.
