Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thu hút dòng vốn đầu tư khổng lồ trên toàn cầu, với hàng nghìn tỷ USD đổ vào trung tâm dữ liệu, chip AI và các mô hình thế hệ mới. Tuy nhiên, tốc độ đầu tư quá nhanh khiến nhiều chuyên gia cảnh báo nguy cơ hình thành 'bong bóng AI'.
Dấu hiệu của bong bóng AI
Theo các chuyên gia, thị trường AI hiện có dấu hiệu tương tự hiện tượng bong bóng tài sản: giá trị doanh nghiệp công nghệ bị đẩy lên rất cao trong khi khả năng sinh lời chưa được chứng minh. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) nhận định làn sóng đầu tư AI đang tạo ra rủi ro mới cho hệ thống tài chính toàn cầu.
Ước tính, chỉ riêng 5 tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới sẽ chi khoảng 1.000 tỷ USD cho hạ tầng AI trong giai đoạn 2025-2026. Nhiều doanh nghiệp phải vay thêm vốn để theo kịp cuộc đua, dù hiệu quả sinh lời vẫn còn là dấu hỏi.
Rủi ro tài chính và áp lực hạ tầng
Các chuyên gia cho rằng điều đáng lo ngại không nằm ở bản thân công nghệ AI mà ở tốc độ và quy mô dòng tiền. Khi kỳ vọng vượt xa khả năng tạo lợi nhuận thực tế, nguy cơ điều chỉnh mạnh là hoàn toàn có thể, tương tự bong bóng dotcom đầu những năm 2000. Bên cạnh đó, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI làm gia tăng nhu cầu về chip bán dẫn, điện năng và hạ tầng kỹ thuật, tạo áp lực lên chi phí sản xuất và giá tiêu dùng.
Tác động đến thị trường Mỹ
Tại Mỹ, đầu tư vào AI đang được nhìn nhận như chu kỳ dài hạn, dòng tiền lan sang chuỗi cung ứng chip và trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo động lực cuộc đua đến từ tâm lý 'đầu tư trước để không bị bỏ lại', trong khi lợi nhuận chưa được kiểm chứng. Dòng tiền vẫn tập trung vào S&P 500 và Nasdaq, nhưng lợi nhuận chủ yếu từ số ít tập đoàn lớn.
Áp lực lên giá điện và đời sống
Ngày 3/7, PJM - đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ, phục vụ 67 triệu người - đã phải phát cảnh báo cắt giảm điện khẩn cấp do nắng nóng, trong khi hệ thống vốn chịu áp lực từ trung tâm dữ liệu AI và xe điện. Khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy 77% người Mỹ lo ngại giá điện tăng vì AI. Giá điện dân dụng trung bình tại Mỹ đã tăng khoảng 6% trong năm qua, gần 1/3 hộ gia đình dành hơn 5% thu nhập cho tiền điện.
Có thể thấy, nếu 'bong bóng AI' là câu chuyện về kỳ vọng của giới đầu tư, thì nhu cầu năng lượng của AI là bài toán thực tế hiện tại. Cuộc đua AI không chỉ diễn ra trên sàn chứng khoán hay phòng nghiên cứu, mà còn ở nhà máy điện, hệ thống truyền tải và trung tâm dữ liệu khổng lồ. Dòng vốn quyết định tốc độ phát triển, nhưng nguồn điện quyết định tính bền vững.
