Bộ Tài chính đề xuất lập hóa đơn tổng cho các dịch vụ có giao dịch lớn
Bộ Tài chính hiện đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi để hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020, vốn đã được sửa đổi một phần bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP. Mục tiêu chính của dự thảo này là điều chỉnh các quy định về hóa đơn và chứng từ, đặc biệt tập trung vào việc lập hóa đơn tổng cho một số ngành dịch vụ có tần suất giao dịch cao.
Chi tiết đề xuất mới về hóa đơn tổng
Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung các trường hợp được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng, căn cứ vào dữ liệu chi tiết từ hệ thống quản lý của đơn vị. Các dịch vụ này bao gồm:
- Dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, và dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử.
- Dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại từ các đơn vị phân phối điện.
- Dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim, và dịch vụ thương mại điện tử (bao gồm cả các hoạt động bưu chính và vận chuyển liên quan).
Điều kiện áp dụng là các đơn vị này phải có hệ thống phần mềm kiểm soát và quản lý chi tiết từng giao dịch, và người mua phải là cá nhân không kinh doanh. Ngoài ra, đối với kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi sử dụng phần mềm tính tiền, nếu đáp ứng đầy đủ thông tin như tên đơn vị, biển số xe, hành trình, cự ly, và tổng số tiền, thì cũng được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày.
Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và phải cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Trong trường hợp khách hàng có nhu cầu, đơn vị vẫn phải lập và giao hóa đơn riêng cho từng giao dịch.
Lý do và bối cảnh của đề xuất
Bộ Tài chính giải thích rằng, việc bổ sung quy định về hóa đơn tổng nhằm phù hợp với đặc thù hoạt động của các ngành có tần suất giao dịch lớn. Trước đây, Nghị định số 123/2020/NĐ-CP đã cho phép lập hóa đơn tổng cho một số dịch vụ, nhưng Nghị định số 70/2025/NĐ-CP sau đó đã bỏ quy định này, dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tiễn.
Số lượng hóa đơn điện tử phát sinh đã tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử do cơ quan thuế quản lý. Cụ thể, hệ thống này được thiết kế để tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, nhưng hiện nay con số thực tế đã lên đến khoảng 18 tỷ hóa đơn, gấp ba lần công suất dự kiến. Ước tính trong tương lai, số lượng có thể đạt 60 tỷ hóa đơn mỗi năm, gây nguy cơ quá tải nghiêm trọng và ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế toàn ngành.
Hơn nữa, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán hiện chưa đáp ứng được hạ tầng công nghệ thông tin để xuất hóa đơn riêng lẻ cho từng giao dịch đối với khách hàng cá nhân không kinh doanh. Việc bãi bỏ quy định lập hóa đơn tổng đã khiến doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí gia tăng, áp lực về nhân lực và lưu trữ dữ liệu, đặc biệt khi khách hàng thường không có nhu cầu lấy hóa đơn. Do đó, nhiều tập đoàn, doanh nghiệp và hiệp hội đã đề nghị khôi phục quy định này để giảm bớt gánh nặng và đảm bảo tính minh bạch.
Hiệu lực áp dụng và hỗ trợ doanh nghiệp
Về hiệu lực áp dụng, Bộ Tài chính cho biết nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là ngân hàng và công ty chứng khoán, chưa có đủ thời gian để chỉnh sửa hệ thống công nghệ thông tin theo yêu cầu của Nghị định số 70/2025/NĐ-CP. Để tạo điều kiện thuận lợi và tránh tăng gánh nặng tuân thủ, Bộ đã trình Chính phủ đề xuất cho phép các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện công nghệ được tiếp tục lập hóa đơn theo quy định mới từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực.
Quy định này không đặt ra trách nhiệm pháp lý mới hay tăng trách nhiệm vi phạm, mà nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, phù hợp với Điều 55 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15. Điều này thể hiện sự linh hoạt của cơ quan quản lý trong việc cân bằng giữa yêu cầu pháp lý và thực tiễn hoạt động kinh doanh.
