Xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 70,09 tỷ USD năm 2025: Thành tựu lớn nhưng thách thức về thương hiệu vẫn còn
Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam đạt 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước. Con số này không chỉ phản ánh sự tăng trưởng ấn tượng mà còn khẳng định vị thế của ngành nông nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Hàng hóa nông lâm thủy sản Việt Nam hiện đã có mặt tại hơn 190 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn cầu, với các thị trường chủ lực bao gồm châu Á, châu Mỹ và châu Âu.
Cơ cấu xuất khẩu đa dạng và mở rộng
Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục được mở rộng theo hướng đa dạng hóa ngành hàng. Cụ thể, nông sản đạt 37,25 tỷ USD, thủy sản đạt 11,32 tỷ USD và lâm sản đạt 18,5 tỷ USD. Nhiều mặt hàng chủ lực như cà-phê, rau quả, hạt điều, hồ tiêu, gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục duy trì quy mô lớn hoặc tăng trưởng mạnh mẽ cả về số lượng lẫn giá trị bình quân. Sự thành công này là minh chứng cho năng lực tổ chức sản xuất, khả năng thích ứng thị trường và sức chống chịu của ngành nông nghiệp Việt Nam trước những biến động phức tạp của kinh tế toàn cầu.
Thách thức trong việc nâng tầm thương hiệu
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thành tựu về kim ngạch chưa đồng nghĩa với vị thế tương xứng trong chuỗi giá trị toàn cầu. Một bộ phận không nhỏ nông sản Việt Nam vẫn tham gia thị trường ở phân khúc giá trị gia tăng thấp, thương hiệu quốc gia và ngành hàng chưa thực sự mạnh, khả năng chi phối giá cả và phân phối còn hạn chế.
"Chúng ta đã đi được một chặng đường dài về quy mô xuất khẩu, nhưng chặng đường về thương hiệu, tiêu chuẩn và quyền lực thị trường vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Nếu trước đây mục tiêu ưu tiên là mở cửa thị trường và tăng kim ngạch, thì nay mục tiêu cao hơn phải là nâng tầm vị thế nông sản Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu", ông Tiến nhấn mạnh.
Chuyển đổi số và kinh tế xanh: Chìa khóa để phát triển bền vững
Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, việc phát triển thị trường và thương hiệu nông sản Việt Nam phải trở thành nhiệm vụ chiến lược ở tầm quốc gia. Để đạt được mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD vào năm 2030, ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, thương hiệu, chuyển đổi số và năng lực thích ứng chủ động.
- Chuyển đổi số: Việc đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc và ra mắt hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản vào cuối năm 2025 là bước đi quan trọng nhằm nâng cao độ tin cậy của sản phẩm trên thị trường quốc tế.
- Kinh tế xanh: Xu hướng tiêu dùng bền vững, yêu cầu giảm phát thải và các chuẩn mực mới như ESG đang tái định hình luật chơi của thương mại toàn cầu. Sản phẩm nông sản cần chứng minh được tính bền vững thông qua dấu chân môi trường và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Những minh chứng thực tiễn đầy triển vọng
Ngành cà-phê Việt Nam là một ví dụ điển hình cho khả năng thích ứng và nâng cao giá trị xuất khẩu. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cà-phê đạt khoảng 8,36 tỷ USD, nhờ vào việc chủ động thích ứng với các quy định mới của thị trường EU như EUDR. Bên cạnh đó, Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long cũng cho thấy hiệu quả bước đầu rõ rệt, giúp giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận cho nông dân.
Tuy nhiên, các cơ chế như điều chỉnh carbon qua biên giới (CBAM) của EU, dự kiến có hiệu lực từ năm 2026, đặt ra thách thức mới. Điều này đòi hỏi ngành nông nghiệp Việt Nam phải xây dựng hệ thống theo dõi, báo cáo và giảm phát thải cho toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến và phân phối. Cạnh tranh trong tương lai sẽ không chỉ là giữa sản phẩm mà còn là giữa các chuỗi giá trị về tính minh bạch, bền vững và hiệu quả.
Như vậy, thành tựu xuất khẩu 70,09 tỷ USD năm 2025 là nền tảng quan trọng, nhưng để tiến xa hơn, ngành nông nghiệp Việt Nam cần tập trung vào việc xây dựng thương hiệu mạnh, áp dụng công nghệ số và thúc đẩy kinh tế xanh, từ đó nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
