Việt Nam tiên phong thế giới với dự án lúa gạo bền vững, ứng dụng robot AI diệt cỏ
Ngày 3/3 vừa qua, tại Hà Nội, một bước tiến quan trọng trong nông nghiệp đã được thực hiện khi Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Tập đoàn Lộc Trời và CTCP NewGreen ký kết Biên bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến trong canh tác lúa. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ hướng tới các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs) – JICA BIZ do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) triển khai, nhằm giải quyết các thách thức kinh tế - xã hội tại các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam.
Robot Aigamo: Giải pháp công nghệ cho nông nghiệp xanh
Theo nội dung MoU, Lộc Trời sẽ bố trí địa điểm để NewGreen thử nghiệm robot vịt Aigamo, một thiết bị AI có khả năng ức chế cỏ dại mà không cần dùng thuốc bảo vệ thực vật. Robot này được trang bị cánh khuấy để đảo trộn nước và bùn, ngăn ánh sáng tiếp xúc với cỏ dại, đồng thời thúc đẩy phát triển vi khuẩn hiếu khí, góp phần giảm phát thải khí methane từ ruộng lúa. Hơn nữa, robot vận hành bằng động cơ sử dụng tấm pin năng lượng mặt trời và pin lưu trữ, tích hợp GPS và AI cho phép tự động vận hành trong phạm vi ruộng được thiết lập và ghi lại dữ liệu hoạt động.
Thí nghiệm tại 36 địa điểm tại Nhật Bản cho thấy lượng cỏ dại – thách thức lớn nhất trong canh tác lúa hữu cơ – đã giảm trung bình 58%, trong khi năng suất tăng trung bình 10%. Lộc Trời cũng nhận định robot này có triển vọng kiểm soát ốc bươu vàng. Sau khi thử nghiệm ở Việt Nam, thiết bị có thể được cải tiến để phù hợp với đặc điểm thổ nhưỡng và điều kiện sản xuất lúa tại miền Tây.
Bối cảnh và ý nghĩa của dự án
Việc ký kết diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi xanh ngành lúa gạo, đặc biệt là thực hiện Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến năm 2030, được Chính phủ phê duyệt tháng 11/2023. Đây được coi là bước đi quan trọng thể hiện quyết tâm chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp theo hướng bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu.
Tháng 11/2023, Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại ĐBSCL đến năm 2030. Dự án đã đạt nhiều kết quả tích cực sau hơn 2 năm thực hiện. Ngày 13/7/2025, tại Cần Thơ, Thủ tướng nhấn mạnh "vạn sự khởi đầu nan" và khẳng định đây là chương trình 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đầu tiên trên thế giới.
Theo người đứng đầu Chính phủ, đề án có ý nghĩa lớn trong việc chủ động, tích cực bảo đảm an ninh lương thực cho Việt Nam và các đối tác trên thế giới, ổn định đầu ra, đồng thời tránh tình trạng "được mùa mất giá, được giá mất mùa" với lúa gạo Việt Nam, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả canh tác.
Tiềm năng và triển vọng thị trường
Giữa năm 2025, 500 tấn gạo phát thải thấp trong Đề án 1 triệu ha lúa chính thức được xuất khẩu sang Nhật Bản dưới tên thương hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp, với mức giá đạt 820 USD/tấn, cao gấp đôi so với giá gạo 5% tấm của Việt Nam tại thời điểm đó. Đây là minh chứng cho thấy tiềm năng thị trường của gạo phát thải thấp, khi các tiêu chuẩn bền vững đang dần trở nên bắt buộc.
Theo các chuyên gia của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), gạo là nguồn lương thực chính đối với hơn 3,5 tỷ người, tương đương gần một nửa dân số thế giới, và cung cấp khoảng 20% nguồn cung năng lượng trong bữa ăn toàn cầu. Trong những năm qua, Việt Nam luôn giữ vững thành tích là một trong ba quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, cùng với Ấn Độ và Thái Lan.
JICA kỳ vọng rằng, nghiên cứu thí điểm sẽ giúp đưa công nghệ Nhật Bản vào hỗ trợ nâng cao năng suất, ứng dụng nông nghiệp thông minh và thúc đẩy canh tác ít phát thải tại Việt Nam. Theo nội dung MoU, Lộc Trời, NewGreen và Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ tiếp tục phối hợp thử nghiệm mô hình và hoàn thiện quy trình canh tác dựa trên hệ thống robot vịt, hướng tới mục tiêu sản xuất, lắp ráp và phổ biến công nghệ này tại Việt Nam, từ đó góp phần mở rộng diện tích lúa chất lượng cao và bền vững.
