Tu Mơ Rông ươm mầm cà phê chất lượng cao, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững
Ngay từ những ngày đầu năm 2026, cấp ủy và chính quyền xã Tu Mơ Rông đã khởi động nhiều hoạt động lao động, sản xuất gắn liền với chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc Xơ Đăng xây dựng các vườn cà phê chất lượng cao. Những chương trình thiết thực mang tên “ươm mầm xanh” đang góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế bền vững tại các làng đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.
Cùng nhau ươm mầm cà phê sau Tết truyền thống
Sau những ngày vui Tết cổ truyền, các thôn, làng vùng cao Tu Mơ Rông đã đồng loạt ra quân lao động và sản xuất. Hiện nay, Tu Mơ Rông sở hữu 13 vườn ươm cây giống phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Tại vườn ươm trung tâm, những khoảnh cà phê non xanh mướt đang từng ngày vươn lên mạnh mẽ. Trên các luống ươm, hàng nghìn cây cà phê giống với chiều cao từ 5 đến 7 cm sinh trưởng đồng đều; cây con khỏe mạnh, thân lá thẳng tắp và đẫm sương sớm của cao nguyên.
Sau ba tháng ươm giống cẩn thận, khoảng 300.000 cây cà phê đã được chuyển từ vườn ươm trung tâm về các vườn ươm tại thôn để tiến hành đóng bầu, chuẩn bị cho vụ trồng mới. Từ sáng sớm, hơn 300 người bao gồm nông dân, cán bộ và học sinh đã tập trung tại thôn Ngọc Leang cùng nhiều thôn khác, tham gia đóng bầu cà phê catimor (cà phê chè) để chuẩn bị cho đợt trồng trọt sắp tới.
Dưới sự hướng dẫn tận tình của cán bộ kỹ thuật, các tổ và nhóm làm việc hiệu quả trên từng khoảnh đất trong vườn ươm. Những bầu đất vàng tơi xốp, giàu dinh dưỡng được sắp xếp ngay ngắn, sẵn sàng cho cây giống bén rễ và phát triển. Cùng với người dân trong làng, anh A Ai ở thôn Ngọc Leang tham gia đóng bầu với sự cẩn trọng, nhẹ nhàng đặt từng cây con vào bầu đất.
Anh A Ai chia sẻ: “Gia đình tôi có hơn một sào đất vườn, năm nay quyết định trồng cà phê để tăng thu nhập. Tham gia lao động cùng bà con vừa vui, vừa học thêm cách chăm sóc vườn cây cho hiệu quả cao hơn”. Các hộ dân và cán bộ xã chia thành nhiều nhóm, phối hợp nhịp nhàng trong từng công đoạn. Những khay cây được chuyền tay liên tục, giúp rút ngắn thời gian thao tác đáng kể.
Cán bộ nông nghiệp trực tiếp giám sát và hỗ trợ để đảm bảo đúng quy trình kỹ thuật; người lớn nhiệt tình hướng dẫn học sinh từng động tác, tránh làm tổn thương bộ rễ non nớt của cây. Không khí lao động đầu năm vì thế thêm phần rộn ràng và phấn khởi. Chỉ trong những ngày đầu xuân, toàn bộ bầu cà phê giống đã được hoàn thành một cách xuất sắc.
Mở rộng vùng nguyên liệu miền núi với định hướng chiến lược
Là một xã vùng sâu, vùng xa với khoảng 95% số dân là người Xơ Đăng, điều kiện sản xuất nông nghiệp ở Tu Mơ Rông vẫn còn không ít khó khăn. Xác định mục tiêu lâu dài là nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng sống cho người dân, xã tập trung phát triển các mô hình kinh tế có giá trị cao như dược liệu, cà phê và cây ăn quả.
Theo kế hoạch chi tiết, địa phương phấn đấu trồng mới 350 ha cây lâu năm, 50 ha sâm Ngọc Linh và 200 ha cà phê chất lượng cao. Để người dân từng bước làm chủ kinh tế hộ gia đình và mở rộng diện tích canh tác, chính quyền xã tổ chức nhiều chương trình và hoạt động sát thực tế nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp.
Các hoạt động sản xuất được đưa về tận thôn, làng, giúp người dân trực tiếp thực hành kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, nâng cao tay nghề ngay trên ruộng vườn của mình. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tu Mơ Rông, ông Dương Đăng Khoa, cho biết: Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ cán bộ tập trung triển khai các giải pháp hỗ trợ phát triển kinh tế, với trọng tâm là xây dựng vườn cây có giá trị cao.
Từ nguồn xã hội hóa và sự đóng góp tích cực của cán bộ, địa phương chủ động mua hạt giống và tổ chức ươm cây giống để cấp phát cho người dân phục vụ sản xuất. Ông Khoa nhấn mạnh: “Trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục vận chuyển 830.000 cây giống còn lại từ vườn ươm trung tâm về đóng bầu tại 12 thôn, đảm bảo phân bổ đồng đều. Chúng tôi kỳ vọng các vườn cà phê sẽ sinh trưởng ổn định, từng bước hình thành vùng nguyên liệu chất lượng cao”.
Tiềm năng và tác động tích cực đến phát triển kinh tế bền vững
Vùng cao Tu Mơ Rông sở hữu nhiều tiềm năng phát triển vùng nguyên liệu cà phê, cây ăn trái, dược liệu và sâm Ngọc Linh. Trước đây, việc trồng cà phê còn nhỏ lẻ và giống không đồng nhất, dẫn đến năng suất thấp. Vì vậy, các chương trình hỗ trợ giống tốt kết hợp với hướng dẫn kỹ thuật đã giúp người dân chuyển sang canh tác bài bản và chuyên nghiệp hơn.
Hoạt động đóng bầu và ươm cây cũng được xem như một đợt tập huấn thực tế, giúp người dân nắm chắc quy trình và từng bước tự chủ nguồn giống. Thông qua các phong trào thi đua sản xuất, người dân từng bước chủ động nguồn giống, mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng nông sản và tìm hiểu thị trường tiêu thụ.
Phương thức “cầm tay chỉ việc” góp phần thay đổi tư duy và nâng cao ý thức tự chủ trong sản xuất. Chị Y Khương, một người dân xã Tu Mơ Rông, chia sẻ: “Khi nắm vững kỹ thuật chăm sóc cây giống, vườn cà phê hay cây ăn trái, bà con sẽ chủ động hơn trong phát triển kinh tế gia đình”.
Vùng nguyên liệu đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế miền núi, tạo sinh kế bền vững thông qua việc hình thành chuỗi giá trị nông-lâm nghiệp. Qua đó, giúp tận dụng lợi thế địa phương, thu hút đầu tư và bảo tồn hệ sinh thái, góp phần xóa đói và giảm nghèo hiệu quả.
Ở vùng cao tỉnh Quảng Ngãi, vùng nguyên liệu cà phê chất lượng cao được kỳ vọng đóng vai trò then chốt trong xóa đói giảm nghèo, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển kinh tế bền vững. Qua đó, giúp nâng cao thu nhập cho người dân, xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng và thúc đẩy xuất khẩu.
Xã Tu Mơ Rông đặt mục tiêu đến năm 2030 thu ngân sách đạt 50 tỷ đồng mỗi năm và thu nhập bình quân đầu người đạt 63 triệu đồng. Cùng với việc mở rộng diện tích, địa phương hướng đến xây dựng vùng cà phê chất lượng cao theo quy trình đồng bộ, từng bước hình thành thương hiệu riêng biệt. Khi cây cà phê trở thành trụ cột sinh kế, các làng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ có thêm cơ hội thoát nghèo và vươn lên ổn định cuộc sống.
