Trung Quốc định hình thị trường gạo châu Á, Việt Nam tăng cường xuất khẩu
Theo báo cáo mới nhất từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), Trung Quốc đang khẳng định vị thế như một động lực trọng yếu trên thị trường gạo châu Á, chủ yếu nhờ vào nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh. Cụ thể, nhập khẩu gạo của quốc gia này đã phục hồi ấn tượng trong năm 2025, đạt mức khoảng 3 triệu tấn, tạo ra làn sóng mới cho các nhà xuất khẩu trong khu vực.
Việt Nam vươn lên vị trí thứ hai trong cung cấp gạo cho Trung Quốc
Trong bối cảnh đó, Myanmar tiếp tục dẫn đầu với tư cách là thị trường cung cấp lớn nhất nhờ vào mức giá cạnh tranh cao. Tuy nhiên, Việt Nam đã có bước tiến đáng kể khi giữ vững vị trí nhà cung cấp gạo lớn thứ hai cho Trung Quốc, với khối lượng xuất khẩu đạt khoảng 700.000 tấn, tăng gấp 2,5 lần so với năm 2024. Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch VFA, nhấn mạnh rằng Trung Quốc là một trong những "điểm sáng" quan trọng trong bức tranh xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2025, đặc biệt khi các thị trường truyền thống như Philippines và Indonesia đều ghi nhận sự sụt giảm nghiêm trọng về kim ngạch.
Ông Nam cũng chỉ ra rằng thị trường này mang tiềm năng lớn cho năm 2026, nhưng đồng thời cảnh báo về tính dễ biến động do khả năng chuyển đổi nhà cung cấp dựa trên yếu tố giá cả. Do đó, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải năng động, linh hoạt và cập nhật thông tin thương mại một cách nhanh chóng để duy trì lợi thế cạnh tranh.
Việt Nam mở rộng sang thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc
Song song với đó, Việt Nam đã đạt được thành tựu đáng chú ý khi vươn lên trở thành nhà cung cấp gạo lớn thứ 7 cho thị trường Nhật Bản. Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi những tấn gạo đầu tiên mang nhãn hiệu "Gạo Việt xanh, phát thải thấp" được xuất khẩu thành công sang Nhật Bản, mở ra cánh cửa tiếp cận thị trường chất lượng cao với tiêu chuẩn nghiêm ngặt hàng đầu thế giới.
Ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An, chia sẻ rằng năm 2026, công ty sẽ tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang Nhật Bản, do nhu cầu tại đây vẫn còn khá lớn, đặc biệt là đối với các loại gạo đặc sản và gạo xanh phát thải thấp. Mặc dù khối lượng xuất khẩu vào Nhật Bản không quá lớn, nhưng chủ yếu là gạo thơm, mang lại lợi thế về giá trị gia tăng cao, phản ánh xu hướng chung của ngành là tập trung vào chất lượng thay vì số lượng.
Theo thông tin từ VFA, nhập khẩu gạo khu vực tư nhân của Nhật Bản năm 2025 đã tăng 95 lần so với năm 2024, đạt 96.834 tấn, nguyên nhân chính là do nguồn cung nội địa thắt chặt và giá cả đạt mức cao kỷ lục, buộc các doanh nghiệp thực phẩm, nhà hàng và người tiêu dùng chuyển sang sử dụng gạo nhập khẩu. Dự báo, nhu cầu nhập khẩu của Nhật Bản sẽ tiếp tục tăng, tạo cơ hội cho nhiều quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.
Đối với thị trường Hàn Quốc, bảng cân đối cung-cầu gạo mới nhất từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) cho thấy triển vọng niên vụ 2025/2026 nhìn chung ổn định. Sản lượng gạo xay xát dự kiến đạt 3,54 triệu tấn, trong khi lượng tiêu thụ dự báo là 3,86 triệu tấn, chủ yếu đến từ nhu cầu của ngành thực phẩm chế biến. Với lợi thế về vị trí địa lý và các hiệp định thương mại tự do, gạo Việt Nam có nhiều khả năng thâm nhập sâu hơn vào thị trường này.
Triển vọng thị trường gạo toàn cầu và chiến lược của Việt Nam
Năm 2026, thương mại gạo quốc tế dự báo đạt 60,6 triệu tấn, với tồn kho cuối kỳ toàn cầu niên vụ 2025/2026 được dự báo ở mức 217,7 triệu tấn. Theo báo cáo Chỉ số giá gạo toàn cầu (FARPI) tháng 2/2026 của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc (FAO), giá gạo toàn cầu tăng nhẹ vào đầu năm 2026, chủ yếu do nhu cầu mạnh đối với các loại gạo thơm. Tuy nhiên, mức giá này vẫn thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025, do nguồn cung dồi dào và giao dịch trầm lắng tại hầu hết các nước xuất khẩu lớn.
Hiện tại, giá xuất khẩu gạo 5% tấm của Việt Nam, Thái Lan và Pakistan đều ở mức thấp, lần lượt là 364 USD/tấn, 385 USD/tấn và 367 USD/tấn. Trong bối cảnh mặt bằng giá gạo thế giới khó có khả năng tăng mạnh trong ngắn hạn, việc duy trì kim ngạch đòi hỏi phải mở rộng và tái cơ cấu thị trường tiêu thụ để phân tán rủi ro và khai thác các phân khúc có giá trị cao hơn.
Do đó, bên cạnh việc giữ vững các thị trường chủ lực, việc mở rộng hiện diện tại các thị trường còn dư địa tăng trưởng, như Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc, trở thành yêu cầu chiến lược quan trọng đối với ngành lúa gạo Việt Nam. Đây là những thị trường có sức mua lớn và cấu trúc tiêu dùng đa dạng, đặc biệt là ở các dòng gạo thơm và gạo chế biến giá trị cao, hứa hẹn mang lại nhiều cơ hội phát triển bền vững trong tương lai.
