Bộ Tài chính đề xuất nâng trần hỗ trợ bảo hiểm nông nghiệp, mở rộng đối tượng thụ hưởng
Bộ Tài chính đang tích cực xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 58/2018/NĐ-CP về bảo hiểm nông nghiệp (BHNN). Động thái này nhằm mở rộng phạm vi và tăng cường mức hỗ trợ cho các đối tượng tham gia, hướng tới việc khuyến khích đông đảo nông dân và doanh nghiệp tham gia BHNN thay vì chỉ tập trung vào nhóm hộ nghèo, cận nghèo như trước đây.
Điều chỉnh mức hỗ trợ phí bảo hiểm
Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất những thay đổi đáng kể về mức hỗ trợ phí BHNN. Cụ thể, cá nhân sản xuất nông nghiệp thuộc diện hộ nghèo sẽ được hỗ trợ tối đa 95% phí bảo hiểm, tăng 5% so với mức hiện hành. Đáng chú ý, cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo – nhóm trước đây chỉ được hỗ trợ 20% – sẽ được nâng mức hỗ trợ lên 50%. Đồng thời, các tổ chức sản xuất nông nghiệp được đề xuất hỗ trợ 30% phí bảo hiểm, tăng 10% so với trước.
Bộ Tài chính cho biết, trên cơ sở đề xuất của UBND các tỉnh, thành phố, tổng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước ước tính khoảng 151,8 tỷ đồng/năm. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng, tạo “đòn bẩy” cho khu vực nông nghiệp - nông thôn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp.
Mở rộng đối tượng và loại hình bảo hiểm
Không chỉ tăng mức hỗ trợ, dự thảo còn đề xuất mở rộng đối tượng được bảo hiểm. Bên cạnh 3 nhóm hiện hành gồm cây trồng (như lúa, cao su, hồ tiêu, điều, cà phê, cây ăn quả, rau), vật nuôi (trâu, bò, lợn, gia cầm) và nuôi trồng thủy sản (tôm sú, tôm thẻ chân trắng, cá tra), Bộ Tài chính đề xuất bổ sung các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản chủ lực của từng địa phương. Điều này giúp chính sách trở nên linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù sản xuất vùng miền.
Nếu được thông qua, các đề xuất mới không chỉ góp phần gia tăng tỷ lệ tham gia bảo hiểm, mà còn thể hiện rõ vai trò “bà đỡ” của Nhà nước trong việc bảo vệ sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân.
Đề xuất cho vay để mua bảo hiểm
Một điểm mới đáng chú ý khác trong dự thảo là đề xuất cho phép tổ chức tín dụng cung cấp khoản vay để các tổ chức, cá nhân sản xuất nông nghiệp đóng phần phí bảo hiểm ngoài phần được ngân sách hỗ trợ. Hợp đồng bảo hiểm có thể được coi là một phần tài sản bảo đảm cho khoản vay (nếu có).
Theo Bộ Tài chính, quy định này mang ý nghĩa an sinh xã hội rõ nét, đồng thời tạo điều kiện để nông dân không bị “rào cản” tài chính khi tham gia BHNN. Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào thời tiết, dịch bệnh và biến động thị trường, việc có thêm “tấm lá chắn” bảo hiểm sẽ giúp người dân yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất.
Thách thức và kinh nghiệm quốc tế
Đánh giá về quá trình thực hiện thời gian qua, Bộ Tài chính cho biết dù đã rút ra nhiều kinh nghiệm sau giai đoạn thí điểm 2011-2013, BHNN vẫn là một sản phẩm mới, phức tạp. Không chỉ nông dân mà ngay cả đội ngũ cán bộ thực thi chính sách ở cơ sở cũng còn lúng túng trong tổ chức triển khai. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận nông dân về vai trò, ý nghĩa của BHNN còn hạn chế, với tâm lý “trông chờ hỗ trợ sau thiên tai” vẫn tồn tại, khiến tỷ lệ tham gia chưa cao.
Về phía doanh nghiệp bảo hiểm, BHNN được đánh giá là nghiệp vụ phức tạp, rủi ro cao do đặc thù thiên tai, dịch bệnh diễn biến khó lường. Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp phải có năng lực tài chính mạnh, đội ngũ cán bộ giàu kinh nghiệm, mạng lưới phân phối rộng và cần sự tham gia của nhà tái bảo hiểm quốc tế cùng sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương.
Bộ Tài chính cũng chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, cho thấy nhiều quốc gia có mức hỗ trợ phí bảo hiểm tương đương hoặc cao hơn Việt Nam. Chẳng hạn, tại Mỹ, Nhà nước hỗ trợ khoảng 69% phí; Canada 66%; Tây Ban Nha và Nhật Bản khoảng 50%. Không chỉ dừng ở hỗ trợ phí, Chính phủ các nước còn triển khai nhiều chính sách đi kèm như hỗ trợ chi phí quản lý cho doanh nghiệp bảo hiểm, nhận tái bảo hiểm, hoặc cung cấp miễn phí hợp đồng bảo hiểm năng suất thiên tai cơ bản cho toàn bộ diện tích cây trồng.
Số liệu thực tế và triển vọng
Theo số liệu của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) giai đoạn 2019-2024, có 4 địa phương triển khai chính sách hỗ trợ BHNN, bao gồm Nghệ An, Thái Bình đối với cây lúa; Hà Giang, Bình Định đối với vật nuôi trâu, bò. Tổng số hộ nông dân/tổ chức sản xuất tham gia bảo hiểm hơn 20.000 hộ, với tổng giá trị được bảo hiểm 217 tỷ đồng và tổng số phí bảo hiểm gần 9,5 tỷ đồng (trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ là 8,02 tỷ đồng).
Nhìn chung, các đề xuất mới của Bộ Tài chính hứa hẹn mang lại sự thay đổi tích cực, giúp BHNN trở thành công cụ hữu hiệu bảo vệ nông dân trước những rủi ro ngày càng gia tăng trong sản xuất nông nghiệp.
