Nông Dân Vùng Cao Vượt Khó, Dẫn Dắt Cộng Đồng Bằng Kinh Tế Số
Giữa những đỉnh núi quanh năm mây phủ, một cuộc cách mạng lặng lẽ nhưng đầy sức mạnh đang diễn ra. Những bàn tay vốn chỉ quen cầm cuốc, tra ngô nay đang lướt chạm trên màn hình điện thoại thông minh. Từ những ám ảnh của cái nghèo và định kiến, những nông dân của các cộng đồng thiểu số đã bước qua nỗi sợ hãi để viết nên câu chuyện đầy cảm hứng trên không gian số.
Khi Bản Làng Lên Sóng: Hành Trình Từ Nghèo Khó Đến Tự Tin
Trong cuộc cách mạng số ở vùng cao, trước khi trở thành những “ngôi sao livestream” hay những người dẫn dắt cộng đồng, những người nông dân ấy đã bước ra từ bóng tối của sự nghèo túng và nỗi sợ hãi bủa vây. Họ đã đi qua cái “tận khổ” để rồi trở thành những ngọn đèn soi sáng con đường đổi đời cho cả bản làng.
Ma Thị Chú: Từ Ký Ức Đói Nghèo Đến Giảng Viên Kinh Tế Số
Nhắc đến Ma Thị Chú ở Lào Cai, người ta nghĩ ngay đến một giảng viên kinh tế số tự tin, người vừa kết thúc khóa học “Bí mật triệu view” tại Hà Nội. Nhưng để có một Ma Thị Chú bản lĩnh như hôm nay, chị đã phải đi qua những năm tháng tuổi thơ đói ăn, thiếu mặc. Ký ức của Chú là những bữa mèn mén khô khốc và những trận đòn roi vô cớ từ người bố say rượu.
Hành trình kinh tế số của Chú bắt đầu từ sự liều lĩnh khi dịch Covid-19 ập đến. Đứng trước ống kính livestream, Chú từng run đến mức không thốt nên lời, tiếng Kinh còn chưa sõi. Nhưng chị không lùi bước, tự học từng chút một, từ cách cắt ghép video đến cách “bắt trend” trên mạng xã hội.
Giờ đây, Ma Thị Chú không còn chỉ là cô gái Mông bán hàng online. Chị đã trở thành một chuyên gia, một “giảng viên” thực thụ, lặn lội 40-100 cây số qua những cung đường đèo dốc để dạy chị em ở Điện Biên, và tự tin đứng lớp giữa thủ đô Hà Nội. Chú tâm sự: “Dạy xong ở xã này lại di chuyển đến xã khác, mệt lắm chứ, nhưng nhìn ánh mắt háo hức của chị em khi lần đầu có đơn hàng, mình lại thấy mình của ngày xưa. Mình phải dắt họ đi cùng.”
Vừ Thị Xia: Dám Bán Đường Lui Để Mở Lối Tương Lai
Nếu Ma Thị Chú là sự quyết liệt bùng nổ, thì Vừ Thị Xia ở Sìn Hồ, Lai Châu lại là biểu tượng của sự nhẫn nại vượt qua bóng tối định kiến. Xia lấy chồng khi còn quá trẻ, cuộc đời chị vốn đã được vạch sẵn một lộ trình: sinh con, làm nương, và già đi trong sự thiếu thốn.
Khi chồng chị vay nợ mua chiếc điện thoại 900.000 đồng tặng vợ, Xia đã giận dữ và sợ hãi. Nhưng chiếc điện thoại “vỡ nợ” ấy lại chính là chiếc phao cứu sinh của đời mình. Quyết định đắt giá nhất trong cuộc đời Xia chính là khoảnh khắc chị “chơi một canh bạc” với số phận: bán sạch đàn lợn giống - tài sản quý giá nhất - để lấy 4 triệu đồng xuống Hà Nội học kinh doanh số.
Thế nhưng, rào cản lớn nhất của Xia không phải là các thuật toán phức tạp, mà là những lời xì xào của dân bản. Khi chị cầm điện thoại ra ruộng khoai sâm đất quay video, có người bảo chị “bày trò theo trai mạng”, có người cười nhạo chị “sống giữa rừng mà đòi làm diễn viên”. Những câu nói ấy khiến lòng Xia như bị xát muối, nhưng chị không bỏ cuộc.
Sự quyết liệt ấy đã được đền đáp. Khi chị cùng chị gái Vừ Thị Chứ bắt đầu chiến dịch “Sìn Hồ vươn mình”, hai chị em livestream ngay tại ruộng khoai, và phiên livestream mang về doanh thu 100 triệu đồng. Từ người phụ nữ phải bán lợn lấy tiền đi học, nay chị đã có thể lo cho con học hành, mua xe máy và dẫn dắt cả bản làng cùng làm.
Bà Đặng Thị Thơ: Ngọn Hải Đăng Giữa Non Cao
Nhắc đến câu chuyện về sự dẫn dắt cộng đồng, không thể thiếu bà Đặng Thị Thơ ở Lạng Sơn. Ở tuổi 55, cái tuổi mà nhiều người chỉ làm cầm chừng, bà Thơ lại chọn cách khởi nghiệp không ít gian nan. Khi bà xây dựng kênh “Cô Thơ ơi 68”, những lời mỉa mai “già rồi còn làm trò” xuất hiện khắp nơi.
Thời gian đầu, có những lần livestream không một ai xem, bà vừa livestream vừa cố chặn cơn nghèn nghẹn. Bà khổ vì xót xa cho những quả na núi đá Chi Lăng ngon ngọt là thế nhưng bị thương lái ép giá rẻ như cho. Nhưng gừng càng già càng cay, bà Thơ đã xung phong đi học kiến thức số, rồi tự mày mò học cách chụp ảnh, cách nói trước ống kính từ những người trẻ.
Giờ đây, ở tuổi 59, bà Thơ là thủ lĩnh của cả một cộng đồng bán hàng số tại địa phương. Bà hạnh phúc không phải vì mình giàu lên, mà vì thấy những người em, người cháu trong bản đã bắt đầu biết “chốt đơn”, biết đóng thùng hàng “xịn”. Sự thấu cảm của một người đã đi qua gần hết đời người khiến lời “chỉ đường, mở lối” của bà có sức nặng, gắn kết cả bản làng thành một khối trên không gian mạng.
Kết Luận: Những Người Kiến Tạo Tương Lai Cho Vùng Cao
Ma Thị Chú, Vừ Thị Xia hay bà Đặng Thị Thơ không chỉ dừng lại ở việc làm giàu cho bản thân. Sau khi vượt qua cái “tận khổ”, họ đều quay lại nắm lấy tay những người cùng cảnh ngộ. Những lớp học của Chú từ Điện Biên đến Hà Nội, những nhóm cộng đồng của Xia tại Sìn Hồ, hay nhóm nông dân ở xã Cai Kinh của bà Thơ chính là những hạt nhân của nền kinh tế số vùng cao.
Họ đã biến những trải nghiệm khó khăn, những năm tháng nghèo khổ và sự dèm pha của định kiến thành bài học quý giá để dẫn dắt cộng đồng. Ở đó, họ không chỉ dạy nhau cách dùng điện thoại, họ dạy nhau sự tự tin, dạy nhau cách đứng thẳng lưng trong thời đại mới. Họ là minh chứng sống động nhất cho việc: Khi người nông dân vùng cao làm chủ được công nghệ bằng sự chân thành và nghị lực phi thường, họ không chỉ thoát nghèo mà còn trở thành những người kiến tạo tương lai cho cả một vùng đất.
Những “ngọn hải đăng” ấy vẫn đang hằng ngày rực sáng giữa non cao sương mù, soi sáng một con đường mới - con đường mà ở đó, người nông dân vùng cao không còn là người đứng bên lề, mà là chủ nhân thực sự của vận mệnh mình trong kỷ nguyên số.
