Nông dân Ninh Thuận làm giàu từ nho không hạt và du lịch trải nghiệm
Dẫn chúng tôi đi tham quan khu vườn nho xanh mướt, anh Nguyễn Đình Trí chia sẻ về những khó khăn trong quá khứ. Trước đây, việc sản xuất nho hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết, chỉ cần một trận mưa trái mùa cũng có thể khiến cả vụ mùa thất thu nặng nề. Trước tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, anh đã quyết định đầu tư hệ thống nhà màng, lưới che và áp dụng quy trình canh tác sinh học tiên tiến nhằm ổn định năng suất, giảm thiểu rủi ro. Nhờ đó, lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng đã giảm đáng kể, tạo ra môi trường canh tác an toàn và bền vững hơn.
Bước ngoặt từ giống nho không hạt
Năm 2021, anh Trí nhận được sự hỗ trợ quý báu từ Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển nông nghiệp Nha Hố về giống cây và chuyển giao kỹ thuật canh tác. Từ bước khởi đầu này, anh mạnh dạn trồng thử nghiệm giống nho không hạt NH04-102. Từng cây nho con được xuống giống, ghép cành và chăm sóc tỉ mỉ theo hướng hữu cơ sinh học. Sau gần một năm kiên trì với nhiều thử thách, đến tháng 4/2023, vườn nho đã cho lứa quả đầu tiên, đánh dấu việc trồng thành công giống nho móng tay đen trên vùng đất nắng gió Ninh Thuận.
Những chùm nho nặng từ 300 đến 500 gram, quả thon dài như ngón tay, khi chín chuyển sang màu tím đậm bắt mắt. Vị ngọt thanh, giòn và đặc biệt không có hạt đã nhanh chóng chinh phục thị trường. “Từ hơn 2,5 sào ban đầu, tôi đã mở rộng lên 4,5 sào, đồng thời phát triển thêm nhiều giống nho mới như hồng Nhật, mẫu đơn… Các giống nho mới cho giá trị kinh tế cao gấp 3-4 lần so với giống truyền thống, giá bán tại vườn dao động từ 120 nghìn đến 250 nghìn đồng/kg”, anh Trí cho biết với niềm tự hào.
Khai thác giá trị gia tăng từ du lịch trải nghiệm
Không dừng lại ở sản xuất, anh Trí còn từng bước khai thác giá trị gia tăng từ cây nho. Những sản phẩm không đạt tiêu chuẩn thương phẩm được tận dụng để chế biến thành rượu và nước ép, phục vụ nhu cầu của du khách. Từ đó, mô hình vườn nho kết hợp du lịch trải nghiệm đã hình thành và ngày càng thu hút đông đảo du khách. Vào những ngày cuối tuần thứ 7 và chủ nhật, bình quân mỗi ngày nơi đây đón từ 500 đến 700 lượt khách tham quan.
Chia sẻ sau chuyến tham quan, anh Trần Minh Tuấn, một du khách từ Thành phố Hồ Chí Minh, cảm nhận: “Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là những giàn nho sai trĩu quả mà còn là cách người nông dân làm du lịch rất bài bản và thân thiện. Du khách được hướng dẫn tận tình, có thể tự tay thu hoạch, chụp ảnh và tìm hiểu quy trình trồng nho. Đây là trải nghiệm khác biệt so với những điểm du lịch thông thường, vừa gần gũi với thiên nhiên, vừa giúp hiểu thêm về giá trị của nông sản Việt”.
Lan tỏa mô hình và định hình vùng trồng nho chất lượng
Từ một hộ sản xuất nhỏ lẻ, mô hình của anh Trí đang góp phần định hình vùng trồng nho chất lượng, gắn kết chặt chẽ với phát triển du lịch. Anh không ngần ngại chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ giống và kỹ thuật cho các hộ dân xung quanh. Đến nay, khoảng 10-15 hộ trong thôn đã tham gia phát triển mô hình trồng nho theo hướng mới. Việc hình thành tổ hợp tác cũng đang từng bước giúp kết nối đầu ra, tạo sự ổn định cho người sản xuất.
Thực tiễn cho thấy, khi người nông dân chủ động đổi mới tư duy, nông nghiệp không chỉ dừng lại ở sinh kế mà có thể trở thành ngành kinh tế bền vững. Từ vùng đất khô hạn bậc nhất cả nước, những cách làm mới, bài bản theo hướng công nghệ, tiêu chuẩn hóa và gia tăng giá trị đang góp phần định hình diện mạo mới cho vùng trồng nho lâu đời ở tỉnh Khánh Hòa ngày nay.
Nho móng tay đen cho thu hoạch quanh năm, nhưng các thời điểm tháng 4, tháng 8 và tháng 12 là ba vụ chính với sản lượng cao nhất. Đặc biệt, tháng 4 được xem là mùa nho đẹp nhất trong năm, khi quả sai trĩu, chất lượng đồng đều, thuận lợi cho hoạt động tham quan và trải nghiệm của du khách.
