Nghề Muối Bạc Liêu: Hơn Một Thế Kỷ Gắn Bó Với Mảnh Đất Phương Nam
Đầu xuân Bính Ngọ 2026, chúng tôi có dịp trở lại vùng đất từ lâu được mệnh danh là “thánh địa muối” của Việt Nam để tìm hiểu về hành trình thăng trầm của nghề làm muối truyền thống nơi đây. Nghề muối tại các xã Vĩnh Hậu, Long Điền đã có lịch sử hơn 100 năm, tạo nên thương hiệu muối Bạc Liêu nổi tiếng khắp cả nước với chất lượng được đánh giá cao.
Những Bước Thăng Trầm Của Nghề Truyền Thống
Tuy nhiên, hơn một thế kỷ qua, nghề muối đã trải qua nhiều giai đoạn khó khăn, có lúc tưởng chừng như mai một. Vào những năm đầu thế kỷ 20, làm muối là một trong ba ngành kinh tế trụ cột của Bạc Liêu, cùng với cây lúa và thủy sản, góp phần đưa vùng đất này trở thành trung tâm kinh tế quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long.
Sau năm 1975, diện tích đất làm muối tại Bạc Liêu đã giảm mạnh từ 6.440 ha xuống còn khoảng 2.000 ha hiện nay, tập trung chủ yếu tại hai xã Long Điền và Vĩnh Hậu, nay thuộc tỉnh Cà Mau. Sự thu hẹp này phản ánh những thách thức mà nghề muối phải đối mặt.
Những Tín Hiệu Phục Hưng Đáng Mừng
Đáng mừng là trong những năm gần đây, đặc biệt là đầu năm 2025, Festival muối đầu tiên đã được tổ chức tại Bạc Liêu với sự phối hợp của Ủy ban nhân dân tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Sự kiện này đã mang lại luồng sinh khí mới cho nghề truyền thống.
Ông Hồ Vĩnh Nguyên, một diêm dân gần 80 tuổi ở xã Long Điền, chia sẻ: “Gia đình tôi đã có 4 đời làm muối. Vụ muối mùa khô năm nay chúng tôi làm 9 ha, dự kiến thu hơn 1.000 tấn, đây là năng suất cao nhất trong hơn 10 năm qua.” Ông Nguyên nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng công nghệ và kỹ thuật hiện đại vào các khâu sản xuất.
Nỗi Niềm Của Những Người Diêm Dân
Hằng năm, việc sản xuất muối diễn ra trong mùa khô, từ khoảng tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau. Nghề làm muối đã gắn bó sâu sắc với đời sống của người dân địa phương, nhiều gia đình có tới năm, sáu thế hệ sinh sống bằng nghề này.
Tuy nhiên, diêm dân vẫn còn nhiều băn khoăn. Ông Nguyễn Văn Nghĩa, ấp Diêm Điền, xã Long Điền, cho biết: “Hạ tầng ở đây chưa được đầu tư thỏa đáng. Cánh đồng muối cách xa đường giao thông, chi phí vận chuyển cao làm giảm lợi nhuận của người làm muối.”
Anh Lâm Văn Lặc, một diêm dân ở xã Long Điền Hải, bày tỏ: “Chúng tôi mong chính quyền tỉnh Cà Mau có các biện pháp cụ thể để hỗ trợ nghề truyền thống này, giúp chúng tôi tiếp tục gắn bó với nghề đã ăn sâu vào máu thịt.”
Những Đề Xuất Và Hỗ Trợ Từ Chính Quyền
Ông Phan Chí Tâm, diêm dân xã Vĩnh Hậu, đề nghị cần có cơ chế ổn định giá muối và đầu tư cơ sở hạ tầng để cải thiện đời sống diêm dân. Chủ nhiệm Hợp tác xã muối công nghệ cao xã Long Điền, ông Tạ Hoàng Nhiệm, đề xuất các chính sách vay vốn ưu đãi và liên kết sản xuất theo mô hình hợp tác xã.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, trước năm 2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Bạc Liêu (cũ) đã phê duyệt Đề án nâng cao giá trị sản xuất và chế biến muối giai đoạn 2025-2030. Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai Dự án nâng cấp cơ sở hạ tầng với tổng vốn hơn 100 tỷ đồng, bao gồm xây dựng mới hơn 15km đường và thay mới 4 cây cầu phục vụ sản xuất muối.
Hy Vọng Cho Một Mùa Xuân Mới
Một mùa xuân mới lại về, mang theo hy vọng cho hàng trăm hộ làm muối nơi đây. Họ mong thời tiết thuận lợi, nắng nhiều, giá muối ổn định để có thêm động lực giữ gìn nghề truyền thống hơn 100 năm, góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa của quê hương.
Với sự quan tâm từ chính quyền và các dự án đầu tư, nghề làm muối tại Bạc Liêu đang từng bước được vực dậy, hứa hẹn một tương lai phát triển bền vững cho diêm dân và ngành muối Việt Nam.
